Phát triển năng lượng sạch góp phần giảm
thiểu ô nhiễm môi trường
Những năm gần đây, khái niệm năng lượng xanh (sạch) đã không còn xa lạ với
nhiều nước trên thế giới. Năng lượng xanh là những loại năng lượng thu được từ
thiên nhiên không gây ô nhiêm môi trường, bền vững và có thể tái tạo Các dạng
năng lượng xanh, bao gồm: Năng lượng mặt trời, năng lượng gió, thủy điện, năng
lượng địa nhiệt, năng lượng thủy triều, năng lượng sinh học, năng lượng hyđrô
Trong thời gian qua, nguồn năng lượng truyền thống được khai thác chủ yếu là dầu
khí, than đá và điện nhưng chỉ trong một vài năm tới, các nguồn năng lượng này sẽ
dần cạn kiệt và không thể đảm bảo lâu dài cho ngành năng lượng Việt Nam. Trong
khi đó, tình trạng lãng phí năng lượng trong sản xuất công nghiệp, xây dựng và
giao thông vận tải ở nước ta diễn ra khá phổ biến và nhu cầu tiêu thụ năng lượng
ngày càng gia tăng. Theo dự báo, đến năm 2025, Việt Nam chỉ đáp ứng được 30%
nhu cầu tiêu thụ năng lượng trong nước và tương lai, Việt Nam có thể sẽ phải nhập
khẩu năng lượng. Trước tình hình trên, phương thức chuyển đổi từ năng lượng hóa
thạch sang năng lượng xanh ngày càng trở nên cấp bách.
Với điều kiện về địa lý, khí hậu, Việt Nam được đánh giá là nước có tiềm năng để
phát triển nguồn năng lượng tái tạo, có khả năng thay thế nguồn năng lượng hóa
thạch, giảm thiểu tác động tới môi trường. Theo Báo cáo của Ngân hàng Thế giới
(WB), Việt Nam là một trong số 14 nước trên thế giới đứng đầu về tiềm năng thủy
điện. Hiện nay, Việt Nam có trên 120.000 trạm thủy điện, với tổng công suất ước
tính khoảng 300MW. Ngoài ra, Việt Nam có tiềm năng về năng lượng gió khá lớn,
với đường biển trải dài khiến lưu lượng gió dồi dào, tổng tiềm năng ước đạt
513.360 MW. Về năng lượng mặt trời, với lợi thế là một trong những nước nằm
trong dải phân bố ánh nắng mặt trời nhiều nhất trong năm trên bản đồ bức xạ của
thế giới, Việt Nam có rất nhiều thuận lợi để khai thác nguồn năng lượng này.
Ngoài ra, có một dạng năng lượng tái tạo nữa mà chúng ta vẫn chưa tận dụng được
đó là năng lượng sinh khối như: mùn cưa, các chất thải nông nghiệp (rơm, phân
chuồng, chất thải thực vật .). Việc nghiên cứu phát triển nguồn vật liệu và năng
lượng sinh khối tạo ra những dạng năng lượng, vật liệu sạch, rẻ góp phần bảo đảm
an ninh năng lượng, vừa bảo vệ môi trường, vừa thu ngoại tệ từ xuất khẩu năng

tại huyện Đức Hòa, tỉnh Long An là nhà máy sản xuất pin mặt trời đầu tiên tại Việt
Nam, với tổng mức đầu tư là 10 triệu USD, cung cấp các tấm pin năng lượng mặt
trời, mỗi tấm công suất 80 - 165 MWp điện với hiệu suất 16%. Nhà máy có thể
cung cấp lượng sản phẩm lên đến 5 MWp điện một năm.
Chính sách phát triển năng lượng sạch của Nhà nước cũng khuyến khích sản xuất,
giảm thuế nhập khẩu các thiết bị năng lượng tái tạo như hầm ủ biogas, tua bin gió,
xây dựng quỹ hỗ trợ đầu tư nghiên cứu khảo sát phát triển năng lượng tái tạo. Các
nhà đầu tư trong nước và ngoài nước được phép đầu tư về vốn, công nghệ để xây
dựng dự án năng lượng sạch tại Việt Nam đi kèm với việc được hưởng ưu đãi về
thuế, tiền thuê đất, tín dụng đầu tư của Nhà nước Phát triển nguồn năng lượng
sạch thay thế cho nguồn năng lượng hóa thạch, tăng cường sử dụng hiệu quả năng
lượng trong sản xuất và tiêu dùng chính là chìa khóa giải quyết bài toán ô nhiễm
môi trường, tiết kiệm được nguồn ngoại tệ đầu tư xây dựng các nhà máy thủy điện,
nhiệt điện, cũng như giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ, đảm bảo an ninh lương thực
và hướng đến nền kinh tế cácbon thấp: Vậy làm thế nào để khai thác và sử dụng
hiệu quả nguồn năng lượng tái tạo sao cho xứng tầm với tiềm năng sẵn có và loại
năng lượng nào trong số những năng lượng trên sẽ là lựa chọn ưu việt đối với thực
tế của Việt Nam hiện nay? Để hiểu rõ hơn về hiệu quả cũng như tương lai của lĩnh
vực năng lượng xanh, Tạp chí Môi trường đã có cuộc trao đổi với một số chuyên
gia trong ngành năng lượng xung quanh vấn đề này.
Theo Báo cáo của Chương trình môi trường Liên hợp quốc (UNEP), Trung Quốc
đã đầu tư 48,9 tỷ USD cho lĩnh vực năng lượng tái tạo, tăng 28% so với năm trước
và là một trong những nước đầu tư cho sự phát triển năng lượng xanh lớn nhất thế
giới. Khu vực Nam và Trung Mỹ đầu tư cho năng lượng tái tạo tăng 39%, đạt 13,1
tỷ USD; khu vực Trung Đông và châu Phi tăng 104%, đạt 5 tỷ USD; đầu tư của Ấn
Độ tăng 25%, đạt 3,8 tỷ USD; đầu tư của các nước đang phát triển khác ở châu Á,
trong đó có Việt Nam tăng 31%, đạt 4 tỷ USD.
Ý KIẾN CHUYÊN GIA:
Ông Nguyễn Đức Cường - Giám đốc Trung tâm Năng lượng Tái tạo và Cơ chế
phát triển sạch

cứu hay cơ sở dữ liệu nào xác định được tiềm năng chính xác của các loại năng
lượng tái tạo như năng lượng gió, mặt trời, địa nhiệt mà chỉ là những ước tính
trên lý thuyết và một số mới chỉ là xác định ban đầu. Đặc biệt, chúng ta cũng chưa
làm nổi bật được tầm quan trọng của sự gắn kết giữa năng lượng - môi trường và
phát triển sạch. Do đó, lợi ích của phát triển năng lượng tái tạo trong mối tương
quan với bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính, thích ứng với biến đổi
khí hậu, góp phần tăng trưởng kinh tế vẫn còn mờ nhạt.
Ông Đỗ Hữu Hào - Chủ tịch Hội Khoa học về Tiết kiệm năng lượng và Sử dụng
năng lượng hiệu quả
Để có thể phát triển nhanh chóng, rộng rãi và có hiệu quả nguồn năng lượng tái
tạo, chúng ta cần thực hiện một số giải pháp sau: Xây dựng các chính sách hỗ trợ
hợp lý, phù hợp thực tế, đặc biệt sớm ban hành Luật Năng lượng tái tạo nhằm tạo
ra những điều kiện thuận lợi có tính đột phá để đẩy mạnh khai thác, sử dụng các
nguồn năng lượng sạch của Việt Nam; Tiến hành ngay nhiệm vụ điều tra cơ bản
đánh giá chính xác tiềm năng tất cả các nguồn năng lượng tái tạo, trước mắt ưu tiên
cho những nguồn có tiềm năng lớn, tính khả thi cao; Xác định phát triển năng
lượng tái tạo là một nhiệm vụ khoa học công nghệ ưu tiên, là giải pháp quan trọng
có tính chiến lược nhằm đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia; Thành lập quỹ phát
triển năng lượng tái tạo để hỗ trự kinh phí hình thành thị trường năng lượng mới;
Có kế hoạch khai thác nguồn năng lượng mới một cách khoa học, sau đó, tăng dần
tỷ lệ phát triển trong cung cấp điện năng và nhiệt năng, từng bước giảm phát thải
cácbon; Đổi mới công nghệ, chuyển sang công nghệ than sạch, với mục tiêu giảm
phát thải cácbon bằng 0; Tuyên truyền cho người dân hiểu về những lợi ích của
việc tiết kiệm năng lượng và sử dụng năng lượng hiệu quả để từng bước thay đổi
thói quen sản xuất và tiêu dùng của người dân. Các biện pháp này phải được tiến
hành đồng bộ, thì sẽ phát triển được nguồn năng lượng tái tạo vừa đáp ứng được
nhu cầu năng lượng, vừa hình thành được thị trường năng lượng sạch, hướng đến
nền kinh tế xanh.
GIÁNG HƯƠNG (Thực hiện)
TCMT 03/2012