Thuyên tắc mạch não do các
bệnh lý từ tim

Huyết khối trong lòng mạch não là một nguyên nhân gây tắc mạch.
Thuyên tắc mạch não do tim chiếm khoảng 15% các nguyên nhân gây đ
ột
quỵ. Đột quỵ có nguyên nhân từ bệnh tim mạch, chủ yếu do cục huyết khối h
ình
thành trên các thành tâm nhĩ hoặc tâm thất hoặc ở các van tim bên trái.
Các rối loạn nhịp là những yếu tố quan trọng gây bệnh
Các nguyên nhân phổ biến nhất của đột quỵ thuyên tắc mạch n
ão do tim là
rối loạn nhịp tim (rung nhĩ, hội chứng nút xoang bệnh lý), bệnh động mạch v
ành
(nhồi máu cơ tim, b
ệnh tim thiếu máu cục bộ), bệnh thấp tim (hẹp van hai lá có
hoặc không có rung nhĩ kèm theo), bệnh cơ tim giãn, van tim nhân tạo, u nhày nh
ĩ
trái, viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn
- Bệnh nhân rung nhĩ có nguy cơ bị đột quỵ hàng năm kho
ảng 5%. Tuy
nhiên nguy cơ này thay đổi tùy theo sự hiện diện của một số yếu tố nguy c
ơ khác
như lớn tuổi, tăng huyết áp, chức năng thất trái giảm, tiền sử đã bị thuyên t
ắc mạch
do tim và đái tháo đường. Nguyên nhân là do cục huyết khối h
ình thành trong tâm
nhĩ hay tiểu nhĩ trái rồi trôi theo dòng máu gây nghẽn mạch.
- Viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn gây sùi các lá van tim và n
ội tâm mạc.
Chính các mảnh sùi này trôi đi theo dòng máu sẽ gây thuyên t

điều trị dự phòng cho bệnh nhân có bệnh tim dễ bị huyết khối.
- Liệu pháp chống đông. Nhiều thử nghiệm lâm sàng cho th
ấy việc sử dụng
thuốc chống đông (duy trì INR 2-3)
ở bệnh nhân bị rung nhĩ mạn tính ngăn ngừa
được thuyên tắc mạch não và là liệu pháp an toàn. Ch
ống đông bằng các thuốc
nhóm đối kháng vitamin K (warfarin, sintrom) làm giảm 65% nguy cơ thuyên t
ắc
mạch não và được chỉ định sử dụng cho các bệnh nhân này. Chống đông cũng l
àm
giảm nguy cơ bị nghẽn mạch trong nhồi máu cơ tim c
ấp. Các bệnh nhân bị rối loạn
chức năng thất trái nặng hay có phình thành tim sau nhồi máu cơ tim thì cũng n
ên
dùng thuốc chống đông.
- Bệnh van tim do thấp có nguy cơ bị tắc mạch toàn thân và cần đư
ợc sử
dụng thuốc chống đông. Nhóm bệnh này bao gồm hẹp khít van hai lá làm nh
ĩ trái
giãn to, suy tim ứ huyết, rung nhĩ và có nh
ững cục huyết khối nhỏ trong tâm nhĩ
trên siêu âm tim.
- Thuyên tắc mạch do huyết khối cũng là một biến chứng nghiêm tr
ọng
nh
ất sau thay van tim nhân tạo. Chống đông bằng các thuốc nhóm đối kháng
vitamin K đã tỏ ra có hiệu quả ngăn chặn được đột quỵ trong bệnh cảnh này.
- Thuốc đối kháng vitamin K có tác dụng hơn so v
ới aspirin trong ngăn

nghẽn mạch thì phải sử dụng thuốc chống đông kéo dài.

PGS.TS. NGUYỄN QUANG TUẤN