THAY ÀÖÍI CAÁCH NGHE NHAÅC CUÃA THÏË GIÚÁI 1
Têåp sấch nây lâ mưåt phêìn trong bưå sấch ÀẨO KINH DOANH VIÏÅT NAM
VÂ THÏË GIÚÁI. Vâ bưå sấch nây lâ kïët quẫ ca dûå ấn nghiïn cûáu mang
tïn Ài tòm Àẩo Kinh doanh ca Viïåt Nam vâ Thïë giúái do cấc chun
gia ca PACE cng mưåt sưë tấc giẫ phưëi húåp thûåc hiïån.
PACE giûä bẫn quìn
Copyright©2007 by PACE
Bưå sấch àậ àûúåc àùng k bẫn quìn, mổi thưng tin xin vui lông gûãi vïì:
PACE
Tôa nhâ PACE
341 Nguỵn Trậi, Qån 1
TP. Hưì Chđ Minh, Viïåt Nam
Email: [email protected]
In lêìn thûá nhêët tẩi TP.HCM, do Nhâ xët bẫn Trễ êën hânh.
Tấc giẫ têåp sấch: Trêìn Thanh Truìn
(mưåt phêìn ca dûå ấn) vâ cấc chun gia ca PACE
Giấm àưëc àiïìu phưëi dûå ấn: Trêìn V Ngun
Nhốm biïn têåp vâ àiïìu phưëi dûå ấn: Trêìn V Ngun
Nguỵn Dûúng Hiïëu
Nguỵn Hưìng Dung
Nguỵn Thõ Hâ
ÀẨO KINH DOANH VIÏÅT NAM VÂ THÏË GIÚÁI
Steve Jobs & APPLE
THAY ÀƯÍI CẤCH NGHE NHẨC CA THÏË GIÚÁI
Trêìn Thanh Truìn vâ cấc chun gia ca PACE
Chòu trách nhiệm xuất bản: Ts. Quách Thu Nguyệt
Biên tập: Hải Vân
Bìa: Hữu Bắc
Sửa bản in: Thanh Việt
Kỹ thuật vi tính: Mai Khanh + Thanh Hà

dânh cho ngûúâi giâu nhêët 36
Phêìn II.
ÀIÏÍM TÛÅA CA TÂI NÙNG
Chûúng 1. 43
TƯI SINH RA TẨI TRẤI ÀÊËT
Hổc, phẫi cố mưåt àưång lûåc 44
Tòm kiïëm àïí hổc vâ hổc àïí tòm kiïëm 50
Chûúng 2. 55
THÙỈP MƯÅT NGỔN NÏËN TRONG GA-RA TÙM TƯËI
Khúãi àưång mưåt cåc àua àûúâng trûúâng 56
THAY ÀƯÍI CẤCH NGHE NHẨC CA THÏË GIÚÁI 76 STEVE JOBS & APPLE
KIÏËM TIÏÌN HAY PHNG SÛÅ XẬ HƯÅI?
Bưå sấch mâ bẩn àổc àang cêìm trïn tay lâ kïët quẫ
ca dûå ấn nghiïn cûáu mang tïn Ài tòm Àẩo Kinh
doanh ca Viïåt Nam vâ Thïë giúái do Tưí húåp Giấo dc
PACE thûåc hiïån trong sët 14 thấng vûâa qua.
Chng tưi àùåt tïn cho bưå sấch nây lâ Àẩo Kinh
doanh Viïåt Nam vâ Thïë giúái vúái mong mën àûúåc
chia sễ cng bẩn àổc, àùåc biïåt lâ bẩn àổc doanh nhên
vâ bẩn àổc quan têm àïën kinh doanh, nhûäng kiïën giẫi
vïì hâng loẩt cấc cêu hỗi nhû: “Kinh doanh lâ gò?”,
“Doanh nhên lâ ai?”, “Àêu lâ ‘àẩo’ ca nghïì kinh
doanh?” vâ “Tẩi sao kinh doanh lâ mưåt nghïì cao qu
vâ xûáng àấng àûúåc xậ hưåi tưn vinh?”
Àưåi ng chun gia ca PACE cng cấc cưång sûå àậ
nghiïn cûáu cåc àúâi vâ sûå nghiïåp ca 25 doanh nhên
huìn thoẩi, àïën tûâ 25 têåp àoân kinh doanh dêỵn àêìu
trong nhûäng bẫng xïëp hẩng doanh nghiïåp trïn toân thïë
giúái, nhùçm tòm kiïëm “cấi àẩo”, cấi triïët l cưët lội trong
kinh doanh ca hổ. Mc àđch lâ àïí l giẫi xem vò sao

PH LC 137
Cng bẩn àổc
THAY ÀƯÍI CẤCH NGHE NHẨC CA THÏË GIÚÁI 98 STEVE JOBS & APPLE
nhêët, nối chđnh xấc hún, lâ nhûäng ëu tưë khiïën hổ trúã
nïn vơ àẩi, trúã thânh nhûäng doanh nhên huìn thoẩi.
Àố lâ sûå khao khất, lâ niïìm àam mï mưåt cấch mậnh
liïåt àïí sấng tẩo, àïí àem àïën thêåt nhiïìu giấ trõ múái
cho cåc sưëng vâ cho xậ hưåi. Hổ àậ thûåc hiïån àûúåc
àiïìu àố bùçng viïåc cưëng hiïën cẫ cåc àúâi mònh lêỵn viïåc
truìn àẩt, dêỵn àûúâng cho hêåu thïë.
Trong lúâi àêìu nây ca bưå sấch, chng tưi cng mën
kïí lẩi vúái qu võ mưåt vâi cêu chuån vâ mưåt vâi so
sấnh mâ PACE ln tûå hâo khi tòm thêëy nố trong hânh
trònh Khất vổng Doanh trđ ca mònh trong sët nhûäng
nùm vûâa qua:
Bâ ch mưåt tiïåm tẩp hốa sët ngây khưng vui vò
bn bấn ïë êím. Nhûng sau nhûäng ngây thấng nhòn
vâo “mùỉt” khấch hâng, bâ chúåt nghơ: “Sao tưi khưng lâ
ngûúâi giẫi quët vêën àïì nhu ëu phêím cho cẫ xốm?”.
Vâ mổi chuån thay àưíi. Tûâ àố, nhiïìu gia àònh chûa
khấ giẫ trong khu phưë cố thïí mua mưåt, hai gối mò tưm
(mâ khưng cêìn phẫi mua cẫ thng mò), mưåt tếp bưåt
ngổt (mâ khưng cêìn phẫi mua cẫ gối bưåt ngổt). Bâ cố
thïí múã cûãa lc múâ sấng hay nûãa àïm, khi chùèng côn
núi nâo bấn hâng nûäa àïí àấp ûáng nhu cêìu “hïët chanh
àưåt xët” hóåc “nhâ khưng côn nûúác mùỉm”. Hay hún
nûäa, mổi ngûúâi chó “xểt” mưåt hai bûúác chên lâ cố ngay
nhûäng vêåt phêím cêìn thiïët nhêët cho gia àònh. Lẩi thïm
chuån giấ cẫ ca bâ so vúái chúå vâ siïu thõ cng
chùèng chïnh lïåch lâ bao. Ai cng àoấn ra kïët quẫ:

Àiïìu xậ hưåi quan têm khưng phẫi lâ doanh nghiïåp
àố kiïëm àûúåc bao nhiïu mâ lâ hổ àậ mang lẩi gò cho
cưång àưìng. Chùèng hẩn, trong khi tó ph Nhêåt, Toyoda
(“cha àễ” ca Toyota), vúái tinh thêìn ấi qëc àûúåc ngûúâi
Nhêåt xem nhû anh hng dên tưåc thò tó ph Nga,
Khodorkovsky (ưng ch ca Yukos), ưng ta lâ ai trong
mùỉt dên Nga thò chó ngûúâi Nga múái thêëu rộ. Sûå khấc
nhau nây cố lệ do cấch thûác kiïëm tiïìn ca hổ.
THAY ÀƯÍI CẤCH NGHE NHẨC CA THÏË GIÚÁI 1110 STEVE JOBS & APPLE
Nghïì kinh doanh, xûa nay vêỵn thûúâng bõ hiïíu chó
nhû lâ nghïì “kiïëm tiïìn”. Nhûng thûåc chêët, khưng hïì
cố nghïì kiïëm tiïìn, búãi nghïì nâo thò cng kiïëm tiïìn
cẫ. Chùèng hẩn, låt sû kiïëm tiïìn bùçng viïåc hânh
nghïì låt, bấc sơ kiïëm tiïìn bùçng cấch chûäa bïånh cûáu
ngûúâi Vâ doanh nhên, ngûúâi hânh nghïì kinh doanh,
cng kiïëm tiïìn bùçng cấch lậnh àẩo mưåt doanh
nghiïåp vâ thưng qua doanh nghiïåp àố àïí giẫi quët
vêën àïì hay àấp ûáng nhu cêìu nâo àố ca xậ hưåi.
Nhûng àiïìu khấc biïåt ca nghïì kinh doanh lâ trong
quấ trònh hânh nghïì ca mònh doanh nhên khưng
hânh àưång mưåt cấch àún lễ mâ biïët kiïën tẩo ra cấc
chỵi giấ trõ. C thïí hún, hổ nùỉm lêëy mưåt doanh
nghiïåp vâ têåp húåp bïn mònh nhiïìu thânh viïn àïí
cng cưång hûúãng lẩi nhùçm hònh thânh mưåt sûác mẩnh
tưíng lûåc, tûâ àố tẩo ra nhiïìu giấ trõ hún cho xậ hưåi. Àố
cng chđnh lâ l do mâ nghïì kinh doanh thûúâng
kiïëm àûúåc nhiïìu tiïìn hún so vúái nhûäng nghïì khấc vâ
vêỵn àûúåc cưång àưìng xậ hưåi ng hưå.
Nghiïn cûáu 25 huìn thoẩi doanh nhên thïë giúái cho
thêëy, d cố quấ nhiïìu sûå khấc biïåt nhûng hổ àïìu cố

Nhòn “Têy” sệ thêëy “Àưng”, soi “cưí” mâ ngêỵm túái
“kim”, àố lâ àiïìu mâ chng tưi, nhûäng ngûúâi thûåc hiïån
bưå sấch, mong mën àûúåc chia sễ. Bưå sấch nây cng
lâ mưåt cêu chuån, mưåt phấc thẫo cho bûác tranh toân
cẫnh sinh àưång vâ àêìy mâu sùỉc vïì doanh nhên thïë
giúái - nhûäng doanh nhên lâm thay àưíi thïë giúái, vâ vïì
mưåt thïë hïå doanh nhên tiïìn bưëi ca Viïåt Nam cấch
àêy gêìn mưåt trùm nùm lõch sûã - mưåt thïë hïå doanh
nhên mâ àïën ngây nay chng ta vêỵn cố thïí tûå hâo. Tûâ
àố, nhûäng nưỵ lûåc nây sệ gốp phêìn hònh thânh vùn hốa
doanh nhên Viïåt, mưåt bưå phêån quan trổng trong vùn
hốa Viïåt Nam.
THAY ÀƯÍI CẤCH NGHE NHẨC CA THÏË GIÚÁI 1312 STEVE JOBS & APPLE
LÚÂI NỐI ÀÊÌU
Cën sấch nây viïët vïì mưåt phêìn àúâi vâ nghïì
ca mưåt ngûúâi àân ưng k lẩ. Àố lâ mưåt àûáa trễ
phẫi lúán lïn trong vông tay ca cha mể ni, mưåt
châng thanh niïn bỗ hổc àẩi hổc giûäa chûâng, mưåt
ngûúâi àậ cêån kïì cấi chïët búãi cùn bïånh ung thû
quấi ấc. Àố lâ ngûúâi tẩo ra cåc cấch mẩng cho
ngânh cưng nghïå thưng tin. Àố cng lâ ngûúâi àậ
cûáu vận ngânh cưng nghiïåp êm nhẩc àang cố vễ
khng hoẫng vâ gốp phêìn àõnh dẩng lẩi ngânh
cưng nghiïåp giẫi trđ thïë giúái bùçng chiïëc mấy nghe
nhẩc nhỗ nhùỉn cố tïn lâ iPod.
*
* *
Ngây 31.1.2005, trïn túâ USA Today, Andrea
Kozek, mưåt nhên viïn chùm sốc sûác khỗe úã Mil-
waukee (M) hưì húãi phất biïíu: “iPod àậ thay àưíi

phng sûå xậ hưåi!
Thay mùåt Nhốm tấc giẫ ca bưå sấch
Giẫn Tû Trung - Ngûúâi Sấng lêåp PACE
Sâi Gôn, Xn Àinh Húåi, 2007
THAY ÀƯÍI CẤCH NGHE NHẨC CA THÏË GIÚÁI 1514 STEVE JOBS & APPLE
Khưng chó vêåy, “cún sưët iPod” côn gốp phêìn thc
àêíy nhûäng ngânh kinh doanh khấc phất triïín nhû
êm nhẩc, giẫi trđ vâ àùåc biïåt lâ nố tẩo ra mưåt
khuynh hûúáng vùn hốa cố sûác lan tỗa trïn toân
cêìu. Nối cấch khấc, nố àậ àõnh dẩng lẩi cưng
nghiïåp giẫi trđ thïë giúái vâ trúã thânh mưåt biïíu tûúång
vùn hốa àêìu tiïn ca thïë k XXI.
Tònh hònh nây khấ giưëng vúái nhûäng gò àậ xẫy ra
cëi thêåp niïn 70 àêìu thêåp niïn 80 ca thïë k XX
trong ngânh cưng nghiïåp mấy tđnh vúái nhûäng
chiïëc mấy tđnh ca hậng Apple. Ngûúâi ta àậ gổi àố
lâ mưåt cåc cấch mẩng, mưåt dêëu son trong lõch sûã
ca ngânh cưng nghiïåp non trễ nhûng cûåc k phất
triïín nây.
So sấnh giûäa hai dông sẫn phêím iPod vâ mấy
tđnh Apple, ngûúâi ta nhêån ra nố cố mưåt “mêåt mậ”
chung lâ àêìy sấng tẩo, cưng nghïå tiïn phong, kiïíu
dấng hêëp dêỵn vâ giấ rễ. Vâ ngûúâi giûä “mêåt mậ”
nây chđnh lâ Steve Jobs, mưåt doanh nhên huìn
thoẩi mâ cåc àúâi vâ sûå nghiïåp ln lâ chỵi
nhûäng sûå kiïån k lẩ.
*
* *
Hún 30 nùm cố mùåt trong ngânh kinh doanh thïë
giúái, thânh cưng nhiïìu, thêët bẩi cng khưng đt

thêìn k nhû thïë àïí têån hûúãng cåc sưëng quanh
mònh. Vâ ưng êëy àậ phẫi lâm viïåc rêët vêët vẫ cho
ngây chng ta cố mấy Ipod àïí nghe nhẩc hay
ngưìi lâm viïåc hẩnh phc cng chiïëc mấy tđnh hònh
quẫ tấo bõ gùåm dúã.
Benjamil FrankBenjamil Frank
Benjamil FrankBenjamil Frank
Benjamil Frank – SBD news
P
THAY ÀƯÍI CẤCH NGHE NHẨC CA THÏË GIÚÁI 1918 STEVE JOBS & APPLE
Chûúng 1.
XÊY BIÏÍU TÛÚÅNG
VÙN HỐA CA THÏË K
Àún giẫn, nố chó lâ mưåt thiïët bõ nghe nhẩc. Nhûng àiïìu vơ àẩi
lâ nố chûáa niïìm vui, sûå thû giận vâ cẫ nhûäng ûúác mú ca
mưỵi ngûúâi trong chng ta. Chó cố Jobs – mưåt kễ “àối khất vâ
dẩi dưåt” àïën têån cng múái cố thïí lâm ra àiïìu k diïåu nây.
News.au.comNews.au.com
News.au.comNews.au.com
News.au.com
THAY ÀƯÍI CẤCH NGHE NHẨC CA THÏË GIÚÁI 2120 STEVE JOBS & APPLE
àûáa con gấi 18 tíi ca ưng. Ưng tỗ ra húán húã khi
mua àûúåc mấy chûáa àïën 2.500 bâi hất, 250 al-
bum. “Thïë lâ quấ à”, ưng nối. Côn Paul, mưåt
ngûúâi u êm nhẩc, lẩi cẫm thêëy bõ ấm ẫnh búãi
nhûäng chiïëc iPod. Ưng nối: “iPod lâ cưng nghïå th
võ nhêët tûâ sau xe húi. Khi Casette Walkman àûúåc
giúái thiïåu vâo nùm 1979, mổi ngûúâi àïìu nối àêy lâ
sûå siïu àùèng - mưåt khoẫnh khùỉc thay àưíi cåc
sưëng ca bẩn. iPod thêåm chđ côn àấng ngẩc nhiïn

Tottenham, Ln Àưn chó àïí mua àûúåc chiïëc iPod
tùång bẩn gấi. Trûúác àố, anh àậ rẫo khùỉp nùm cûãa
hâng nhûng khưng núi nâo côn iPod àïí bấn. ÚÃ cûãa
hâng mâ Chris may mùỉn mua àûúåc chiïëc mấy thûá
ba cho mònh, mưỵi ngây bấn àûúåc hún 300 chiïëc
iPod.
Nhiïìu ngûúâi mua àûúåc iPod cng mang têm
trẩng hên hoan nhû Chris. Nhû ưng Tony, úã Ln
Àưn cng mua hai chiïëc, mưåt cho vúå vâ mưåt cho
THAY ÀƯÍI CẤCH NGHE NHẨC CA THÏË GIÚÁI 2322 STEVE JOBS & APPLE
àêìu tiïn ca thïë k XXI - sẫn phêím ca niïìm khất
khao, sûå sng kđnh vâ tònh u.
Àêy lâ cåc cấch mẩng thûá hai trong lõch sûã
cưng nghïå thïë giúái àûúåc tẩo ra tûâ Apple, dûúái bân
tay àiïìu khiïín ca Jobs. Khi êëy, mấy ẫnh, mấy
quay phim nhan nhẫn trïn thõ trûúâng côn thiïët bõ
nghe nhẩc thò vûâa đt lẩi vûâa kếm chêët lûúång, àấng
kïí nhêët chó cố thïë lâ mấy MP3. Àiïìu quan trổng lâ
chùèng ai quan têm àêìu tû phất triïín nhûäng thiïët
bõ nhû thïë. Hóåc cố, hổ cng thêët bẩi thẫm hẩi.
Nhûng Apple vúái Steve Jobs, mưåt k ngun giẫi trđ
múái àậ xët hiïån.
Mưåt biïíu tûúång vùn hốa ca thïë k XXI chđnh
thûác ra mùỉt.
Àố lâ chiïëc iPod.
Mổi chuån bùỉt àêìu tûâ ûúác mú ca Tony Fadell,
chun gia phêìn cûáng ca hậng Philips. Ưng
mën xêy dûång mưåt thiïët bõ MP3 tûúng thđch vúái
dõch v nhẩc sưë Napster vâ dûå àõnh múã cưng ty
riïng àïí kinh doanh sẫn phêím nây. Ưng rúâi

nùçm trïn nốc tôa nhâ Nghõ viïån Australian úã
Canberra; chố nghe iPod úã New Jersey; mưåt ngûúâi
àân ưng chẩy ma-ra-tưng úã Washington trong khi
àang nghe iPod; iPod cố mùåt trïn ni Rushmore;
iPod úã Grand Canyon, bïn ngoâi Nhâ thúâ lúán St
Basil’s, trûúác thấp Eiffel, lêëp lấnh bïn cẩnh nhâ
hất Con Sô (Sydney, c) vâ sệ súám àûúåc àûa lïn
Sao Hỗa. Cng phẫi thưi, vò àố biïíu tûúång tuåt vúâi
THAY ÀƯÍI CẤCH NGHE NHẨC CA THÏË GIÚÁI 2524 STEVE JOBS & APPLE
Ben Knauss, cûåu quẫn l dûå ấn mấy nghe nhẩc
ca Apple, kïí lẩi: “Chng tưi hổp hânh liïn miïn.
Jobs tỗ ra bûåc bưåi búãi khưng thïí múã bẫn nhẩc ưng
mën nghe chó sau ba thao tấc. Ưng cng phân
nân vò êm thanh nhỗ, kiïíu dấng khưng sùỉc sẫo vâ
menu truy cêåp chêåm. Jobs húi cố vêën àïì vïì thđnh
giấc vâ chng tưi phẫi tùng êm lûúång àïën mûác
mâ ưng êëy hâi lông, búãi vêåy iPod hiïån nay cố êm
thanh lúán hún hêìu hïët cấc mấy MP3 khấc”.
Knauss rt lui gêìn ngây trònh diïỵn thiïët bõ do ưng
khưng tin rùçng nố cố khẫ nùng thânh cưng. “Cố lệ
àêy lâ mưåt quët àõnh sai lêìm. Nhûng tẩi thúâi
àiïím àố tưi khưng nghơ àûúåc nhû thïë”, Knauss nối.
Thïë hïå àêìu tiïn ca sẫn phêím nây tûúng thđch
vúái mấy Mac (ưí cûáng 5GB) chûáa àûúåc 1.000 bâi
hất. Àêy lâ sẫn phêím do nhốm thiïët kïë, àûáng àêìu
lâ k sû phêìn cûáng Jon Rubinstein, phất triïín
trong chûa àêìy mưåt nùm. Hổ trònh lïn Steve Jobs
vâo ngây 23.10.2001.
Thấng 11, iPod bùỉt àêìu xët hiïån trïn thõ trûúâng
vúái dung lûúång ưí cûáng 5GB, cố khẫ nùng lûu túái

khiïm tưën vâ iPod nano vúái cưng nghïå cûåc àónh.
Tẩi hưåi chúå Macworld Expo thấng 1.2006, Steve
Jobs cho biïët, Apple àậ bấn àûúåc hún 42 triïåu sẫn
phêím iPod (Apple côn kïët húåp vúái nhiïìu hậng xe
húi àïí lùỉp iPod). Tûâ iPod, Apple côn tung ra phêìn
mïìm nghe nhẩc truy xët tûâ mẩng (iTunes) vâ
nhiïìu sẫn phêím “i” khấc, tûâ iLife, iDVD, iMovie
THAY ÀƯÍI CẤCH NGHE NHẨC CA THÏË GIÚÁI 2726 STEVE JOBS & APPLE
HD, iPhoto, àïën iWeb Vúái sûå khếo lếo ca Jobs,
Apple àậ k húåp àưìng vúái hậng Hewlett Packard àïí
àûa phêìn mïìm iTunes vâo chđn triïåu mấy tđnh mưỵi
nùm. American Online àậ chổn iTunes lâm àưåc
quìn trong 26 triïåu mẩng thụ bao ca mònh vâ
hậng Pepsi Cola Bùỉc M àậ thûåc hiïån mưåt chûúng
trònh quẫng cấo trong vông chung kïët bống àấ M
vúái tiïët mc 100 triïåu bâi hất quâ tùång tûâ iTunes.
iPod liïn tc ra mùỉt nhiïìu phiïn bẫn mâ cưng
nghïå vâ kiïíu dấng ngây câng àûúåc àưíi múái cho kõp
vúái trâo lûu vâ àïí cẩnh tranh cng cấc àưëi th àậ
vâ àang “nhùm nhe” têën cưng vâo thõ trûúâng nây.
Àam mï êm nhẩc vâ nhêån rộ sûác ẫnh hûúãng ca
êm nhẩc àïën têm hưìn con ngûúâi, Jobs àậ quët
àõnh àêìu tû vâo lơnh vûåc àố.
Kïët quẫ lâ àïën nay, iPod àậ trúã thânh mưåt
phûúng tiïån “nống” nhêët trong xu hûúáng giẫi trđ
ca con ngûúâi, àùåc biïåt lâ giúái trễ. Ngûúâi ta cố thïí
thêëy nố úã bêët k àêu. Trïn àûúâng phưë, úã nhûäng
gốc àûúâng, nhâ hất, rẩp chiïëu phim, trong trûúâng
hổc vâ thêåm chđ cẫ trong nhâ cha nûäa. Tûâ M,
Hân Qëc, Trung Qëc, Viïåt Nam àêu àêu ngûúâi

mònh úã trong àố cho bùçng àûúåc. Lêìn àêìu tiïn, àôn
bêíy (trong viïåc àấm phấn húåp àưìng tẫi nhẩc)
chuín túái hûúáng khấc. Nố tûúng tûå nhau úã têët cẫ
nùm cưng ty” - ngûúâi nhên viïn nây cho biïët.
Mùåc d nhûäng húåp àưìng cố thïí àậ cûáu vận cưng
nghiïåp êm nhẩc khỗi nẩn sao chếp lêåu, nhiïìu
ngûúâi trong ngânh cưng nghiïåp nây vêỵn gổi àố lâ
cåc mùåc cẫ ca qu. Hiïån nay, Apple nùỉm giûä
hún 80% mûác tùng trûúãng ca thõ trûúâng nhẩc sưë
vâ cố mưåt ẫnh hûúãng khưíng lưì vâo giấ cẫ êm
nhẩc. Àố lâ mưåt kiïíu gêy êën tûúång khiïën nhiïìu
ngûúâi trong ngânh cưng nghiïåp àiïån ẫnh lo lùỉng
khi Jobs vâ Apple àâm phấn àïí múã rưång iTunes
cung cêëp phim nhiïìu têåp, mưåt bûúác ài tûå nhiïn
sau khi kho nhẩc trûåc tuën àậ bưí sung thïm tđnh
nùng cấc chûúng trònh truìn hònh, vâo ma thu
nùm 2005. Nhûäng ngûúâi cố thïë lûåc trong lơnh vûåc
phim ẫnh rêët mong mën àûúåc tiïëp cêån mưåt thõ
trûúâng tiïu dng rưång lúán vâ àùåc biïåt lâ chưëng lẩi
nẩn sao chếp lêåu. Nố lâ võ trđ côn bỗ ngỗ dânh cho
Jobs, ngûúâi mâ 30 nùm trûúác àậ àưìng sấng lêåp
mưåt cưng ty mấy tđnh vúái ngûúâi bẩn thúâi niïn
thiïëu. Nhûng nhúâ sûå hiïíu biïët vïì kinh doanh vâ
nhûäng dõp may, bêy giúâ, Jobs àậ tûå mònh trúã thânh
mưåt trong nhûäng nhên vêåt quìn lûåc nhêët trong
lơnh vûåc truìn thưng, àùåc biïåt lâ tûâ khi chuín
hûúáng vâo thúâi àẩi sưë.
Nhûng Apple, núi Jobs vúái vai trô lâ tưíng giấm
àưëc àiïìu hânh, côn múã rưång ẫnh hûúãng ca mònh
vâo Hollywood. Tûâ nùm 2001, khi Apple giúái thiïåu

lûng båc bng àïí thđch nghi vúái mưåt thõ trûúâng
tùng trûúãng chêåm, Apple àậ àûáng vûäng nhúâ
nhûäng phất kiïën tiïn phong: Apple Computer
(AAPL). Nhiïìu hậng àậ giẫm búát quấ trònh nghiïn
cûáu vâ phất triïín àïí têåp trung vâo gia tùng tiïìn lậi
cho sẫn phêím hiïån hûäu. Nhûng àố khưng cố
Apple. Bùçng viïåc kïët húåp bđ quët sẫn xët cưng
nghïå vúái mưåt khấi niïåm lâm sao àïí bấn àûúåc êm
nhẩc trûåc tuën, mấy nghe nhẩc iPod ca Apple àậ
trúã thânh sẫn phêím k thåt múái cố ẫnh hûúãng
nhêët trong nhiïìu nùm. Cng lc, Apple àậ duy trò
danh tiïëng ca mònh vò àậ tẩo ra dông mấy tđnh
àïí bân thanh lõch, dïỵ sûã dng nhêët. Àố àïìu lâ
nhûäng sấng kiïën vơ àẩi ca Apple cho ngânh cưng
nghïå thưng tin. Ngìn gưëc ca nhûäng sấng kiïën àố
lâ gò?
Apple àậ cố mưåt võ trđ àưíi múái vúái nhiïìu k sû
thưng minh, giâu àam mï. Theo Jobs, Apple cố
àûúåc sûå àưåc quìn vïì giao diïån àưì hổa đt nhêët
trong 10 nùm. Àố lâ khoẫng thúâi gian rêët dâi. Àïí
àẩt àûúåc mưåt sûå àưåc quìn nhû vêåy cêìn phẫi cố
nhûäng ngûúâi sẫn xët vơ àẩi, tẩo ra nhûäng sẫn
phêím tuåt vúâi. Nhûäng ngûúâi tâi nùng nây àûúåc
kïët nưëi lẩi vúái nhau nhúâ Jobs – mưåt con ngûúâi cố
vùn hốa àõnh hûúáng sẫn phêím tưët mưåt cấch k lẩ:
lâm cho ngûúâi sûã dng thêëy hâi lông.
Nhûng ngêìn êëy, theo Jobs, cng chûa à trong
khuynh hûúáng phất triïín múái. Nhûäng “ngûúâi sẫn
xët” khưng lâ nhên tưë duy nhêët khiïën cưng ty
phất triïín nûäa mâ lâ nhûäng ngûúâi tiïëp thõ hóåc

nâo àố úã tđt bïn Apple cng àậ nghơ vïì àiïìu nây
rưìi!”. Steve tûå hâo phất biïíu rùçng, gêìn nhû khưng
cố sẫn phêím nâo trïn thïë giúái cố thïí gip ngûúâi
dng trẫi nghiïåm nhû sẫn phêím ca Apple, àùåc
biïåt lâ mấy Macintosh vâ iPod. Tuy Steve chó “dấm”
nghơ mònh lâ “ngûúâi giûä cûãa” trong toân bưå quấ
trònh àưíi múái ca Apple nhûng rêët nhiïìu ngûúâi
dânh cho ưng mưåt sûå kđnh trổng lúán. Búãi ai cng
hiïíu, àùçng sau cåc àưíi múái àố úã Apple khưng ai
khấc lâ mưåt Steve ln biïët “nghơ khấc”. D cho
rùçng “àậ may mùỉn lúán lïn cng ngânh cưng nghïå
thưng tin” nhûng tûâ nhûäng ngây àêìu thânh lêåp
cưng ty, ưng cng àậ phẫi lâm mổi thûá, tûâ chín
bõ tâi liïåu, bấn hâng àïën mua nhûäng con chip, tẩo
nïn thûúng hiïåu cho Apple. Vâ khi cưng ty phất
triïín, ưng vêỵn phẫi àẫm nhêån nhûäng vai trô àố vò
àậ “gùỉn mấy tđnh vúái hai bân tay mònh”.
Steve Jobs khùèng àõnh: “Chng tưi lâm mổi thûá
mâ mònh cẫm thêëy cố thïí tẩo nïn mưåt àống gốp
quan trổng cho cåc sưëng. Àêy lâ mưåt trong
nhûäng niïìm tin khấc ca tưi”. Apple khưng hïå
thưëng hốa bêët k mưåt cåc cẫi tưí nâo, nhûng
khưng cố nghơa lâ hổ lâm viïåc vư tưí chûác vâ khưng
cố cấch kïët nưëi cấc sấng kiïën vúái nhau. Ngûúåc lẩi,
Apple lâ mưåt cưng ty k låt rêët nghiïm, vâ hổ cố
nhûäng phûúng phấp lâm viïåc rêët hiïåu quẫ. Vò thïë,
sấng kiïën cố thïí lâ mưåt thûá chùèng ai cố thïí tiïn
àoấn àûúåc, cố thïí lâ tûâ nhûäng cåc hổp ngay tẩi
hânh lang, hay nhûäng cåc àiïån thoẩi tûâ giûäa àïm
khuya àïí trao àưíi nhûäng tûúãng múái hóåc giẫi

DÂNH CHO NGÛÚÂI GIÂU NHÊËT
Lúåi nhån chó lâ phêìn nưíi trong thânh cưng ca
mưåt thûúng hiïåu, côn phêìn chòm, theo quan niïåm
ca Jobs, àố chđnh lâ nhûäng sẫn phêím th võ,
nhûäng sẫn phêím tưët nhêët nhûng khưng phẫi dânh
cho nhûäng ngûúâi giâu nhêët. Têët cẫ mổi ngûúâi àïìu
cố thïí súã hûäu nhûäng sẫn phêím th võ àố.
Trong cåc trô chuån vúái phống viïn Tìn bấo
Business Week khi trúã lẩi lâm viïåc bấn thúâi gian sau
khi àiïìu trõ cùn bïånh ung thû, Jobs àậ giẫi thđch
ngìn gưëc nhûäng sấng kiïën ca Apple chđnh lâ bùỉt
àêìu tûâ ngun tùỉc àêìu tiïn mâ ưng vâ Steve
Wozniak àậ thưëng nhêët tûâ ngây múái thânh lêåp
cưng ty: “Sẫn xët nhûäng sẫn phêím thêåt sûå th
võ”. Qua nhûäng cåc trô chuån ca ưng, ngûúâi ta
nhêån ra àố lâ sẫn phêím rêët “bònh dên”, rễ, tiïån
dng vâ hûúáng àïën têm hưìn mâ bêët k ai cng cố
thïí súã hûäu.
Thûåc tïë, Apple àậ thay àưíi suy nghơ ca mổi
ngûúâi vïì nhûäng gò mâ mưåt mấy tđnh cấ nhên cêìn
phẫi cố vúái mấy tđnh Macintosh. Nhúâ Apple, nhûäng
quan niïåm vïì mấy tđnh àậ thay àưíi, nố khưng côn
lâ mưåt khưëi khưíng lưì, bđ hiïím, chó àûúåc cấc doanh
nghiïåp lúán vâ chđnh ph sûã dng mâ lâ mưåt chiïëc
hưåp nhỗ bế, mổi ngûúâi bònh thûúâng àïìu cố thïí sûã
dng. Khưng cưng ty nâo àậ “dên ch hốa” mấy
tđnh vâ lâm nố dïỵ sûã dng nhû Apple. Steve Jobs
thiïët kïë phêìn mïìm cho mấy Macintosh giúái thiïåu
giao diïån àưì hổa ngûúâi dng vâ con chåt, tẩo mưåt
tiïu chín múái cho giao diïån àưì hổa ûáng dng vâ

chia sễ nhûäng sấng kiïën cố nhiïìu tđnh nhên vùn
hún. Nhûäng thûá tưi tûå hâo nhêët vïì Apple lâ núi k
thåt vâ nhên vùn àïën àûúåc vúái nhau”.
Vúái Jobs, khưng cố sûå phên biïåt giûäa mưåt nghïå
sơ vâ mưåt nhâ khoa hổc. “Tưi nghơ rùçng thêåt sûå cố
rêët đt sûå phên biïåt giûäa mưåt nghïå sơ vâ mưåt nhâ
khoa hổc hóåc k sû bêåc cao nhêët. Tưi khưng bao
giúâ cố mưåt sûå phên biïåt trong têm trđ mònh giûäa
hai kiïíu ngûúâi àố. Vúái tưi, hổ chó lâ nhûäng ngûúâi
theo àíi nhûäng con àûúâng khấc nhau nhûng vïì
cú bẫn àïìu hûúáng túái mc tiïu lâ sệ bây tỗ vâi thûá
gò àố mâ hổ nhêån thûác àûúåc nhûäng ngûúâi khấc cố
thïí àûúåc lúåi nhúâ nố”. Tuy vêåy, ưng ph nhêån nghïå
thåt lâ giẫi phấp thanh lõch, nhû chúi cúâ hóåc
toấn hổc, cho cưng nghiïåp mấy tđnh mâ àố chó lâ
mưåt sûå kïët húåp rêët bònh thûúâng trong nhûäng thêåp
k 70-80 ca thïë k trûúác. Khi êëy, nhûäng ngûúâi
giỗi nhêët trong ngânh mấy tđnh sệ cố thïí lâ nhûäng
nhâ thú, nhâ vùn vâ nhẩc sơ. Gêìn nhû têët cẫ hổ lâ
cấc nhẩc sơ. Nhiïìu ngûúâi trong sưë hổ lâ nhûäng nhâ
thú. Hổ tiïën vâo mấy tđnh búãi vò nố cng hêëp dêỵn
nhû vêåy. Nố rêët múái mễ. Nố lâ mưåt mưi trûúâng múái
thïí hiïån nhûäng tâi nùng sấng tẩo ca hổ. Tònh cẫm
vâ cẫm xc mẩnh mệ mâ mổi ngûúâi àùåt vâo nố
khưng thïí phên biïåt àûúåc hoân toân àêu lâ tûâ mưåt
nhâ thú hóåc mưåt hổa sơ. Hổ àùåt nhiïìu tònh u
vâo trong nhûäng sẫn phêím nây.
Jobs thò khưng giêëu àûúåc tûå hâo khi nối vïì iPod:
“Tưi rêët may mùỉn lúán lïn trong lc êm nhẩc thêåt
sûå quan trổng. Nố khưng chó mang tđnh nïìn tẫng

gùỉng lâm vúái Apple.
hêìn II.
ÀIÏÍM TÛÅA
CA TÂI NÙNG
Nối gổn nhêët vïì Jobs trong vông mưåt tûâ, thò tûâ
àố chó cố thïí lâ ÀAM MÏ. Ưng àam mï êm nhẩc,
àam mï tẩo ra nhûäng sẫn phêím th võ nhêët dânh
cho cåc sưëng. Vâ àố chđnh lâ àiïím tûåa ca sûå
thùng hoa tâi nùng ca Jobs tẩi Apple.
P
THAY ÀƯÍI CẤCH NGHE NHẨC CA THÏË GIÚÁI 4342 STEVE JOBS & APPLE
Chûúng 1.
TƯI SINH RA
TẨI TRẤI ÀÊËT
Tưi bỗ hổc úã trûúâng Àẩi hổc Reed sau sấu thấng nhûng vêỵn
úã lẩi loanh quanh àïën têån mûúâi tấm thấng nûäa múái thûåc sûå
ra ài
Steve JobsSteve Jobs
Steve JobsSteve Jobs
Steve Jobs
THAY ÀƯÍI CẤCH NGHE NHẨC CA THÏË GIÚÁI 4544 STEVE JOBS & APPLE
HỔC, PHẪI CỐ MƯÅT ÀƯÅNG LÛÅC
Trong nhûäng lêìn trô chuån ca mònh vúái giúái
trễ, Jobs nối vïì tíi thú ca mònh mưåt cấch sinh
àưång lẩ lng: “Tưi sinh ngây 24.2.1955 tẩi San
Francisco, California, M, Trấi àêët. Tưi nhúá chđnh
xấc thúâi khùỉc nghe tin John Kennedy bõ bùỉn. Tưi
àang ài bưå ngang qua àấm cỗ úã sên trûúâng àïí ài
vïì nhâ, khoẫng ba giúâ chiïìu, mưåt ai àố àậ kïu lïn
“Tưíng thưëng bõ bùỉn chïët”. Tưi cng nhúá rêët nhiïìu

nhau. Mưåt trong nhûäng àiïìu mâ ưng àậ àïì cêåp àïën
mưåt cấch khấi quất lâ àiïån tûã. Ưng khưng cố sûå
hiïíu biïët sêu sùỉc vïì àiïån tûã nhûng ưng àậ tiïëp cêån
àïën vúái lơnh vûåc nây qua nhûäng chiïëc xe ư-tư vâ cấc
thûá khấc mâ ưng sûãa chûäa. Ưng cho tưi thêëy nhûäng
ngun tùỉc cú bẫn trong àiïån tûã vâ tưi trúã nïn rêët
quan têm àïën àiïìu àố”. – Steve Jobs kïí lẩi.
Trong bâi nối chuån vúái sinh viïn Àẩi hổc
Stanford (thấng 6.2005), Steve Jobs cho biïët, mònh
lâ con ca mưåt nûä sinh viïn trễ chûa chưìng, vûâa
tưët nghiïåp àẩi hổc. Côn theo tâi liïåu trïn trang
Bấch khoa toân thû múã thò ưng lâ kïët quẫ mưëi tònh
giûäa mưåt nûä sinh M (Joanne Carole Schieble) vâ
THAY ÀƯÍI CẤCH NGHE NHẨC CA THÏË GIÚÁI 4746 STEVE JOBS & APPLE
mưåt ngûúâi àân ưng Syria (Abdulfattah John
Jandali). Mưåt tìn sau khi sinh ra, Jobs àûúåc mang
cho lâm con ni vò mể ưng vêỵn côn phẫi hổc úã
trûúâng. Ưng bâ Paul Clara vâ Hagopian Jobs àậ
nhêån Jobs lâm con ni sau khi hûáa sệ cho ưng
vâo àẩi hổc. Jobs lúán lïn úã Thung lng Silicon
cng bưë mể ni (chuín àïën Mountain Wiew tûâ
San Francisco khi ưng lïn 5 tíi). Bưë ưng àûúåc
nhûúång lẩi cùn nhâ ngay trung têm Thung lng
Silicon, núi cố têët cẫ cấc k sû úã xung quanh. Phêìn
lúán thung lng Silicon thúâi gian êëy côn lâ nhûäng
khu vûúân vâ nố thêåt sûå lâ thiïn àûúâng.
Mùåc d bưë mể ni chûa tưët nghiïåp cêëp 3 nhûng
ln hûúáng ưng àïën viïåc thûåc hiïån lúâi hûáa vúái
ngûúâi mể àễ trûúác àêy lâ cho ưng ùn hổc tûã tïë, đt
nhêët lâ phẫi vâo àẩi hổc. Nhûng theo lúâi Jobs,

sệ thûåc hiïån”- cư giấo trẫ lúâi. Vïì cú bẫn, cư êëy hưëi
lưå tưi trúã lẩi viïåc hổc bùçng kểo vâ tiïìn. Nhûng sûå
khuën khđch cư dânh cho tưi àậ phêìn nâo thưi
thc lông khao khất hổc ca tưi. Cư êëy cho tưi
nhûäng àưì dng àïí lâm cấc chiïëc mấy ẫnh. Tưi tûå
lâm ưëng kđnh ca chđnh mònh vâ lâm cẫ chiïëc mấy
ẫnh. Àiïìu àố thêåt sûå k diïåu”.
Chđnh àiïìu nây àậ khiïën ưng chun têm hổc
hânh hún. Nố lâm thay àưíi nhêån thûác ca ưng vïì
têìm quan trổng ca viïåc hổc têåp. “Tưi chùỉc chùỉn
100% rùçng, nïëu khưng cố cư Hill úã lúáp 4 vâ vâi
ngûúâi khấc, tưi sệ kïët thc cåc àúâi mònh trong nhâ