ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA ĐÔNG PHƯƠNG HỌC
_ ***_
BÁO CÁO KHOA HỌC
Đề tài:
LÀN SÓNG ĐIỆN ẢNH HÀN QUỐC Ở CHÂU Á
TRONG THẾ KỶ 21
Giáo viên hướng dẫn : Thạc sĩ Lê Thị Thu Giang
Sinh viên thực hiện : Vũ Thị Thu
Lớp : K48 Hàn Quốc
Khóa : 2003 – 2007
Hà Nội, 30 - 12 - 2005
Bố cục
Chương I: Mở đầu
Chương II: Giới thiệu về làn sóng Hàn Quốc
2. 1. Thế nào là làn sóng Hàn Quốc
2. 2. Sự phát triển của làn sóng Hàn Quốc
Chương III: Làn sóng Hàn Quốc trong lĩnh vực điện ảnh
3. 1. Giới thiệu về nền điện ảnh Hàn Quốc
3. 2. Làn sóng điện ảnh Hàn Quốc ở khu vực châu Á
3. 3. Làn sóng điện ảnh Hàn Quốc ở Mỹ, Tây Âu và các nước khác
3. 4. Làn sóng điện ảnh Hàn Quốc ở Việt Nam
Chương IV: Nguyên nhân thành công của làn sóng điện ảnh Hàn Quốc
4. 1. Sự quan tâm của chính phủ
4. 2. Đầu tư về kinh phí
4. 3. Một êkíp làm phim hoàn hảo
4. 3. 1. Diễn viên
4. 3. 2. Kịch bản
4. 3. 3. Đội ngũ hậu cần chuyên môn
4. 4. Hình thức quảng cáo cho phim
Với mục đích tìm hiểu về làn sóng hâm mộ phim Hàn, tôi xin đi vào nghiên
cứu trên phạm vi không gian là: mức độ ảnh hưởng của làn sóng này chủ yếu trong
khu vực châu Á. Về phạm vi thời gian là: những năm đầu thế kỷ 21.
CHƯƠNG II: GIỚI THIỆU VỀ LÀN SÓNG HÀN QUỐC
2. 1 Thế nào là làn sóng Hàn Quốc.
Làn sóng Hàn Quốc hay còn gọi là Hallyu, “Korea wave” hay “Dynamic
Korea” là một hiện tượng văn hóa những năm đầu thế kỷ 21 nhằm quảng bá hình
ảnh về một đất nước Hàn Quốc năng động. Nghĩa gốc của Hallyu là làn sóng mạnh.
Cụm từ này đã thể hiện đúng sức ảnh hưởng mạnh mẽ của làn sóng Hàn Quốc tại
các quốc gia trên thế giới. Có thể nói đã quét rộng khắp châu Á, sang cả Mỹ, Tây
Âu, Bắc Phi. Và ta cần phải phân biệt “Làn sóng Hàn Quốc” ở đây không giống
như những làn sóng mang tính nhất thời, đơn giản như làn sóng Hippy, làn sóng
theo kiểu mốt thời trang v.v… mà “làn sóng Hàn Quốc” là những đợt sóng mãnh
liệt mang theo những nét đẹp của văn hóa Hàn Quốc ào ạt tràn vào bờ văn hóa của
các quốc gia trong khu vực và trên thế giới. Nó không giống như những đợt thuỷ
triều lên lại xuống, cũng không giống như con sóng nhỏ nhoi yếu ớt mà nó giống
như những đợt sóng ồ ạt, tuôn trào bỗng nhiên ập đến, tác động một cách mạnh mẽ
với tầm quy mô rộng lớn và một tốc độ như vũ bão. Quả thật sức lôi cuốn mãnh liệt
của Hallyu đã xâm nhập vào từng người nhà của chúng ta.
2. 2. Sự phát triển của làn sóng Hàn Quốc.
Vào cuối thập niên 90, khi mà người xem truyền hình đã nhàm chán với
những phim tình cảm sướt mướt của Singapo, những phim võ thuật cổ trang của
Hồng Kông, thì những bộ phim truyền hình tình cảm nhẹ nhàng của Hàn Quốc xâm
chiếm thị trường châu Á. Sau đó cơn bão trào lưu Hàn Quốc đã bắt đầu chinh phục
không chỉ các nước châu Á mà còn vươn xa tới tận châu Âu và Mỹ La tinh.
4
Từ năm 1998 đến năm 2002 là thời kỳ “hoàng kim” của trào lưu này. Bằng
những thành tựu đạt được, nó phủ định hoàn toàn những nghi ngờ của công chúng
trước đó cho rằng đây chỉ là một cơn sốt nhất thời theo kiểu mốt thời trang như làn
sóng Hippy chẳng hạn. Suy nghĩ đó thật sai lầm bởi trào lưu Hàn Quốc đã thực sự
Hội nghị kinh tế Thế giới…đã giúp Hàn Quốc thể hiện một vai trò to lớn trên thị
trường toàn cầu. Chính phủ cũng đã rất quan tâm đến đầu tư đối với chiến lược đưa
nền văn hoá Hàn đến gần hơn với nhân dân các nước, điều đó đã mở đường cho
ngành này tiến xa và đạt được nhiều thành tựu. Ta có thể thấy làn sóng điện ảnh đã
ảnh hưởng trực tiếp tới kinh tế và dịch vụ ở Hàn Quốc. Hallyu đã kéo theo một
lượng khách du lịch nước ngoài tăng đột biến. Theo trang “Hàn Quốc ngày nay”
mục du lịch đưa tin ngày 20-11-2005 thì lượng khách du lịch vào Hàn Quốc năm
2005 đã đạt 5,82 triệu người, vượt mức kế hoạch là 5,59 triệu người. Thành công
đó là nhờ làn sóng điện ảnh xứ Hàn. Người ta đến Hàn bởi sự hấp dẫn từ những
phong cảnh đẹp vừa thơ mộng như đảo Cheju vừa hùng vĩ như núi Sobaeksan, bởi
cung điện cổ kính Kyongbogung hay Changdokgung, bởi khu giải trí Lotte
World…tất cả đều từ phim ảnh, đã lôi cuốn trí tò mò muốn khám phá vẻ đẹp xứ sở
kimchi. Theo bài viết của tác giả Nguyễn Hương Trà trong quyển “Việt Nam-Hàn
Quốc, mối quan hệ đối tác toàn diện trong thế kỷ 21” trang 88, khi điều tra về lý do
của những chuyến du lịch Hàn Quốc, hơn 60% khách du lịch đến từ Đông Nam Á
nói rằng chính Hallyu đã hấp dẫn họ, khi điều tra ở Trung Quốc là 72,7%, ở Hồng
Kông là 72,1%, ở Đài Loan là 71,7%, ở Nhật Bản là 67,1%. Thấy được điều này,
Bộ Văn hoá và Du lịch Hàn Quốc đã quyết định đưa ra chiến dịch quảng bá văn
hoá bằng những tên tuổi của các ngôi sao điện ảnh và ca nhạc xứ Hàn với quy mô
lớn và đầu tư sâu. Đi cùng với làn sóng du lịch thăm quan là du lịch thẩm mĩ viện.
Rất nhiều tour du lịch theo hình thức chỉnh sửa sắc đẹp để được như diễn viên Hàn
đã được mở ra tại nhiều nước như Nhật, Trung, Đông Nam á. Và cũng không thể
không nhắc tới làn sóng thời trang Hàn quốc đang rầm rộ khắp nơi. Một cuộc điều
tra trong giới trẻ tại 7 thành phố lớn của Trung Quốc thực hiện bởi Viện Mỹ thuật
6
và thiết kế Samsung cho thấy thời trang Hàn Quốc được ưa chuộng thứ tư chỉ xếp
sau thời trang Trung Quốc, Ý, Pháp (dẫn theo bài của tác giả Nguyễn Hương Trà).
Ẩm thực cũng lên ngôi, nhất là từ sau bộ phim “Nàng Dae Chang Kum”. Gần đây
làn sóng học tiếng Hàn dâng cao ở các nước trên thê giới đủ thấy sức nóng của
Hallyu. Và ngành điện ảnh thực sự đã thổi bùng lên sức nóng của cơn sốt văn hoá
Loan, Hồng Kông và Trung Quốc lên bản đồ điện ảnh thế giới. Khoảng từ năm
1960 đến năm 1988, theo lời của Kim Hyae Joon, một nhà nghiên cứu thuộc Kofic,
đó là 28 năm đánh gục nền điện ảnh Hàn Quốc (dẫn theo báo “Điện ảnh ngày nay”
số 69 năm 2000 trang 51).
- Giai đoạn 1980 - 1992
Sự kiện nổi bật nhất trong thời kỳ này là vào năm 1988, công nghiệp điện ảnh
Hàn Quốc đã phải viết bản cáo phó cho mình khi chính phủ Hàn Quốc, dưới áp lực
của Mỹ, đã phải xem xét việc loại bỏ đạo luật cho phép các rạp chiếu phim trong
nước chiếu phim nội ít nhất 106 ngày trong năm. Những luật định này đồng nghĩa
với việc phim Hàn Quốc sẽ vấp phải sự cạnh tranh của Hollywood. Người ta vẫn
không quên hình ảnh các nhà làm phim nội địa xuống đường biểu tình còn các ngôi
sao điện ảnh vận đồ đen, lau nước mắt và tổ chức tang lễ ngay bên ngoài đại sứ
quán Mỹ.
Nhưng chỉ một năm sau đó, Hàn Quốc đã lội ngược dòng ngoạn mục, mang
theo một sức sống mới. Vào giữa thập niên 90, các nhà làm phim trẻ thuộc thế hệ
“386” (nghĩa là đang ở độ tuổi tam thập nhi lập, tốt nghiệp vào thập kỷ 80 và sinh
ra trong những năm 60) đã xuất hiện. Các tác phẩm thành công đã theo đó được ra
đời. Điện ảnh Hàn Quốc bước vào một kỷ nguyên mới. Năm 1997, bộ phim “The
Contact” của đạo diễn Chang Yoon – hyun gây nên tiếng vang lớn. Đặc biệt bộ
phim “Swiri” phát hành năm 1999 giống như một cú hích thúc đẩy, đột phá cho nền
8
công nghiệp điện ảnh Hàn. Bộ phim được thể hiện theo phong cách Hollywood về
một chuyện tình cảm động của đôi trai gái bị phân cách giữa hai miền Nam Bắc
Triều Tiên. Phim đã phá vỡ kỷ lục với 5,8 triệu vé và 11 triệu $ doanh thu (theo báo
“Điện ảnh ngày nay” số 69 năm 2000 trang 57). Và Kang Jea Kyu, đạo diễn của
phim, đã trở thành tiêu biểu cho thế hệ “386”.
Số lượng vé bán ra ở Hàn Quốc của các phim nội đạt tỷ lệ rất cao (40% số vé
được bán ra vào năm 1999). Doanh số do sản xuất phim đạt khoảng 4 triệu USD,
tức là gấp 4 lần so với năm 1998. Phim Hàn Quốc trở thành một trong những chủ
đề được nói tới nhiều nhất trong giới làm phim. Điều kỳ diệu của điện ảnh Hàn
phim hình sự “Memories of Murder” (Hồi ức của một kẻ giết người), lãng mạn học
đường “My Tutor Friend” (Cô bạn gia sư), tâm lý “Untold Scandal” (Những vụ bê
bối dấu kín), kinh dị rùng rợn “Atal of two Sister” (Chuyện về hai chị em).
Năm 2004, điện ảnh Hàn Quốc đặc biệt thành công với “Taegukgi”, bộ phim
chiến tranh được dàn dựng quy mô và tốn kém nhất từ trước đến nay, được dàn
dựng bởi đạo diễn Kang Je – gyu (tác giả của Swin) với hai ngôi sao sáng giá Jang
Dong – gun và Won Bin thu hơn 9 triệu lượt khán giả chỉ sau hơn 1 tháng trình
chiếu. Kỷ lục này có ý nghĩa rất đặc biệt, nó chứng minh rằng hầu hết người Hàn
Quốc trưởng thành đều yêu thích phim nội. Bộ phim ăn khách đó cũng tác động
đến lượng khán giả của các tác phẩm khác, trong đó “Cô dâu bé nhỏ”: 3,1 triệu lượt
người xem, “Anh trai tôi”: 2,4 triệu lượt người, “Ngọn gió yêu thương”: 2,3 triệu
lượt người, “Chiến đấu trong gió”: 2,3 triệu lượt người(theo trang web
www.bugs.co.kr).
Tất cả những dẫn chứng trên đã chứng tỏ về một trào lưu điện ảnh Hàn Quốc
đang thu được những kết quả khả quan không chỉ trong thị trường nội địa mà còn
vươn ra các nước khác trên thế giới. Từ những con số về doanh thu đến những giải
thưởng trong nước và mang tầm thế giới, làn sóng điện ảnh Hàn đang lập nên 1 “kỳ
10
tích sông Hàn” trong ngành “nghệ thuật thị giác”. Vậy tại sao chúng ta không tìm
hiểu xem làn sóng điện ảnh xứ sở nhân sâm ở các nước trên thế giới như thế nào
3. 2. Làn sóng điện ảnh Hàn Quốc ở khu vực châu Á.
“Bạn có biết giới làm phim quốc tế đang nói gì không? Họ cho rằng đây là
thời đại của Hàn Quốc”, Jason Chan giám đốc Morovision, công ty đầu tiên đưa
phim Hàn Quốc ra thị trường quốc tế khẳng định: “Sau Nhật Bản, Hồng Kông và
Trung Quốc, cuối cùng thì điểm nóng cũng đã chuyển sang Hàn Quốc”(dẫn theo
báo “Điện ảnh ngày nay” số 69 năm 2000 trang 51).
Khi những bộ phim truyền hình Hàn Quốc đầu tiên được công chiếu tại Trung
Quốc và Hồng Kông vào cuối thập niên 90, các diễn viên điện ảnh Hàn đã xây
những viên gạch đầu tiên khởi nghiệp ở các nước châu Á láng giềng. Với “Cảm
xúc”, “Hoa cúc vàng”, “Tình anh trao em”… phim Hàn đã để lại một dấu ấn trong
báo chí Nhật còn không ngoa khi nói rằng: trong vòng một thế kỷ nay, tại Nhật Bản
mới có một nhân vật “hoạt động văn hóa” có sức ảnh hưởng rộng như Bae. Trong
những cuộc điều tra dư luận Nhật Bản: “Trong làn sóng của trào lưu Hàn Quốc bạn
thích ngôi sao nào?” đã cho ta những kết quả: Bae Yong Jun 7463 phiếu, Lee
Byung Hun 7386 phiếu, Won Bin 1368 phiếu v.v… Hay theo điều tra của một
trang web Nhật Bản Ozmall về các ngôi sao điện ảnh châu Á được người dân Nhật
yêu thích, Bae Yong Jun đứng ở vị trí số một, Song Yun A được khán giả chú ý
qua bộ phim “Hotelier” đứng ở vị trí số hai. Trong tổng số 157 000 người bình bầu
trực tuyến, Bae đã nhận được 64 333 phiếu bình chọn và Song Yun A được 35 555
phiếu, Lee Byung Hun được 31 508 phiếu đứng ở vị trí số ba. Không chỉ có thế,
hiện tượng “Yonsama” lan truyền khắp nước Nhật. Bạn có thể tưởng tượng được
không, năm 2004 trong 800 000 lượng du khách Nhật đến Hàn Quốc thì đa số du
khách nữ khẳng định nguyên nhân là họ muốn gặp thần tượng Bae Yong Jun. Ngay
cả bức tượng của Bae và Choi Ji Woo ở đảo Nami – nơi quay bộ phim “Bản tình ca
mùa đông” – fan hâm mộ cũng tranh nhau chụp ảnh. Dấu ấn về vị trí của Bae còn
12
thể hệ ở vinh dự được lưu dấu tay trên đất nước mặt trời mọc. Tại Nhật Bản có một
trung tâm mua sắm tên là Minoo’s Plaza rất quen thuộc với những ai mê phim vì nó
in dấu tới 70 dấu tay các ngôi sao lớn của điện ảnh Nhật. Trước đây mới chỉ duy
nhất một ngôi sao nước ngoài được lưu dấu tay là Tom Cruise và người thứ hai có
vinh dự này chính là Bae. Rõ ràng, dù “Tuyết tháng tư” do Bae thủ vai chính không
gây được cơn sốt như mong đợi nhưng vị trí số một của anh chẳng hề lung lay một
tí nào trong lòng fan hâm mộ Nhật Bản. Tính đến cuối năm 2004, khoản tiền thu lợi
của Bae từ trào lưu Hàn Quốc và cơn sốt Yonsama lên đến gần 20 tỷ won, trong đó
đĩa DVD phim “Bản tình ca mùa đông” đã được bốn lần tái bản. Bởi vậy nên thủ
tướng Nhật Junichiro Koizumi đã bày tỏ sự thèm muốn danh tiếng của Bae trong
lòng cử tri, đồng thời cũng nói thêm rằng ông sẽ chạy đua để “Yonsama” trở thành
“Junsama”. Không phải diễn viên nào cũng được sự sủng ái như vậy (theo tin tức
từ trang www.bugs.co.kr)
Bên cạnh cơn sốt Yonsama, tại Nhật còn có các cơn sốt Byunsama (cơn sốt
tưởng của người đàn ông hiện đại.
+ Ở Trung Quốc
Độ nóng của làn sóng thần tượng Hàn Quốc ở Trung Quốc cũng không kém
gì. Năm 1993 phim Hàn Quốc bước vào thị trường Trung Hoa nhưng đã vấp phải
làn sóng xét đoán nghiêm khắc của giới truyền thông. Năm 1997 “Yêu là gì?” với
4,2 % công chúng truyền hình thích đã đạt nền móng cho quá trình bành trướng vào
Trung Hoa. Năm 2002 được coi là thời kỳ hoàng kim của phim Hàn tại đất nước
vốn đã có 1000 năm lịch sử điện ảnh. Bộ phim truyền hình đầu tiên của Hàn Quốc
được trình chiếu tại Trung Quốc là “Tình yêu trong sáng”, bộ phim này cũng chính
là tác nhân đầu tiên dấy lên trào lưu Hallyu ở Trung Quốc với tên tuổi của Chae
Rim. Và cô được bầu là nữ diễn viên Hàn Quốc được khán giả nam giới yêu thích
nhất. Sau “Tình yêu trong sáng” thì bộ phim thứ 2 gây được tiếng vang là “Trái tim
mùa thu”. Chính bộ phim này đã đưa tên tuổi Won Bin đứng đầu danh sách diễn
14
viên nhận được nhiều lời mời tham gia đóng phim nhất tại Trung Quốc. Diễn viên
tạo được tiếng vang khá ấn tượng trong Korea Wave mà chúng ta không thể không
nhắc tới, đó là Ahn Jae Wook. Ngay khi xuất hiện lần đầu tiên trong bộ phim
truyền hình “Ước mơ vươn tới một ngôi sao” Ahn đã tạo nên một làn sóng mến mộ
không thể tưởng tượng được. Tất cả các ca khúc của anh đều được yêu thích tại
Trung Quốc. Anh nổi tiếng tới mức nếu hỏi bất kỳ một người Trung Quốc nào về
diễn viên Hàn Quốc mà họ biết thì cái tên đầu tiên được buột ra khỏi miệng là Ahn
Jae Wook. Ahn được bình bầu là nam diễn viên được nữ giới Trung Quốc mến mộ
nhất. Gần đây, anh còn tham gia đóng cùng các diễn viên Trung Quốc trong phim
“Những người bạn chung cư”. Danh hiệu “Người đàn ông Hàn Quốc đẹp trai nhất”
được khán giả Trung Quốc trao tặng cho nam diễn viên Jang Dong Gun khi họ xem
“Friend” của Jang. Trong năm 2004 anh đã cộng tác cùng nữ diễn viên Hồng Kông
Trương Bá Chi. Và danh hiệu cặp tình nhân diễn viên được khán giả Trung Quốc
yêu thích nhất được dành tặng cho Bea Yong Jun và Choi Ji Woo trong bộ phim
“Bản tình ca mùa đông”.
Trào lưu điện ảnh Hàn Quốc ở Trung Quốc đặc biệt dâng cao với sự thành
3.3. Làn sóng điện ảnh Hàn Quốc tại thị trường Mỹ, châu Âu và các nước
khác
Thị trường đầu tiên mà phim Hàn Quốc hướng tới là 13 triệu người châu Á, kế
đến là những người dân Mỹ – vốn thích tìm cái mới trong những nền văn hóa khác.
Mục tiêu, thách thức lớn nhất của điện ảnh Hàn Quốc hiện nay chính là nước Mỹ –
kinh đô điện ảnh thế giới. Làm thế nào mà một ngành điện ảnh mới chỉ cách đây
chừng 20 năm nó như một đứa con rơi của thị trường điện ảnh châu Á mà nay đã
chinh phục được Hollywood ngời sáng. Để được chấp nhận tại thị trường này là
một thách thức đối với nhiều đạo diễn, diễn viên tại các nước, nhất là châu Á. Vậy
mà Hàn Quốc, bằng con đường đi riêng của mình với những nét đặc trưng Korea đã
xây dựng được một chỗ đứng trên mảnh đất khắc nhiệt này. Chính vì vậy, ngay từ
16
Copyright: Tài liệu đại học ©