Báo cáo thực tập môn Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học   
Báo cáo thực tập
Bảo tồn đa dạng
sinh học vườn quốc
gia Tràm Chim
Võ Thị Huyền Trang 1
Báo cáo thực tập môn Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học
TỔNG QUAN
 Họ và tên sinh viên: VÕ THỊ HUYỀN TRANG
 MSSV: 5510440101
 Di động: 0932.875.900
 Lớp: ĐHKHMT10 – L2 – CT.
 Địa điểm than quan: Vườn Quốc Gia (VQG) Tràm Chim.
 Địa chỉ: Ấp 4, TT. Tràm Chim - Tam Nông - Đồng Tháp.
 Thời gian tham quan: 20/3/2011.
Võ Thị Huyền Trang 2
Báo cáo thực tập môn Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học
CHƯƠNG I. GIỚI THIỆU VQG TRÀM CHIM
1.1. Vị trí địa lý:
Vườn quốc gia Tràm Chim nằm trong vùng Đồng Tháp Mười, thuộc huyện
Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp. Tọa độ địa lý 10°40′ - 10°47′ vĩ bắc, 105°26′ - 105°36′
Đông với tổng diện tích 7.588 ha nằm trong địa giới của 5 xã (Phú Đức, Phú Hiệp,
Phú Thành B, Phú Thọ, Tân Công Sinh) và Thị trấn Tràm Chim, với số dân trong
vùng là 30.000 người.
1.2. Điều kiện tự nhiên:

quốc gia Tràm Chim được chia thành 5 vùng quản lý khác nhau (A1-A5), mỗi
khu vực được bao bọc xung quanh bởi hệ thống kênh và đê với tổng chiều dài
lên đến 59 km. Mực nước bên trong vườn quốc gia được điều tiết thông qua hệ
thống cống và cửa xả nằm ở các bờ bao xung quanh. Hiện nay, để giảm rủi ro
do lửa vào mùa khô, mực nước bên trong vườn quốc gia luôn được giữ ở mức
cao hơn những điều kiện trong quá khứ. Thành phần thực vật, phân bố và tốc
độ sinh trưởng đã bị ảnh hưởng bởi những tác động này.
1.2.3. Địa chất:
a. Trầm tích
Khu vực vườn quốc gia Tràm Chim được hình thành trên hai nền trầm tích
Pleistocen và Holocen, với 5 đơn vị phụ:
Trầm tích Pleistocen
• Trầm tích biển gió (mvQiv2-3
)
. Trầm tích mang nhiều vật liệu thô (quartz) tạo
thành những gò cao trong vùng Đồng Tháp Mười.
• Trầm tích biển (mQ
1
3
phần giữa). Cùng với trầm tích biển gió, trầm tích biển
cũng thuộc Pleistocen, và chiếm diện tích khoảng 1.158 ha.
Trầm tích Holocen
Võ Thị Huyền Trang 4
Báo cáo thực tập môn Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học
• Trầm tích đầm lầy-biển (bmQ
2
2-3
) chiếm 3.565 ha, chứa nhiều khoáng pyrit
(FeS
2

(bmQ
2
2-3
) với diện tích khoảng 355 ha, phân bố nhiều nhất tại khu A5. Độ chua
của đất: pH chỉ khoảng từ 2,0 – 3,2.
1.3. Cơ quan chủ quản:
Năm 1998, Vườn quốc gia Tràm Chim được thành lập theo Quyết định số
253/1998/QĐ-TTg, ngày 29 tháng 12 năm 1998 của Thủ tướng Chính phủ,
giao cho Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp quản lý.
Võ Thị Huyền Trang 5
Báo cáo thực tập môn Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học
CHƯƠNG II. TÍNH ĐA DẠNG SINH HỌC
Vườn quốc gia Tràm Chim thuộc tỉnh Đồng Tháp là một khu đất ngập nước,
được xếp trong hệ thống rừng đặc dụng của Việt Nam. Nơi đây có nhiều loài chim
quý, đặc biệt là sếu đầu đỏ, một loài chim cực kỳ quý hiếm, có tên trong sách đỏ.
Vườn quốc gia Tràm Chim, có diện tích 7.588 ha, thuộc huyện Tam Nông tỉnh
Đồng Tháp. Đây là nơi cư trú của trên 100 loài động vật có xương sống, 40 loài cá và
147 loài chim nước. Trong đó, có 13 loài chim quý hiếm của thế giới. Đặc biệt là một
loài chim hạc còn gọi là sếu đầu đỏ (Grus antigone) hay sếu cổ trụi.
2.1. Hệ sinh thái thực vật:
Với các yếu tố tự nhiên: trầm tích, địa mạo, và đặc tính đất khá đa dạng, từ đất
xám, phát triển trên nền trầm tích cổ Pleistocen, đến những nhóm đất phù sa mới và
đất phèn phát triển trên trầm tích trẻ Holocen đã góp phần làm đa dạng các quần xã
thực vật tự nhiên. Kết quả khảo sát từ 2005–2006 ghi nhận được 130 loài thực vật,
phân bố đơn thuần cũng như xen kẻ với nhau tạo thành những quần xã thực vật đặc
trưng.
2.1.1. Hệ sinh thái rừng tràm:
Hình 1. Tràm trên đất phèn ở VQG Tràm Chim.
Rừng tràm (Melaleuca cajuputi) là thảm thực vật thân gỗ có diện tích lớn nhất,
diện tích khoảng 1.826 ha. Do tác động con người, hầu hết những cánh rừng tràm

năng ống (Eleocharis dulcis), 1.277 ha, và hợp với các loài khác tạo thành các quần
xã thực vật: năng kim – năng ống (E. atropurpurea – E. dulcis), vài nơi xuất hiện của
hoàng đầu Ấn (Xyris indica); năng kim - cỏ ống (E. atropurpurea – P. repens); năng
ống - cỏ ống (E. dulcis – P. repens), khoảng 937 ha; năng ống - cỏ ống – lúa ma (E.
dulcis - P. repens – O.rufipogon), 443 ha; năng ống - cỏ ống - cỏ chỉ (E. dulcis - P.
repens – C. dactylon), khoảng 72 ha. Những nơi có địa hình thấp và ngập nước
quanh năm thì xen lẫn trong quần xã năng là những loài thực vật thủy sinh như nhĩ
cán vàng (Utricularia aurea), súng ma (Nymphaea indicum), rong đuôi chồn
(Ceratophyllum demersum).
Những loài chim thường gặp: sếu (Grus antigone), cò trắng (Egretta garzetta),
cò bợ (Ardeola bacclus), trích cồ, trích đất, vịt trời (Anas poecilorhyncha), le khoang
Võ Thị Huyền Trang 8
Báo cáo thực tập môn Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học
cổ (Nettapus coromandelianus), diệc lửa (Ardea purpurea), diệc xám (Ardea
cinerea), cò lửa (Ixobrychus sinensis), cò lép.
• Đồng cỏ mồm
Đồng cỏ mồm (Ischaemum spp.); chiếm diện tích khá nhỏ so với các cộng
đồng thực vật khác, khoảng 41,8 ha. Bao gồm mồm đơn thuần và quần xã mồm - cỏ
ống (Ischaemum spp Panicum repens). Phân bố hiện diện chủ yếu trên những dải
liếp, bờ đất có địa hình cao cục bộ trong một vùng địa hình thấp.
Những loài chim thường gặp: cồng cộc (Pharacrocoraxniger), chiền chiện
(Prinia flaviventris), cò bợ (Ardeola bacclus), cò lửa (Ixobrychus sinensis), cút nhỏ
(Turnix syluatica), diệc lửa (Ardea purpurea), diệc xám (Ardea cinerea), cú (Tyto
capensis), giang sen (Mycteria leucocephala), già đãy (Leptoptilos dubius).
• Đồng cỏ ống:
Đồng cỏ ống (Panicum repens); cỏ ống phân bố trên một diện rộng, chiếm
diện tích khoảng 958,4 ha, ở dạng đơn thuần với mật độ lên đến 98% hoặc cùng xuất
hiện với các loài thực vật thân thảo khác: cỏ ống - cỏ sả (Panicum repens -
Cymbopogon citratus), khoảng 23 ha, chủ yếu trên đất giồng cổ; cỏ ống – lúa ma
(Panicum repens – Oryza rufipogon), khoảng 268 ha; cỏ ống - cỏ chỉ (Panicum

cò óc (Anastomus oscitans), cò bợ (Ardeola bacclus)
Hội đoàn sen – súng (Nelumbium nelumbo – Nymphaea spp) chủ yếu trên các
vùng đầm lầy ngập nước quanh năm, dọc theo khu trũng thấp của dòng sông cổ,
chiếm diện tích khoảng 158 ha.
Những loài chim thường gặp: le hôi (Tachybaptus raficollis), le khoang cổ
(Nettapus coromandelianus), vịt trời (Anas poecilorhyncha), trích cổ, trích ré, gà lôi
nước (Hydrophasianus chirurgus), gà nước vằn (Rallus striatus), cuốc ngực nâu
(Porzana fusca), mòng két (Anas crecca), bói cá (Ceryle rudis).
2.2. Hệ sinh thái động vật:
Võ Thị Huyền Trang 10
Báo cáo thực tập môn Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học
Vườn quốc gia Tràm Chim có trên 100 loài động vật có xương sống, 130 loài
cá (chiếm 40% số loài của ĐBSCL - khảo sát của WWF), hệ chim nước có 11 bộ; 46
họ & 231 loài trong đó: 32 loài quý hiếm trong sách đỏ của IUCN 2006 (Sách đỏ
của Việt nam; NĐ 32 của CP 2006 (IIB) Công ước CITES (I & II). Có 13 loài chim
quý hiếm của thế giới. Đặc biệt quan trọng là quần thể của phân loài sếu đầu đỏ hay
sếu cổ trụi (Grus antigone), thường xuyên di trú đến kiếm ăn trong vườn vào mùa
khô. Từ năm 1989 đến 1999, số lượng sếu cổ trụi tại khu vực dao động trong khoảng
từ 187 đến 814 cá thể, trung bình hàng năm ghi nhận 496 cá thể (BirdLife
International, 2001). Tuy nhiên năm 2001, số lượng sếu giảm xuống chỉ còn 50 cá
thể. Mùa khô năm 2002, số lượng sếu tại Tràm Chim lại tiếp tục giảm xuống chỉ còn
19 cá thể. Nguyên do chính là thời gian qua, các đồng cỏ năng cung cấp thức ăn cho
loài sếu này đã giảm dần diện tích do các đám cháy và bị cây mai dương xâm lấn. Từ
năm2007, sếu đầu đỏ bắt đầu quay về lại Tràm Chim.
Hình 3. Sếu đầu đỏ ở Vườn Quốc Gia
Ngoài sế đầu đỏ, một số loài chim bị đe dọa tuyệt chủng trên thế giới cũng có
mặt tại Vườn quốc gia Tràm Chim như: ô tác (Houbaropsis bengalensis), đing điểng
(Anhinga melanogaster), già đẫy nhỏ (Leptoptilos javanicus), giang sen (Mycteria
leucocephala) và rồng rộc vàng (Ploceus hypoxanthus) (Tordoff, 2002). Ngoài ra,
còn có một số loài chim nước đáng chú ý khác như: le khoang cổ (Nettapus

Vườn QGTC hiện đã trang bị sẵn 1 la bàn, 1 máy định vị (GPS), 21 máy chữa
cháy, 4 máy cưa và máy cắt cỏ, 17 máy bơm nước, 166 bình xịt chữa cháy, 21 bàn
cào dập lửa, 45 lăng phun nước, hàng chục bộ quần áo, găng, ủng chống cháy, chống
gai, 233 cuộn vòi chữa cháy với tổng chiều dài gần 5.000 mét, lưu giữ 18 hồ, đìa dự
trữ nước cùng nhiều trang thiết bị, phương tiện xe, tàu, dụng cụ phục vụ cho công
tác phòng chống cháy rừng. Ban chỉ huy phòng cháy chữa cháy rừng của Vườn thành
Võ Thị Huyền Trang 13
Báo cáo thực tập môn Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học
lập các tổ chuyên môn trực thuộc, tổ chức tập huấn các đội phòng chống cháy rừng ở
5 xã và thị trấn quanh Vườn về cách vận hành máy chữa cháy, cách bố trí đội hình
phối hợp khi có cháy xảy ra; tổ chức cho đội bảo vệ chuyên nghiệp của Vườn kết hợp
với các đội phòng chống cháy rừng của xã, thị trấn thường xuyên tuần tra, bảo vệ
Vườn QGTC và tuyên truyền, giáo dục cho nhân dân có ý thức cao về phòng chống
và bảo vệ rừng, điều tiết nước hợp lý ở các phân khu, cắt ranh và tổ chức diễn tập
phòng chống cháy rừng và chủ động tổ chức nhiều đợt đốt cỏ trong Vườn để tạo ranh
an toàn phòng tránh cháy lan. Hằng ngày, thông báo trên Đài nhắc nhở du khách về
quy tắc sử dụng lửa và cảnh giác cháy rừng; xây dựng thêm chòi canh, chốt bảo vệ,
mở lớp tập huấn và tổ chức diễn tập phòng chống cháy rừng. Đặc biệt, đối với người
dân nghèo ở địa phương, Ban giám đốc Vườn QGTC còn tìm mọi cách để hỗ trợ vốn,
giải quyết việc làm để từng bước nâng cao mức sống người dân quanh vùng đệm
nhằm hạn chế việc xâm nhập trái phép vào Vườn khai thác những sản vật trong rừng
nhằm tránh những sơ suất có thể gây ra cháy
UBND tỉnh Đồng Tháp cũng hỗ trợ kinh phí cho Vườn QGTC trang bị thêm
những phương tiện, dụng cụ, thiết bị máy móc cần thiết và đốt cỏ chủ động để phục
vụ cho công tác phòng chống cháy rừng đạt hiệu quả cao
3.2. Các tổ chức quốc tế hỗ trợ:
Hiện nay Vườn quốc gia Tràm Chim còn được các tổ chức quốc tế quan tâm
tài trợ cho Vườn. Tháng 04-2008, Công ty Coca-Cola và Tổ chức WWF (Quỹ Quốc
tế về bảo vệ thiên nhiên) đã cam kết tài trợ 750.000 USD cho Vườn quốc gia Tràm
Chim để phục hồi sinh cảnh, hỗ trợ sinh kế, và giúp hợp lý hóa các chính sách có liên

lấn của cây mai dương (Mimosa pigra) - một loài thực vật được Liên minh Quốc tế
Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) xếp trong 100 loài ngoại lai xâm hại nguy hiểm
nhất thế giới. Đầu tháng 01-2006, loài cây này đã lan ra gần 2.000 ha, gần bằng 1/3
tổng diện tích Vườn quốc gia. Nếu không kiểm soát được, trong vòng 10 - 15 năm
Võ Thị Huyền Trang 15
Báo cáo thực tập môn Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học
nữa, toàn bộ Vườn quốc gia sẽ bị loài này xâm lấn triệt để, sự đa dạng sinh học sẽ
mất đi hoàn toàn.
Hình 4.Cây mai dương xâm lấn đất ở Tràm Chim
4.4. Cháy rừng:
Sáng ngày 25-04-2010, một trận cháy lớn bùng phát tại khu A1 của Vườn quốc gia
Tràm Chim, thiêu rụi một phần khu rừng A1, rồi lan rộng sang các khu vực xung
quanh. Đến ngày 01-05-2010, ngọn lửa mới được dập tắt hoàn toàn. Đây là đợt cháy
nghiêm trọng và kéo dài nhất từ trước tới nay tại Vườn quốc gia này. Trận cháy đã
làm thiệt hại hơn 320 ha rừng tràm và đồng cỏ, trong đó có 70 ha rừng tràm lâu năm.
Võ Thị Huyền Trang 16
Hình 5.Sau một trận lửa, rừng tràm sẽ lại tái sinh nhanh chóng. Ảnh: N.Hùng
Báo cáo thực tập môn Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học
Võ Thị Huyền Trang 17
Báo cáo thực tập môn Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học
4.5. Bị “ xẻ thịt ”
Báo Sài Gòn giải phóng ngày 04-08-2006 đưa tin: "Hàng trăm hécta đất ở
Vườn quốc gia Tràm Chim đang dần biến thành tài sản riêng của nhiều cá nhân, cán
bộ ở huyện Tam Nông (Đồng Tháp). Những nỗ lực bảo tồn vùng đất ngập nước độc đáo
của khu vực Đông Nam Á bị đe dọa nếu như đất rừng tiếp tục bị bao chiếm, môi
trường bị xâm hại". Bài phóng sự của nhóm phóng viên Cao Phong - Bình Đại cho
biết: "Đầu tháng 5-2006, nhiều người dân ở huyện Tam Nông (Đồng Tháp) và không ít cán
bộ, nhân viên Vườn Quốc gia (VQG) Tràm Chim bị sốc khi nhìn cảnh “đội quân” xe
cuốc vào đốn hạ rừng tràm ngay sau lưng ban quản lý VQG. Mấy chốc, diện tích hơn
1 ha biến thành bãi đất trống. Chủ nhân cho lên liếp, đào vuông, bờ bao như mô hình

Báo cáo thực tập môn Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học
MỤC LỤC
Nói chung là thấp trũng, nơi cao nhất là 2,3 m, nơi thấp nhất là 0,4 m (so với mực nước biển
Tây Nam Bộ) 3
- Những vùng đất trũng chiếm 152 ha 3
- Những vùng gò cao chiếm 194 ha 3
- Vùng phẳng chiếm 5858 ha 3
1.2.2. Khí hậu-Thủy văn: 3
1.2.3. Địa chất: 4
2.1. Hệ sinh thái thực vật: 6
2.1.1. Hệ sinh thái rừng tràm: 6
3.1. Chủ động phòng chống cháy rừng: 13
Võ Thị Huyền Trang 20
Báo cáo thực tập môn Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học
DANH SÁCH HÌNH
Nói chung là thấp trũng, nơi cao nhất là 2,3 m, nơi thấp nhất là 0,4 m (so với mực nước biển
Tây Nam Bộ) 3
- Những vùng đất trũng chiếm 152 ha 3
- Những vùng gò cao chiếm 194 ha 3
- Vùng phẳng chiếm 5858 ha 3
1.2.2. Khí hậu-Thủy văn: 3
1.2.3. Địa chất: 4
2.1. Hệ sinh thái thực vật: 6
2.1.1. Hệ sinh thái rừng tràm: 6
3.1. Chủ động phòng chống cháy rừng: 13
Võ Thị Huyền Trang 21