CẦN ĐƯA CHỨC NĂNG ĐẦU TƯ RA KHỎI
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
Rủi ro do nợ xấu, những vụ việc mất vốn do “ủy thác đầu tư” vừa qua
trên thị trường ngân hàng, đã đặt ra yêu cầu cần tách bạch hoạt động
“ngân hàng đầu tư” ra khỏi “ngân hàng thương mại”.

Đó là nhận xét của chuyên gia Lê Xuân Nghĩa, thành viên Hội đồng Tư vấn
Chính sách tài chính tiền tệ quốc gia khi đánh giá về những rủi ro do ngân
hàng thương mại lấy tiền gửi đi đầu tư rủi ro ở một số lĩnh vực mạo hiểm
vừa qua mà tất cả đều do sự lẫn lộn giữa mô hình hoạt động của “ngân hàng
thương mại” và “ngân hàng đầu tư”.

Lẫn lộn chức năng

Gần đây, cụm từ “ngân hàng đa năng, hiện đại”, “tập đoàn tài chính đa năng,
hiện đại” xuất hiện khắp nơi. Những ngân hàng thương mại lớn của nhà
nước sau khi bán cổ phần lần đầu ra công chúng (IPO) và một số ngân hàng
thương mại cổ phần lớn tự cho mình như vậy đã đành, một bộ phận không
nhỏ từ các ngân hàng nông thôn chuyển đổi lên thành thị cũng tự khoác cho
mình chiếc áo đó.

Bởi thế, trong phần lớn của dăm chục ngân hàng nội hiện nay, đều bao hàm
hoạt động ở 3 lĩnh vực chính: “ngân hàng thương mại”, kinh doanh bảo
hiểm, kinh doanh chứng khoán.

Chuyên gia Lê Xuân Nghĩa nói: “Vừa rồi, nhiều ngân hàng thương mại đã
vác tiền gửi của dân để ủy thác đầu tư, tức đã lấn sân sang hoạt động của
ngân hàng đầu tư. Đây là hiện tượng nguy hiểm cần phải loại bỏ”.

Theo ông, đã là tiền gửi của dân khi cho vay thì được Chính phủ bảo hiểm
khi rủi ro nhưng khi các ngân hàng thương mại sử dụng chúng để đầu tư vào

Cần tách bạch chức năng

Phân tích mô hình “ngân hàng đầu tư” và “ngân hàng thương mại” trong
cùng một tập đoàn tài chính đa năng, Phó tổng giám đốc một ngân hàng
thương mại Nhà nước phân tích, sau khủng hoảng kinh tế thế giới 1933, Mỹ
đã tách bạch hoàn toàn mô hình hoạt động của “ngân hàng đầu tư” khỏi các
ngân hàng thương mại.

Theo đó, “ngân hàng đầu tư” chỉ được phép môi giới chứng khoán, hỗ trợ
doanh nghiệp huy động vốn thông qua phát hành chứng khoán và thực hiện
các dịch vụ liên quan đến hoạt động đó bên cạnh chức năng thu xếp vốn, tư
vấn tài chính cho doanh nghiệp trong quá trình mua bán sáp nhập (M&A).

Và, “ngân hàng đầu tư” chỉ huy động vốn dưới dạng cổ phần, phát hành
chứng khoán và không được phép huy động vốn dưới dạng tài khoản tiền
gửi từ dân cư và tổ chức kinh tế. Ngược lại, ngân hàng thương mại là định chế trung gian tài chính huy động
vốn dưới dạng tài khoản tiền gửi từ dân cư, tổ chức kinh tế và cho vay mọi
tổ chức, cá nhân trong xã hội cùng các dịch vụ tài chính ngân hàng khác
không có trong chức năng của “ngân hàng đầu tư”.

Tuy nhiên, sau 2008, khi mà cơn bão tài chính quét qua nước Mỹ, 5 “anh
tài” một thời dưới mô hình “ngân hàng đầu tư” của Phố Wall như Goldman
Sachs, Merill Lynch, Morgan Stanley, Bear Stearns, Lehman Brothers chỉ
còn lại Goldman Sachs và Morgan Stanley.

Khi Bank of America mua lại Merill Lynch thì ngân hàng này vừa có mảng
ngân hàng thương mại là Bank of America, vừa có hoạt động môi giới, thu