RỪNG XÀ NU - NGUYỄN TRUNG THÀNH
I) Đôi nét về tác giả:
Nguyên Ngọc (còn có bút danh Nguyễn Trung Thành) tên thật là
Nguyễn Ngọc Báu, sinh ngày 15-9- 1932 tại thành phố Đà Nẵng.
Quê gốc: xã Thàng Uyên, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam, hiện ở Hà
Nội.
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.
Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam (1957).
Sinh trưởng trong một gia đình viên chức nhỏ, thuở thiếu niên
Nguyên Ngọc đang học dở dang trung học thì kháng chiến toàn quốc
chống thực dân Pháp bùng nổ, ông theo gia đình tản cư ra vùng tự do,
tiếp tục theo học trường trung học kháng chiến.
Tốt nghiệp Thành chung, năm 1950 ông tình nguỵện nhập ngũ hoạt động
nhiều năm ở chiến trường Liên khu V, nhất là vùng đất Tây Nguyên. Từng
là phóng viên mặt trận của báo Vệ quốc quân Trung Trung Bộ. Tập kết ra
Bắc trong đội hình sư đoàn 324, ông được điều về trại viết gương anh
hùng của Tổng cục Chlnh trị, ở đấy ông đã cho ra đời tác phẩm Đất nước
đứng lên.
Đầu năm 1957, tạp chí Văn nghệ quân đội thành lập ông là thành viên
ban biên tập đầu tiên, có lúc giữ nhiệm vụ Thư ký Tòa soạn. Năm 1962,
ông là một trong những nhà văn quân đội đầu tiên trở lại chiến trường
miền Nam. Hoạt động chiến đấu cùng với quân dân Liên khu V, đã có lúc
ông cắm sâu trực tiếp làm cán bộ lãnh đạo xã trong vùng du kích. Nguyên
Ngọc từng là Chủ tịch Hội Văn nghệ giải phóng Trung Trung Bộ kiêm
Trưởng ban biên tập tạp chí Văn Nghệ quân giải phóng Trung Trung Bộ,
Trưởng ban văn học thuộc Cục Chính trị Quân khu.
Sau ngày đất nước thống nhất, ông được bổ sung vào Ban Chấp hành
Hội Nhà văn (khoá 2) nhận nhiệm vụ Phó tổng thư ký, bí thư Dảng đoàn
Hội Nhà văn. Rồi ủy viên Ban Chấp hành khoá 3 và khóa 4. Một thời gian,
ông còn giữ chức Tổng biên tập tuần báo Văn Nghệ. ông đã từng là đại
biểu Quốc hội.
cho nhân dân Tây Nguyên chống Mĩ trong truyện ngắn này . Không thể có
cây nào phản ánh hùng hồn và sinh động cho phong trào chống Mĩ của họ
bằng rừng xà nu chạy dài vô tận . Rừng xà nu , cái tên truyện ấy đã trở
thành ,ột biểu tượng đẹp , tượng trưng cho khát vọng tự do , khát vọng
giải phóng , cho phẩmc hát anh hung và súc sống mãnh liệt của dân làng
Xô Man , nhân dân Tây Nguyên trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu
nước . Tên truyện đã cô đúc chủ đề của tác phẩm , mang ý nghĩa khái
quát cao , lại giàu chất lãng mạn – chất thơ hung vĩ của núi rừng Tây
nguyên . Bản than tên truyện đã là một sang tạo nghệ thuật của nhà văn ,
đem đến sự hấp dẫn cho người đọc.
II)Mở bài:
Rừng xà nu , truyện ngắn xuất sắc của Nguyễn TRung thành và
của văn học thời chống Mĩ , tiêu biểu cho khuynh hướng sử thi và cảm
hứng lãng mạn của văn học Việt Nam giai đoạn 1945-1975.Chủ đề của
tác phẩm gắn liền với tên truyện độc đáo và gợi nhiều hấp dẫn cho ngừơi
đọc:Rừng xà nu.
Truyện kể về câu chuyện làng Xô Man đánh Mĩ nhưng vì sao
Nguễyn Trung Thành lại đặt tên là rừng xà nu?Tên ấy có nguôn gốc ra
sao, đã gợi gắm điều gì qua truyện ngắn chống Mĩ này?
III) Phân tích hình tượng cây xà nu:
Nguyễn Trung Thành đã chọn một loại cây rất gàn gũi với đời sống
của đồng bào Tây Nguyên làm biểu tượng cho sức sống mãnh liệt và
phẩm chất anh hung của dân làng Xô man , nhân dân Tây Nguyen trong
công cuộc chống Mĩ cứu nước :cây xà nu.
A. NÉT ĐẶC SẮC CỦA TRUYỆN LÀ CÁCH TẢ “RỪNG XÀ NU” VÀ “CÂY
XÀ NU”
Trong truyện , Nguyễn Trung Thành đã hai mươi làn nói đến rừng
xà nu ở nhiểu góc độ khác nhau : nhụa xà nu , ngọn xà nu , đồi xà nu ,
khói xà nu , lửa xà nu , dầu xà nu …và khái quát , bao trùm tất cả là rừng
xà nu .
Tnú tha thiết thương yêu bản làng . Sau ba năm chiến dấu trở về
làng , anh nhớ rõ từng hàng cây , từng con đường , từng dòng suối , bối
hồi xúc động khi nghe tiếng chày chuyên cần rộn rã của những ngừơi đàn
bà và những cô gái Strá của mẹ anh ngày xa xưa , của Mai , của Dít , từ
ngày lọt long anh đã nghe tiếng chày ấy rồi.
Anh thương yêu vợ con tha thiết . Chứng kiến cảnh kẻ thù man rợ
dung cây sắt đập chết mẹ con Mai , nỗi đau thương của Tnú dâng lên tột
đỉnh. Anh lao vào lũ giặcc với một tiếng thét dữ dội và anh dang hai cánh
tay rộng lớn như hai cánh lim chắc của anh ôm chặt lấy mẹ con Mai.
Càng đau thương , Tnú càng căm thù giặc . Vợ con bị giết , long
căm hận biến đôi mắt Tnú thành hai cục lửa lớn.
Khi bi giặc bắt mười đầu ngón tay Tnú bi đốt , anh không kêu lên
một tiếng nào. Răng anh đã cắn nát môi anh rồi.
Yêu thương , căm thù biến thành hành động. Tnú thét len một
tiếng… Chính nỗi đau xé long của Tnú đã khiến cho anh và đồng bào anh
dứt khoát đứng lên tiêu diệt cả một tiểu đội giặc hung ác . Rieng Tnú ra đi
lực lưỡng , quyết tiêu diệt mọi kẻ thù tàn ác để bảo vệ bản làng , giải
phóng quê hương . Chinh trong thực tế chiến đấu mà nhân vật vươn lên
nhậnn thức đó , hiểu biết sâu sắc về kẻ thù và nâng long căm th2 cá nhân
lên thành căm thù chung của cà dân tộc.
B.Cụ Mết
Cụ mết tiêu biểu cho truyền thống của làng Xô Man.Lịch sử chiến
đấu của làng , qua lời kể của cụ Mết , thấm sâu vào tim óc các thế hệ .Cu
là cầu nối giữa quá khứ và hiện đại , là pho sử sống của làng .
Tấm long cụ Mết đối với cách mạng trứơc sau như một. Cụ đã
từng nói:”Cán bộ là Đảng , Đảng còn , núi nước này còn.”.Trong những
năm đen tối , cụ cùng dân làng Xô Man , từ thanh niên , ông già bà già ,
đến lũ trẻ đi nuôi và gác cho cán bộ : năm năm chưa hề có một cán bộ bị
giặc bắt hay giết trong rừng này.
Cụ Mết là linh hồn của làng Xô Man . Chính cụ đã lãnh đạo dân
D.bé HENG
Ngày Tnú ra đi lực lưỡng, bé Heng mới đứng đến ngan bụng anh,
chưa biết mang củi , chỉ mới đeo cái xà_lét nhỏ xíu theo ngừơi lớn ra
rẫy .Ngày Tnú về phép ,bé Heng trưởng thành với cách ăn mặc và trang
bị ra vẻ một người lính , một chiến sĩ du kích của bản làng .Làng Xô Man
giờ đây trở thành làng chiến đấu , và con đường vào làng [hải qua hai các
dốc chằng chịt hầm chông, hố chông ngăn địch.Bé Heng đã góp phần
không nhỏ vào việc thiết lập công sự này nên tỏ ra rất hãnh diện.
Nếu cụ Mết xứng đáng với hình ảnh cây xà nu đại thụ giữa rừng xà
nu bạt ngàn xanh tẫhm thì bé Heng tượng trưng như cây xà nu mới lớn
ngọn xanh rờn , hình nhọn mũi tên lao thẳng lên bầu trời ,sẽ phát triễn
đến đâu chưa ai biết được.
V)KẾT BÀI:
Nghệ thuậ miêu tả nhân vật của Nguyễ Trung Thành mang những
nét độc đáo riêng đượm khí vị Tây Nguyên anh hung. Nếu xà nu tượng
trưng cho các thế hệ dân tộc Tây Nguyên kiên cường thì các nhân vật cụ
Mết , Tnú, Dít, bé Heng là hình ảnh những cây xà nu đại diẹn cho các thé
hệ nối tiếp nhau của dân làng Xô Man,được khắc họa thật sinh động
Qua Rừng xà nu , ta hiểu biết và yêu mến them đất nước và con
ngừoi Tây Nguyên . Họ đã đóng góp không nhỏ vào sự nghiệp chiến đấu
chung để giải phóng dân tộc.