Giáo viên hướng dẫn: PGS Lâm Xuân Thanh
PGS. Nguyễn Thị Minh Tú
TS. Hồ Phú Hà
Tách chiết và thu hồi
các hợp chất tự nhiên
Học viên: Vũ Kim Dung
Phạm Đức Đan
Phạm Thị Thu Hiền
Hà Nội, 5-2011
VIỆN ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC
KHOA CÔNG NGHỆ SINH HỌC VÀ THỰC PHẨM
Nội dung
1. Tách chiết và thu hồi Glycoside trong tỏi
2. Tách chiết và thu hồi alkaloid trong trà,
cafe
3. Tách chiết và thu hồi vitamin
TÁCH CHIẾT VÀ
THU HỒI GLYCOSIDE
TRONG TỎI
ĐỊNH NGHĨA GLYCOSID
Định nghĩa rộng
Định nghĩa hẹp
Phần đường: ose, glycon
Phần không đường: aglycon, genin
GLYCOSID = ĐƯỜNG PHÂN TỬ HỮU CƠ
Dây nối glycosid
GLYCOSID = ĐƯỜNG ĐƯỜNG
Dây nối glycosid
Ví dụ về các cấu trúc hóa
học của một trong các
glycoside tim

Ar ( R )

CH
2
OH
HO
O
O
glc
cym
glc
OH
OH
C
O
H
O
K- strophanthosid
γ
( = K-strophanthotriosid)
Cymarin (= Cymarosid)
Strophanthidin
K-trophanthosid
β

H
H
OH

CH
2
OH
HO
+

HO - Ar ( R)
Thủy phân bằng dung dịch kiềm
Để cắt đứt nối ester hoặc nối của đường gắn
vào aglycon ngang qua nhóm chức ester của
Aglycon thu được alycon-COOH và đường
O
H
H
H
OH
OH
H
O
-
CO
-
Ar ( R )

CH
2

không thể có một phương pháp nào chung cho tất cả các
glycoside.
glycoside.

Nói chung các glyosid có tính phân cực khá mạnh, nên không
Nói chung các glyosid có tính phân cực khá mạnh, nên không
tan trong trong các dung môi kém phân cục như: eter dầu hỏa,
tan trong trong các dung môi kém phân cục như: eter dầu hỏa,
hexan, benzen…nhưng tan được trong clorofrom, dietyl eter,
hexan, benzen…nhưng tan được trong clorofrom, dietyl eter,
tan tốt trong alcol, nuớc.
tan tốt trong alcol, nuớc.
PHƯƠNG PHÁP CHIẾT GLYCOSIDE

Tạp chất đi kèm với Glycoside có loại tan trong dầu và
tan trong nước (các chất gum, pectin, tannin ). Loại tan
trong dầu chủ yếu là các chất béo, caroteoid.

Muốn xử lý người ta thường loại các tạp chất này bằng
các dung môi kém phân cực. Người ta thường chiết
glycoside bằng nước nóng, etannol, metannol hoặc hỗn
hợp acol – nuớc 50 – 90%

Qui trình tổng quát chiết tách Glycosid
Qui trình tổng quát chiết tách Glycosid
DUNG DỊCH NƯỚC
DUNG DỊCH NƯỚC
ETER DẦU HỎA
ETER DẦU HỎA
DUNG DỊCH NƯỚC ALCOL

MONOGLYCOSID
GLYCOSID TOÀN PHẦN
GLYCOSID TOÀN PHẦN
(Chứa dầu béo, các
chất có màu,…)
-
Chiết với eter dầu hỏa để loại béo
-Chiết VỚI hỗn hợp etannol hoặc metannol – nước
Dd nước acetat chì 2 – 5%
Lọc, rửa tủa với nước cất.
-
Dd Na
2
SO
4
bão hòa
-
Lọc rữa tủa với nước cất
-
Chiết lỏng với cloroform
Chiết lỏng – lỏng với etyl acetat
- Chiết lỏng – lỏng với butanol
- Làm khan nướcThu hồi dung môi
Làm khan nước, thu
hồi dung môi
DUNG DỊCH NƯỚC
DUNG DỊCH NƯỚC
ETER DẦU HỎA
ETER DẦU HỎA
PHƯƠNG PHÁP CHIẾT GLYCOSID

dung môi thích hợp.
dung môi thích hợp.

Muốn chiết phần aglycon thì cần phải thủy phân
Muốn chiết phần aglycon thì cần phải thủy phân
rồi chiết bằng dung môi hữu cơ.
rồi chiết bằng dung môi hữu cơ.
Khái niệm và phân loại khoa học về tỏi
Tỏi là một loài thực vật thuộc họ
Hành, nghĩa là có họ hàng với
hành tây, hành ta, hành tím, tỏi
tây, v.v và cũng được con người
sử dụng làm gia vị, thuốc, rau như
những loài họ hàng của nó
Giới (regnum):
Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng) Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Alliaceae
Phân họ
(subfamilia):
Allioideae
Tông (tribus): Allieae
Chi (genus): Allium
Loài (species): A. sativum
Thành phần các chất trong tỏi
Công dụng của tỏi

Theo Đông y, tỏi vị cay, tính ấm, hơi có độc, vào 2 kinh


Tác dụng lên hệ thần kinh, liều thích
hợp là thuốc chữa bệnh hiệu quả
nhưng liều cao là thuốc độc.

Hàm lượng Alkaloid có thể đạt tới
10% trong các loại rau quả thông
dụng như khoai tây, chè, cà phê.
Cấu tạo hóa học của Alkaloid

Các alkaloid phổ biến
trong thực vật:

Methylxathin: trong chè,
cà phê và cacao.

Gồm theophylin, caffein và
theobromin.

Chất kích thích hệ thần
kinh trung ương và ảnh
hưởng đến trí nhớ.

Cocain:
Là alkaloid chính của lá
cây Erythroxylon coca, họ
Erythroxylaceae.

Cocain là chất rắn, nóng
chảy ở 98