COO - Nhân vật số 2 và những
hiểu lầm không đáng có
(Phần 2)

7 dạng COO
Nếu vai trò của COO được xác định liên quan trước tiên đến CEO và không
có CEO nào giống CEO nào, thì điều này cũng có nghĩa rằng công việc COO
không hề đơn giản. Điểm làm nên sự khác biệt vai trò giữa các COO nằm ở động
cơ thúc đẩy người đứng đầu doanh nghiệp (CEO) bổ nhiệm vị trí này. Theo đó sẽ
có 7 nguyên nhân cơ bản giải thích tại sao công ty quyết định bổ nhiệm vị trí
COO. Chúng ta cũng sẽ nhận thấy 7 nguyên nhân này không phản ánh được tất cả
thực tế, nhưng chúng chiếm đa số trong các doanh nghiệp hiện nay.
Người thực hiện
Vai trò thường thấy của một COO là lãnh đạo thực hiện các chiến lược do
Ban giám đốc đề ra. Đây là phần việc trước đây thuộc CEO nhưng giờ được chia
sẻ qua cho COO. Quản trị những công ty lớn tầm cỡ toàn cầu đôi khi cần phải có
2 người cùng làm, và đó là lý do người ta sắp đặt vị trí COO chịu trách nhiệm lo
công việc hàng ngày.
Đây cũng là lý do giải thích vì sao ta thường thấy xuất hiện vị trí COO ở
những ngành kinh doanh tập trung chuyên môn vào hoạt động (như ngành hàng
không hay công nghiệp ô tô) hay tại các tổ chức hoạt động theo nhu cầu thị trường
và có độ cạnh tranh khốc liệt (như các công ty công nghệ cao). Ví dụ, tại Seagate
Technology, CEO Bill Watkins bổ nhiệm COO David Wickersham để giữ doanh
nghiệp luôn hoạt động đúng hướng. Không phải do Watkins thiếu khả năng lãnh
đạo, mà thực tế ông muốn san sẻ bớt trách nhiệm CEO của mình cho “cánh tay
phải” giữ vị trí COO, điều ông học được từ người tiền nhiệm Stephen Luczo.
Nhưng nhu cầu quản trị một công ty công nghệ có vốn 8 tỷ US$ luôn hiện hữu và
bằng cách giao cho COO lãnh đạo công việc hoạt động hàng ngày, Seagate cho
phép Watkins tập trung vào thách thức chiến lược dài hạn mà công ty đang phải
đối mặt. CEO Watkins rõ ràng muốn “ngẩng đầu” nhìn tương lai, trong khi giao
cho COO “nhìn xuống” tập trung v ào chi tiết hoạt động hàng ngày cần thiết

phù hơp. Khi về với Dell, Topfer rõ ràng không có ý mụốn trở thành CEO của
hãng, mà ông chỉ muốn giúp chàng trai trẻ Michael. Trường hợp của Netscape
cũng tương tự như vậy. James Barksdale trong vai trò COO đã tư vấn hữu hiệu
giúp người đồng sáng lập hãng là Marc Andreessen. Tại Google, Eric Schmidt
cũng được tuyển dụng để giúp 2 người sáng lập là Larry Page và Sergey Brin.
Một nửa khác biệt
Một công ty có thể tuyển dụng COO không phải với vai trò nhà tư vấn, mà
chỉ như một người làm nền, tương phản với vị CEO vốn nhiều kinh nghiệm, có
phong cách, nền tảng tri thức hoặc có thiên hướng kinh doanh. Nhiều người nhận
định mối quan hệ giữa Bill Gates với 2 cựu COO của Microsoft là Jon Shirley à
Michael Hallman theo hướng này. Jon Shirley cho ta cảm giác là người “bình tĩnh,
khiêm tốn, không thích lộ diện”, trái ngược hẳn với tính tình sôi nổi, thông thái
cùng cách nói luôn hăm dọa của Bill Gates. Trong trường hợp này, vai trò của
COO thường không phải là người dẫn dắt doanh nghiệp đạt đến thành công tột
đỉnh. Tuy nhiên, thỉnh thoảng vẫn xảy ra ngoại lệ. Ví dụ, khi Ken Freeman còn là
CEO của Corning (Tập đoàn sản xuất sợi quang học hàng đầu thế giới) đang cần
phát triển công ty Quest Diagnostics, ông đã cân nhắc tìm người kế tục có kỹ năng
khác biệt và giỏi hơn mình. Vì vậy Freeman đã tuyển dụng Surya Mohapatra khi
Quest đang vào giai đoạn cần mở rộng thị trường. Ông giải thích” Tôi cho rằng
khi một công ty đã phát triển gấp 2 lần trước đó với doanh thu từ 1,5 tỷ US$ lên
3,2 tỷ US$, hẳn nó cần một nhà lãnh đạo có kinh nghiệm trong ngành.
Đối tác
Thỉnh thoảng, vị CEO chỉ đơn giản muốn tìm một người hợp tác tốt với
mình. Đây chính là mô hình ta vẫn gọi “hai trong một” (two in a box) hoặc mô
hình “đồng lãnh đạo” (co-leadership) của David Heenan và Warren Bennis. Thực
vậy, Heenan và Bennis luôn khuyên doanh nghiệp nên hoạt động theo mô hình
đồng lãnh đạo. Tuy nhiên, có một sự thật là: Giống như những tay vợt đánh đôi,
chỉ thỉnh thoảng mới có bộ đôi lãnh đạo hiệu quả. Michael Dell và Kevin Rollins
(COO được bổ nhiệm vào năm 1996) thuộc trường hợp này. Hiện Dell với tư cách
chủ tịch HĐQT và Rollins với tư cách CEO đã cùng hợp tác giúp công ty phát