“Mother” - tín hiệu mới của điện
ảnh Hàn Quốc “Mother” – bộ phim mới “ra lò” năm 2009 của đạo diễn Bong Joon - ho (Hàn
Quốc) đã đánh bật những ứng viên sáng giá khác để giành giải phim hay nhất tại
liên hoan phim Châu Á – Hongkong và thẳng tiến tới tham dự liên hoan phim
Cannes. Kịch bản chặt chẽ và hấp dẫn hòa kết với phong cách ấn tượng và hiện đại,
“Mother” không chỉ chinh phục lá phiếu của ban giám khảo liên hoan phim Châu
Á, mà còn làm thổn thức trái tim khán giả.
Câu chuyện của “Mother” xoay quanh một vụ án mạng xảy ra tại một thị trấn nhỏ.
Một nữ sinh trung học xinh đẹp bị giết chết một cách bí ẩn. Kẻ giết người mang
xác cô bé vắt lên một tòa nhà cao tầng bỏ hoang, nơi từ đây nhìn xuống, có thể
nhìn thấy cả thị trấn. Truy tìm vật chứng tại hiện trường, cảnh sát nghi ngờ Do –
joon – một chàng trai bị thiểu năng trí tuệ là thủ phạm nên bắt giam cậu ta. Mẹ Do
– joon, trái lại, tin rằng con mình vô tội nên tìm mọi cách điều tra vụ án, truy tìm
sự thật để cứu con trai.
Trong cái khung của một vụ án mạng, “Mother” không chỉ là hành trình khám phá
sự thật vụ án của ngưởi mẹ - thám tử bất đắc dĩ mà còn là hành trình khám phá thế
giới tâm hồn con người, khám phá những góc khuất tội lỗi, những mặt trái, những
điều xấu xí trong con người. Sự thật của vụ án được gợi mở, bóc tách cũng như
những lớp mặt nạ của thế giới con người dần bị gỡ bỏ.
Từ những cảnh đầu tiên của bộ phim, khán giả yêu ngay hai mẹ con nhân vật
chính: một bà mẹ nhẫn nại, yêu thương, chăm chút cho con từng li từng tí một,
luôn phải coi chừng, để ý đến con và cậu con trai thiểu năng đương tuổi dậy thì,
thật thà, hơi ngố và trẻ con. Bởi thế, cũng như người mẹ, khán giả bị sốc khi hay
tin cậu con trai bị kết tội giết người. Bản năng người mẹ và niềm tin vào sự trong
sạch của con hối thúc bà cứu con bằng mọi giá: tìm luật sư, hướng dẫn các biện
pháp trị liệu để con hồi phục dần trí nhớ, tự điều tra những “nghi can” của vụ án.
Đầu tiên, bà cầu viện đến sự giúp đỡ của luật sư, một người luôn tỏ ra vẻ bận rộn
và cao giá. Ngay từ cuộc gặp đầu tiên, cậu con trai đã làm ông luật sư mất hứng,

chi tiết này như một vết dao cứa đứt sợi dây treo hình tượng thiên thần, như chỉ ra
rằng, yêu thương và ác độc, thiên thần và ác quỷ chỉ cách nhau trong ranh giới
mong manh. Trong nỗi tuyệt vọng, một người mẹ tuyệt vời và nhân hậu nhất vẫn
có thể giết con. Chi tiết này được gieo vào câu chuyện như một gợi ý, một manh
mối hé mở cái kết phim: khi ông già quét rác khẳng định tận mắt nhìn thấy Do –
joon giết cô nữ sinh, bà mẹ giết luôn ông ta rồi đốt nhà để bịt đầu mối. Bất ngờ và
choáng sốc. Khán giả đồng thời đón nhận hai sự bất ngờ, nhưng tất cả đã được
gieo trước. Do – joon có một bản năng tốt đẹp và trung thực, việc cậu ngộ sát cô
bé, tuy sốc, nhưng không quá bất ngờ. Hãy nhớ lại hai điều bà mẹ luôn dạy con:
chống lại những ai nói rằng mình ngu ngốc và chối tội dù sự thực cậu có tội hay
không. Lời dạy thứ nhất chính là nguyên nhân dẫn đến vụ án: Do – joon tấn công
cô gái như một phản ứng “tự vệ” (cô bé ném đá vào cậu và bảo cậu là đồ ngu).
Bất ngờ cuối cùng của bộ phim là một cú hích chứng tỏ sự cao tay của nhà biên
kịch và ý nghĩa sâu sắc của bộ phim. Một cậu bé khác: JP điên (cũng bị thiểu
năng) – bạn trai cô bé bị giết bị kết tội vì có vết máu của cô bé trên người. Cũng
ngơ ngác như Do – joon, cậu bé vào tù mà không thực sự biết mình có tội hay
không. Bất hạnh hơn, JP còn không được ai bảo vệ, bênh vực. Nếu nhớ lại cảnh
trong cửa hàng rửa ảnh, cô bé bị giết chảy máu cam, việc trên người JP có máu
của cô bé không quá khó hiểu với khán giả. Vụ án kép khép lại. Hai mẹ con Do –
joon, hai kẻ sát nhân thực sự, thoát tội và một cậu bé thiểu năng khác bị vào tù.
Không ai, ngoài hai mẹ con Do – joon biết được sự thật đó. Hai người trở thành bí
mật của nhau, khi cậu bé nhặt hộp kim châm cứu từ đống tro tàn ngôi nhà người
quét rác, trao lại cho mẹ.
Nỗi ám ảnh về tội ác của người mẹ, vì thế được nhân lên gấp bội. Lời dạy thứ hai
của người mẹ: dạy con dối trá, là sự chống lại bản năng trong sáng và trung thực
của con trai, là nguyên nhân dẫn đến mâu thuẫn giữa hai mẹ con. Vụ án khép lại,
người mẹ cứu được con và tội ác không bị phát giác, nhưng nỗi ám ảnh tội lỗi vò
nát tâm can bà, khi dối diện với sự trung thực của con trai. Do – joon, vẫn ngây
ngô, nhưng dường như không còn trong trẻo như trước. Bí mật bị chôn kín như
một chiếc kim, xoáy vào bản năng ngây thơ của cậu.

“Mother” hấp dẫn. Đạo diễn sử dụng chủ yếu máy quay cầm tay để quay phim với
nhiều đoạn lia và rung lắc mạnh, bám rất sát nhân vật, tạo sự căng thẳng cho câu
chuyện. Câu chuyện phim, bám theo vụ án, được thể hiện bằng một nhịp dựng
căng thẳng, tạo nên tiết tấu nhanh và gấp gáp với nhiều cú dựng song song (ví dụ
cảnh bà mẹ ở ngoài lao đến nhà cô bé bị giết tìm chiếc điện thoại chuyển sang
cảnh cảnh đứa con trong tù gào lên gọi mẹ) hoặc dựng nhảy (cảnh bà mẹ lục xem
ảnh trong điện thoại một mình chuyển sang cảnh trong tù, bà chìa chiếc điện thoại
cho con nhận diện “kẻ giết người) thúc đẩy cao trào phim rất rõ. Phong cách dựng
tương phản trong cỡ hình (cảnh hẹp chuyển sang viễn) và âm thanh cũng được đạo
diễn tận dụng triệt để trong “Mother”, vừa thể hiện không gian phức tạp của câu
chuyện, vừa gây cảm giác đột ngột, bất ngờ cho khán giả. Đạo diễn rất khéo léo ở
nghệ thuật che giấu khán giả và gieo bất ngờ. Màu sắc u tối, ảm đạm của nước
phim cùng cách sử dụng ánh sáng tương phản mạnh cũng thể hiện chất hình sự của
bộ phim – vụ án và điều phối cảm xúc câu chuyện.
Mặt khác, “Mother” cũng là một bộ phim tâm lý, nơi tình mẫu tử vô bờ bến được
khai thác đến triệt để. Mặt khác, chất tâm lý còn thể hiện ở hành trình khám phá
thế giới bên trong con người, nơi mỗi nhân vật là một bản thể đầy đối lập và bất
ngờ.
Âm nhạc trong phim không thể hiện giai điệu mà thể hiện không khí phim. Kín
đáo và không phô trương, âm nhạc mang tính hỗ trợ chứ không thay thế cho không
khí. Cảm xúc tạo ra từ hình ảnh, thực tế đã “no đầy”, âm nhạc chỉ có giá trị như
những nốt ngân.
Với “Mother”, đạo diễn Bong Joon – ho đã chứng minh một điều: Hàn Quốc
không chỉ là xứ sở của những bộ phim truyền hình lãng mạn ướt át, mà họ hoàn
toàn có thể làm những bộ phim nghệ thuật thực thụ: tuyệt đẹp và sâu sắc, ám ảnh
và nhân văn. Sự dũng cảm của Bong Joon – ho, cũng mãnh liệt như đạo diễn Sohei
Imamura với bộ phim “The Ballad of Narayama”. Đó là sự dũng cảm của những
nền văn hóa lớn, của những người dám phô bày những nét xấu xí, những mặt tối,
những phần khuất lấp của xứ sở và con người, để chạm tới một điều sâu kín hơn:
cái đẹp.