Giáo án môn Công nghệ chế tạo thiết bị điện
1. Chọn tôn nguyên liệu
Tôn có kích thước: 325*650
500*1000
750*1500
1000*2000
1250*2500
2. Cắt, dập.
Sử dụng các loại kéo cắt với các góc cắt khác nhau để tránh gây sai lệch
Kéo cắt ngang:
Kéo cắt dọc:
Đột: Tạo 1 lỗ trên … để dập
Dập: lấy … trên 1 tấm tôn
Kéo cắt ngang:
Kéo cắt dọc:
36 rãnh chia đều
Tôn 2212, dây 0.5
Tạo 1 rãnh để gắn liền các lá tôn rồi xuyên qua 1 thanh thép để giữ
1
Độ bavia không qúa 0.02 nên sắp xếp đứng bavia
Ủ ở nhiệt độ 750
0
C
Khuôn dập: chày,cối
1) Dập một lần ra 2 lá tôn hoàn chỉnh
2) Dập cắt d
t
, D, D
n
, dập răng rãnh rôto và stato. Lực dập bé
3) Dập răng rãnh rôto và stato, cắt D

Nếu sơn 2 mặt: độ bavia rất nhỏ
-Chiều dày sơn phụ thuộc 2 yếu tố:
- Lực ép khi sơn
- Độ nhớt của sơn
-Sấy khô sơn ở nhiệt độ 500
o
C sẽ có quá trình nhựa hóa do đó cần ép lại với
nhau
-Sau khi ra khỏi máy dập, lá tôn chạy qua một cái khe và có một cơ cấu trải lá
tôn, sau đó cho xuống một băng tải, rồi đến cán bavia ( 1 hoặc 2 lần ), đến ủ, đến
rửa lá tôn, đến thấm khô bằng rulo quấn sợi vải, dung môi sẽ làm tan mỡ, sau đó
sơn, đến buồng sấy và cuối cùng là làm nguội bằng phun hơi nước
6. Ép, ghép lõi thép
- Định lượng tôn
- Ghép
- Ép giữ
-Định lượng tôn: Đếm → B
thực tế
≠ B
T.Kế
→ chiều dày khác nhau
Cân → B
TT
= B
TK
→ chiều dài khác nhau
Đo → B
TT
≠ B
TK

* CAMAD:
4
Thép hợp kim đúc
→ Phương pháp này đơn giản, tiết kiệm nhưng tổn hao
* VINHEM:
Đầu tiên dập hoa rồi đến dập vành
→tốn tôn
→tận dụng làm chấn lưu
* Xếp lá tôn:
Tập bản vẽ stato: DK-02
Stato quấn dây:DK-02-00
Lõi tôn stato:DK-02-01
Lá tôn stato: DK-02-02
Lá tôn đầu stato: DK-02-03
Lá tôn thép gió: DK-02-04
Vành ép stato: DK-02-05
Gông stato: DK-02-06
Sơ đồ trải dây quấn: DK-02-07
Bản vẽ bối dây stato: DK-02-08
Khuôn cuốn dây stato: DK-02-09
Cách điện: DK-02-10
Nâm: DK-02-11
5
- Lá tôn gió: với động cơ nhỏ không có lá tôn gió
+ Cách 1: tận dụng lá tôn stato để làm tá tôn gió
+ Cách 2: dập bằng loại thép dày 1mm
→ gắn kên trên răng của nó: dùng đinh tán để giữ chặt gân
- Lá tôn đầu: 2 lá tôn trên stato hàn lại với nhau
- Xếp ép lõi thép:
+ Đồ gá

- Vật liệu: thép ít cacbon
- Cực lồi:
Thực tế chỉ cực từ phụ mới làm bằng thép đặc hoặc làm thép tấm ghép lại
- Làm rời các cực từ quấn dây dễ
- Chập dây cực từ:
+ Nhiều →không phát đủ công suất
+ Ít → phát đủ công suất nhưng rung

CHƯƠNG II: CÔNG NGHỆ CHẾ TẠO DÂY QUẤN
BÀI 2: SƠ ĐỒ DÂY QUẤN LIÊN QUAN ĐẾN CẤU TẠO CỦA MÁY VÀ
CÔNG NGHỆ CHẾ TẠO
Z=24, 2p=4, m=3, a=1, y=6, q=2
8

Bản chất của dây quấn chỉ khác nhau phần đầu nối còn phần trong rãnh là
cố định
Phần đầu nối quyết định công nghệ chế tạo của máy điện, phương pháp,
giải pháp
Tại sao nguời ta hay quấn dây quấn đồng khuôn mà không quấn đồng
tâm? Vì dây quấn đồng tâm không khử được sóng điều hòa
→ Dây quấn đồng tâm : + Tốn dây
+ Phải kéo dài thân máy
→ Kinh tế: + Số mối nối ít nhất
+ Dây quấn ngắn nhất
+ Các kích thước dây quấn là nhỏ nhất mà vẫn đảm bảo được
đặc tính kĩ thuật
a: phụ thuộc tiết diện dây và kích thước rãnh
d: quyết định tiết diện dây
- Dây to: cứng → khó lồng hoặc không có dây chuẩn để lồng
a = ước số của đôi cực


BÀI 2: CÔNG NGHỆ CHẾ TẠO BỐI DÂY
Bản vẽ bối dây: +Kích thước bối, kích thước sợi
+ Số bối, số sợi dập
Bản vẽ khuôn dây quấn
11
Chiều dài phần đầu nối: phụ thuộc độ cứng của dây để có thể uốn được
đầu dây
- Khuôn:
12
1 – Dây quấn
2 – Ghen cách điện
3 – Dây buộc
13

- Sau quấn dây xong → bọc cách điện
…
→ tẩm sấy → quấn băng cách điện → trong rãnh không cần lót cách điện
- Mặt cắt B-B nằm ở ngoài : ít cách điện hơn, không cần ép
- Mặt cắt A-A nằm trong : cách điện nhiều, cần ép
14
- U = 3-10 V → cách điện thường bằng mica, mica khi nóng nên thường
dẻo và cần ép chặt
2. Chế tạo bối dây
- Dây quấn dạng thanh dẫn : stato, roto, máy lớn
- Dây quấn rỗng: được làm mát bằng nước chạy trong vừa để làm mắt vừa
làm dây dẫn
→ 2 cách làm bối dây thông dụng
* Thử cách điện vòng dây ( chỉ áp dụng cho bối dây cứng )
Đóng K

- Thổi bằng khí nén
- Chổi đuôi chồn
- Sửa răng rãnh ( nắn lại răng rãnh )
- B2: lót cách điện rãnh: 2 loại
16
Máy nhỏ, gá cố định
Máy lớn, có bánh lăn dễ xoay
- B3: Đặt dây quấn vào răng rãnh. Để đặt dây quấn cho dễ nguời ta
thường bôi 1 lớp farafin cho trơn
- Cách điện dài: cho từng sợi, nắn cho vào, sau khi nắn xong dùng
que tre gạt xuống rồi gập cách điện lại
- Cách điện ngắn, dùng phễu, lồng xong, rút phễu, dùng bìa cách
điện gập cong úp xuống → úp rãnh
- Nêm : làm bằng thép
- B4: úp rãnh, hoặc gạt cách điện úp trên
- B5: nêm rãnh, nêm bằng tre, nứa già, khô → luộc bằng dầu biến thế để
tránh mối mọt
* Lưu ý:
- Đập đầu bối dây ngay từ bối đầu tiên vì nếu là dây quấn 2 lớp: bối
T1: bối chờ, đập để các bối tiếp theo dễ đập
- Cách điện đầu bối dây phải được đặt đúng và sửa đúng kích thước
- Các sợi dây phải được xếp đúng thứ tự trong rãnh
- Sợi thủy tinh PCB có khả năng hút ẩm tốt ( chỉ dùng cách điện
khô)
- Sợi chồng lên nhau, hệ số lấp đầu tốt
- Với dây quấn 2 lớp khi hạ chờ phải đếm chính xác bước lồng, độ
nghiêng rãnh, bước lồng quyết định mômen → phải đảm bảo M
nm
khi khởi động
- Động cơ không đồng bộ : rãnh lớn nửa kín nửa hở → loại nào nhiều tôn hơn

Rãnh roto : thường dùng rãnh nửa kín ( khi roto quay , lực ly tâm lớn →
có thể bay ra ngoài )
- Thanh dẫn như hình vẽ
H2
+ Luồn thanh dẫn dễ
+ Đối xứng về lực
- Động cơ một chiều
+ Số rãnh ≤ phiến góp
+ Dây quấn hỗn hợp , rãnh nhân tố
+ Đấu dây : nối các bối dây lại với nhau theo một qui định nhất định theo
sơ đồ trải
H3
- Mối nối phải chắc chắn
+ Dây quấn tròn : mối hàn thiếc và hàn quang ( thường có xỉ) → thường
bọ emay → cạo dây khó
- Khi hàn không được ảnh hưởng đến cách điện của dây
+ Nếu dây tròn , mềm → xoắn lại . Khi hàn hồ quang → có tia lửa , nhiệt
độ rất cao bán vào → cháy cách điện
18
- Khi lồng dây : Nếu lồng bối 1 trước , lần lượt các bối còn lại thì đầu ra cách xa
nhau ( Nếu đầu trong -trong , ngoài - ngoài cách 2)

- Máy điện 1 chiều : chổi than đặt dễ thay thế nhất nhưng phải đảm bảo 2 cạnh
tác dụng nằm trên đường trung tính hình học
- Hàn rối :
+ hàn thiếc : cạo sạch đầu dây → làm nóng đầu dây , bôi nhựa thông ,
thiếc trước khi phải xoắn đầu dây lại
+ Hàn hồ quang chổi than : chuyển bị mối hàn như trên hàn thiếc , dùng
kìm cắt đầu dây , dùng chổi than bằng đồng để hàn
H4

+ sức từ động do ảnh hưởng của roto , phụ thuộc chiều dây dẫn stato qui
định số cực 2p = 2p
1
+ đứt thanh dẫn → mất cực ( m = nf)
+ rỗ → s giảm → R tăng làm nóng → đứt
- Roto đồng ( hợp kim ) → thay đổi điện trở R
2
- Roto nhôm ( nguyên chất A
0
) :
+ Đúc nhôm chảy loãng : đúc
+ 3 phương pháp đúc : lõi sắt roto nối trên trục giá , rãnh , khe hở . Φ
t
giảm do từ trở tăng lên . Khi đúc nhôm , nhôm tràn ra khe
+ Đúc nóng: để nhôm vào trục giá , nhôm nóng từ dưới lên → tránh hiện
tượng rỗ khi nhôm tràn ra đậu ngót thì dùng
+ Đúc nung : → chủ yếu giảm rỗ khi người đuổi khí
+ Đúc áp lực : khôn kín , nhôm lỏng được ép vào khuôn ra áp lực lớn →
giá thành cao

§ 2.7 Chế tạo dây quấn kích từ
- Φ ≠ , E ≠ giữa các thanh dẫn làm dong thay đổi
R = ρl/S
+ Cuộn dây lực ép trong đều → l thay đổi
+ Không làm tăng số vòng dây
20
+ I tăng , S tăng , W giảm , α
t
giảm
+ Cuốn đâut dây của cuộn kích từ ra ngoài với cuộn dây nhiều vòng ,

+ Sơn đọng nhiều :
- Stato đặt đứng : sơn điền đầy rãnh
+ Sấy không khô
- sấy khô hay không kiểm tra bằng MΩ , kiểm tra hệ số hấp thụ
K
ht
=
kiểm tra t
0
vật sấy ≥ t
0
môi trường , sự chênh lệch ≤ 10
0
C
nếu K
ht
≥ 2,3 → khô
K
ht
≤ 2,3 → ướt
CHƯƠNG IV : GIA CÔNG CƠ KHÍ TRONG CHẾ TẠO
§ 4.1 Các yêu cầu kỹ thuật cơ bản
- Yêu cầu :
+ đảm bảo sự phù hợp tốt giưã mạch điện và mạch từ . Ống không đều →
lực từ không đều → ω giảm hay η giảm
+ đảm bảo độ chính xác theo yêu cầu của gia công cơ . Hạn chế tối thiểu
ảnh hưởng của quá trình gia công tới mạch từ cà mạch điện
§ 4.2 Gia công các chi tiết cơ khí trong
1.Gia công trục
-Trục nối từ momen , chủ yếu gân và phần quay truyền lực từ roto đến trục


+ ө
1
+ ε
1
để mài bóng nên cần lương dư gia công cho phép
+ nếu các kích thước đảm bảo Rz < 40 thì tiện luôn
b4 : tiện tinh : khuôn ép roto d1 ép quạt gió cần tiện tinh
b5 : gia công rãnh then theo mặt cắt D_D cùng làm thêm mặt cắt E_E
b6 : ép roto vào trục máy bằng ép thủy lực , tránh sước đầu trục nên gia công các
chi tiết khác nhau khi đã ép roto
b7: gia công trục theo bản roto trên trục
+ độ không đồng tâm : 0,02mm , bắt buộc phải cung lần gá
+ gia công trục đảm bảo độ nhám bề mặt
+ lúc tác động f
1
=f
2
=f
3
: nóng nhanh
+ khi dung nước xà phòng : ngậm vào dây không cần cách điện
24
Gia công

$ 4.2 Gia công trục
a,Các tổn hao trong máy điện P
fe
+ P
cu