GIỮ GÌN VÀ PHÁT HUY BẢN SẮC VĂN HOÁ DÂN TỘC VIỆT NAM
TRONG THỜI KỲ HỘI NHẬP TOÀN CẦU

ThS. LÊ THỊ THUÝ
Bộ môn Những nguyên lý cơ bản của CNMLN
Khoa Lý luận chính trị
Trường Đại học Giao thông Vận tải

Tóm tắt: Bản sắc văn hoá Việt Nam trải qua bao lần tiếp biến vẫn không bị lệch lạc,
phai mờ, thậm chí qua mỗi lần đất nước bị xâm lăng, dân tộc bị thôn tính, bản sắc đó không
những không mất đi mà ngày càng được khẳng định và phát triển.
Xu thế hội nhập toàn cầu hiện nay là một cuộc tiếp biến lớn lao của văn hoá Việt Nam
với văn hoá thế giới, vậy cần phải làm gì để tiếp thu được những yếu tố tiên tiến của văn hoá
nhân loại mà không làm mờ đi bản sắc văn hoá dân tộc.
Summary: The Vietnamese nation and culture have been successfully pased through the
country difficulty periods for several times. It does not change its character when country is
invaded or the nationlism is interferred, in fact it becomes stronger and better.
The curent integrating into the world environment is a vast demostrion of the Vietnamese
nation and culture.Therefore, what has tobe done to learn the advantages of the world culture,
but not to lose the Vietnam nation and culture it lelf.

MLN-
VTKT-2
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Không ngoài xu thế của thời đại Việt
Nam đang tiến hành công cuộc đổi mới, mở
cửa giao lưu rộng rãi với các nước trên thế
giới ở nhiều lĩnh vực. Tình hình đó tác động
lớn đến nền văn hoá dân tộc.
Cùng với nền kinh tế thị trường thì các

a. Văn hoá là gì?
Muốn nghiên cứu vai trò của văn hoá đối
với sự tồn tại và phát triển, trước hết chúng ta
phải có một khái niệm về văn hoá. Văn hoá là
một lĩnh vực rộng lớn rất phong phú và đa
dạng. Ở đây chúng ta nêu nên một định nghĩa
về văn hoá của cựu tổng giám đốc UNESCO
Federico Mayor: “Văn hoá phản ánh và thể
hiện một cách tổng quát và sống động mọi
mặt của cuộc sống (của mỗi cá nhân và cả
cộng đồng) đã diễn ra trong quá khứ cũng như
đang diễn ra trong hiện tại, qua hàng bao thế
kỷ nó đã cấu thành một hệ thống các giá trị,
truyền thống, thẩm mỹ và lối sống mà dựa
trên đó từng dân tộc tự khẳng định bản sắc
riêng của mình”.
Văn hoá là một hiện tượng khách quan, là
tổng hoà của tất cả các khía cạnh của đời sống.
Ngay cả những khía cạnh nhỏ nhặt nhất của
cuộc sống cũng mang những dấu hiệu văn hoá.
Rất nhiều thứ thoạt nhìn thì giống nhau, nhưng
nếu xem xét kỹ lại có những điểm riêng biệt.
MLN-
VTKT
2
Cũng như tất cả các ngành khoa học xã
hội khác, văn hoá cũng có lịch sử phát triển,
hình thành và phát triển lâu dài trong lịch sử
xã hội loài người. Do đó, trong quá trình phát
triển của lịch sử thì quan niệm về văn hoá

Nam đứng vững suốt hàng chục thế kỷ trước
sự nô dịch cũng như âm mưu đồng hoá của
ngoại bang. Và chính sự du nhập của văn hoá
ngoại bang đã tạo nên cốt cách, diện mạo
không thể bị tiêu diệt của văn hoá Việt Nam.
2. Giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc Việt
Nam trong thời kỳ hội nhập toàn cầu
Suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ
nước những sắc thái văn hoá dân tộc Việt
Nam được kết tinh rất đậm và riêng biệt, tiêu
biểu là “lòng yêu nước nồng nàn, ý thức tự
cường, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng
gắn kết cá nhân – gia đình – làng xã, tổ quốc,
lòng nhân ái khoan dung trọng tình nghĩa, đạo
lý, đức tính cần cù, sáng tạo trong lao động,
sự tinh tế trong ứng xử, tính giản dị trong lối
sống… Bản sắc văn hoá dân tộc Việt Nam
còn dậm nét trong các hình thức biểu hiện
mang tính dân tộc độc đáo”. Bản sắc văn hoá
Việt Nam đậm nét bởi suốt hàng nghìn năm bị
ngoại bang đô hộ, hàng trăm năm bị xâm lăng
bởi nhiều thế lực hùng mạnh mà những nét
đặc trưng của nó không những không mất mà còn ngày càng được khẳng định và phát triển.
Mở cửa hội nhập toàn cầu với Việt Nam
thực sự đang là một cuộc tiếp biến lớn lao, rất
căn bản của văn hoá Việt Nam với văn hoá
thế giới. Bởi vì, hội nhập quốc tế sẽ làm tăng

không danh giới. Tất cả những cái đó nếu
không kịp thời ngăn chặn thì đến một lúc nào
đó an ninh của quốc gia, thậm chí nền độc lập
của dân tộc sẽ là cái bia bắn phá, lối sống và
văn hoá dân tộc sẽ bị coi là lạc hậu, lạc lõng.
Vậy, làm thế nào trong khi hội nhập mà
chúng ta vẫn giữ gìn và phát huy được bản sắc
văn hoá dân tộc đã là vấn đề bức xúc đặt ra
cho toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta hiện
nay. Vì mục đích của chúng ta tham gia hội
nhập không chỉ vì một cuộc sống tiện nghi mà
còn là phát triển một nền văn hoá dân tộc Việt
Nam ngày càng tiên tiến, hiện đại và đậm đà
bản sắc dân tộc.
Để hoà vào trình độ phát triển của thế
giới và giữ gìn được bản sắc văn hoá dân tộc
chúng ta cần phát huy các giá trị truyền thống
và lấy yếu tố nội sinh làm chủ thể để tiếp nhận
các yếu tố ngoại sinh, còn coi yếu tố ngoại
sinh làm chất kích thích sự biến hoá của các
yếu tố nội sinh. Nếu nhân danh sự tiếp thu mà
bê nguyên xi những cái bên ngoài vào thì rút
cuộc văn hoá của dân tộc sẽ bị mất gốc, bị
đồng hoá. Mất nước chúng ta có thể giành lại
được nước, nhưng mất bản sắc văn hoá dân
tộc thì chúng ta sẽ mất tất cả.
Thực tế nhiều nước ở Châu Á, Phi, Mỹ la
tinh khi mở rộng giao lưu, phát triển đã đồng
nhất hiện đại hoá với phương Tây hoá. Kết
quả là sự thu nhập tuỳ tiện các giá trị bên

của các dân tộc khác để làm giàu, làm phong
phú thêm nền văn hoá dân tộc mình. Một nền
văn hoá đóng cửa khép kín sẽ khô héo, thiếu
sức sống và kém phát triển. Hội nhập toàn cầu
là con dao hai lưỡi nó đem lại cho chúng ta
nhiều điều hay, điều lợi, nhưng cũng đem lại
vô số điều xấu xa, bất lợi. Vì vậy, vấn đề đặt ra
khi hội nhập quốc tế là không chỉ tiếp thu
những tinh hoa văn hoá của nhân loại mà phải
giữ được nền văn hoá dân tộc, không đánh mất
đi bản sắc của chính mình.
MLN-
VTKT
2
Việc giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc cần
được quan tâm ngay trong cuộc sống hằng
ngày, chẳng hạn trong lĩnh vực nghệ thuật đã
xảy ra tình trạng không ít bạn trẻ đua nhau
chạy theo nhạc Rock, Pop, Hiphop… mà quay
lưng lại với nghệ thuật truyền thống như hát
dân ca, tuồng, chèo… Nhiều người mẹ trẻ
không thuộc một bài hát ru, những sản phẩm
âm nhạc suy đồi đang được bày bán công
khai, những sản phẩm văn hoá đồi truỵ, những
tài liệu chính trị phản động được giới thiệu
trên mạng Internet. Ngay cả cách ăn mặc, nói
năng, cử chỉ, hành vi giao tiếp hàng ngày
muốn giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc cần
phải dựa trên cơ sở thuần phong mỹ tục của
ông cha từ bao đời để lại. Mỗi gia đình cần

làm giàu cho nền văn hoá dân tộc, khẳng định
bản sắc văn hoá của dân tộc mình. Mặt khác,
ngăn ngừa được những yếu tố tiêu cực, phản
động du nhập từ các nền văn hoá của các dân
tộc khác tràn vào.
Tài liệu tham khảo
[1]. Tài liệu nghiên cứu Nghị quyết Trung ương
VIII. Nxb Chính trị Quốc gia – Hà Nội, 1998.
[2]. C. Mác – Ph.Ăngghen Toàn tập, tập 3. Nxb
Chính trị Quốc gia – Hà Nội, 1995.
[3]. C. Mác – Ph.Ăngghen Toàn tập, tập 4. Nxb
Chính trị Quốc gia – Hà Nội, 1995.
[4]. Trần Trọng Đoàn. Văn hoá - mở rộng giao
lưu, mở rộng tiếp nhận- giữ gìn bản sắc dân tộc.
Tạp chí Nghiên cứu trao đổi số 4, tháng 2/1999.
[5]. Nguyễn Tấn Hùng. Mối quan hệ giữa các nền
văn hoá, văn minh trong kỷ nguyên toàn cầu từ cách
tiếp cận triết học. Tạp chí Triết học, số 10, 2006♦