Ngữ văn 8 – T.H.C.S Hải Quy Phan Văn Sơn

Tiết:5,6 TRONG LỊNG MẸ
NS: 13.8
A. MỤC TIÊU : Giúp học sinh :
- Hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đau tinh thần của chú bé Hồng , cảm nhận
được tình yêu thương mãnh liệt của chú đối với mẹ .
- Bước đầu hiểu được văn hồi kí và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút Nguyên
Hồng : thấm đượm chất trữ tình , lời văn tự nguyện chân thành , giàu sức truyền cảm
B. CHUẨN BỊ :
1.GV: Đọc tài liệu, soạn giáo án.
2.HSø: Đoc kỹ văn bản,soạn bài theo câu hỏi SGK.
C.PHƯƠNG PHÁP: Nêu vấn đề, thảo luận.
D. TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1. Ổn đònh :
2. Kiểm tra bài cũ :
Nêu nội dung chính cần nhớ trong văn bản "Tôi đi học" ?
3. Bài mới :
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG
* Hoạt động 1: Tìm hiểu tác giả ,tác phẩm
-HS đọc chú thích sgk/ 19
- GV giới thiệu : thể hồi kí ( tự truyện)
“ Tôi” là nhân vật chính – kể chuyện và trực tiếp
bộc lộ cảm nghó .
* Hoạt động 2 :
-HS đọc – tóm tắt . Lưu ý các chú thích 5, 8 , 12 ,…
* Đoạn trích “Trong lòng mẹ “có thể chia làm mấy
phần ? Nội dung từng phần ?
+Phần 1: Từ đầu …” hỏi đến chứ ? “
Cuộc đối thoại giữa người cô cay độc và chú bé H.
+ Phần 2: còn lại - Cuộc gặp lại bất ngờ với mẹ và

xuống rồi “ cười dài trong tiếng khóc “
+Người cô vẫn tươi cười kể chuyện.
* Em hãy phân tích tâm đòa bà cô trong cuộc đối
thoại với bé Hồng ?
- Bước 1: cười hỏi chứ không phải là lo lắng hỏi .
- Bước 2 : Người cô không chòu buông tha cùng với
giọng cay nghiệt trước chú bé đáng thương, bò động.
- Bước 3 : Bà cô không chòu buông tha , đối lập với
tâm trạng đau đớn xót xa của đứa cháu là sự vô cảm
sắc lạnh đến ghê rợn . đó là sự giả dối , thâm hiểm ,
trơ trẽn .
Em nhận xét gì về bản chất của nhân vật người cô ?
- Đó là một hình ảnh mang ý nghóa tố cáo hạng người
sống tàn nhẫn , khô héo cả tình máu mủ ruột rà trong
cái xã hội thực dân nửa phong kiến lúc bấy giờ .
* Phản ứng tâm lý của chú bé Hồng khi nghe những
lời giả dối , thâm độc xúc phạm sâu sắc đối với mẹ
thể hiện như thế nào ?
=> Tâm trạng đau đớn , uất ức dâng đến cực điểm
khi nghe người cô cứ tươi cười kể về tình cảnh tội
nghiệp của mẹ mình .
* Nhận xét lời văn , cách kể chuyện ?
Kết hợp nhuần nhuyễn kể và bộc lộ cảm xúc . Lời
văn dồn dập với các hình ảnh , các động từ mạnh mẽ .
 HS đọc : Nhưng đến … nghó ngợi gì nữa …
* Tìm những từ ngữ thể hiện cử chỉ , hành động của
bé Hồng khi đuổi theo chiếc xe ?
+Bối rối , thở hồng hộc , trán đẫm mồ hôi , ríu cả
chân lại .
* Phân tích cái hay của hình ảnh “ Nếu người quay

+da thòt,hơi quần áo mẹ.
+ Khuôn miệng xinh xắn nhai trầu. phả ra lúc đó
thơm tho lạ thường .
 Đoạn văn cho ta một không gian của ánh sáng ,
màu sắc , hương thơm vừa lạ lùng vừa gần gũi . Nó là
hình ảnh về một thế giới đang bừng nở , hồi sinh
Đoạn trích “ Trong lòng mẹ “ , đặc biệt phần cuối
này , là bài ca chân thành và cảm động về tình mẫu
tử thiêng liêng , bất diệt.
* Qua đoạn trích “ Trong lòng mẹ”, hãy chứng minh
rằng văn Nguyên Hồng giàu chất trữ tình?
+ Giọng điệu, lời văn .
+ Tình huống và nội dung câu chuyện.
+ Dòng cảm xúc phong phú của chú bé Hồng .
+ Cách thể hiện của tác giả .
=>Hồi ký là một thể của ký, ở đó người viết kể lại
những chuyện, những điều chính mình đã trải qua, đã
chứng kiến.
* Qua đoạn trích “ , em hiểu gì về tình cảm của bé
Hồng đối với mẹ ?
 Luyện tập : Câu 5* tr 20 sgk . Nguyên Hồng là nhà
văn của phụ nữ và nhi đồng :
+ Giành cho phụ nữ và nhi đồng tấm lòng chan
chứa thương yêu và thái độ nâng niu trân trọng :
+ Diễn tả thấm thía những nỗi cơ cực , tủi nhục mà
phụ nữ và nhi đồng phải gánh chòu thời trước.
+ Thấu hiểu , vô cùng trân trọng vẽ đẹp tâm
hồn ,đức tính cao quý của phụ nữ và nhi đồng
 Cảm giác khi ở trong
lòng mẹ :

GV: Soạn bài, nghiên cứu tài liệu. HS: Đọc SGK tìm hiểu sưu tầm ví dụ.
C. PHƯƠNG PHÁP: Quy nạp, thực hành.
D. TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1. Ổn đònh :
2. Kiểm tra bài c ũ :
Đọc phần ghi nhớ của bài "Cấp độ khái quát của nghóa từ ngữ" ? Cho ví dụ phân tích
? Làm BT 5 SGK.
3. Bài mới :
TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GHI BẢNG
* Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm
HS đọc đoạn văn của Nguyên Hồng tr 21 sgk
* Các từ in đậm : mặt , mắt , da , gò má , đùi , đầu , cánh
tay , miệng có nét chung nào về nghóa ?
- Chỉ bộ phận của cơ thể người
 GV: Những từ có ít nhất một nét chung về nghóa : trường
từ vựng ?
 Thế nào là trường từ vựng ?

Hs đọc ghi nhớ sgk tr 21
GV nhấn mạnh : cơ sở để hình thành trường từ là đặc điểm
chung về nghóa . Không có đặc điểm chung về nghóa thì
không có trường
- HS hãy tìm các từ của trường từ vựng như trường “dụng cụ
nấu nướng “
+bếp , chão , thớt , dao, nồi …
* Hoạt động 2 : Lưu ý hs một số điều - HS đọc ví dụ a/ tr 21
sgk
* Qua vd này , em hiểu được điều gì ? -Thấy được tính hệ
thống của trường .
* HS tiếp tục đọc và tìm hiểu các vd b, c, d và rút ra nhận

* Bài tập 6: Tác giả đã chuyển những từ in đậm từ trường
“quân sự “ sang trường “ nông nghiệp “
B.Về nhà :
BT 5*, 6 , 7 sgk tr
23, 24.
4. Củng cố: Thế nào là trường từ vựng ? Cho ví dụ phân tích .
5. Dặn dò : * Học bài “ Trường từ vựng “. Làm các bài tập còn lại .
* Chuẩn bò bài “Bố cục văn bản “ +Trả lời các câu hỏi : + Bố cục văn
bản
+ Cách bố trí , sắp xếp nội dung phần thân bài .
E. RKN:
13
Ngữ văn 8 – T.H.C.S Hải Quy Phan Văn Sơn
Tiết :8 BỐ CỤC VĂN BẢN
NS: 14.8
A. MỤC TIÊU BÀI HỌC : Giúp hs:
- Nắm được bố cục văn bản , đặc biệt là cách sắp xếp các nội dung trong phần thân
bài .
- Biết xây dựng bố cục văn bản mạch lạc , phù hợp với đối tượng và nhận thức của
người đọc .
B. CHUẨN BỊ :
GV: Soạn giáo án . HS: Đoc SGK,tìm hiểu nội dung bài.
C.PHƯƠNG PHÁP: Quy nạp, thực hành.
D.TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1 Ổn đònh :
2. Kiểm tra : Nêu chủ đề của văn bản và tính thống nhât về chủ đề văn bản
3. Bài mới :
* Giới thiệu bài
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG
* Hoạt động 1: HS ôn lại kiến thức bố cục ba phần của

14
Ngữ văn 8 – T.H.C.S Hải Quy Phan Văn Sơn
Tònh kể về những sự kiện nào ? Các sự kiện ấy được
sắp xếp theo thứ tự nào ?
+ Theo sự hồi tưởng những kỉ niệm .
+ Theo sự liên tưởng đối lập những cảm xúc .
 Văn bản “ Trong lòng mẹ “ của Nguyên Hồng chủ
yếu trình bày diễn biến tâm trạng của chú bé Hồng .
Hãy chỉ ra những diễn biến của tâm trạng chú bé
trong phần thân bài .
+ Tình thương mẹ,căm ghét cực độ cổ tục đã đày đoạ
mẹ mình
+ Niềm vui sướng của chú bé Hồng khi ở trong lòng mẹ
* Khi tả người , vật , con , phong cảnh ,… em sẽ lần
lượt miêu tả theo trình tự nào ? Hãy kể một số trình tự
thường gặp mà em biết .
+ Có thể sắp xếp theo thứ tự không gian , chỉnh thể –
bộ phận ,hoặc tình cảm , cảm xúc
- Phần thân bài của văn bản “ Người thầy đạo cao đức
trọng “ nêu các sự việc để thể hiện chủ đề “ người thầy
đạo cao đức trọng “ . Hãy cho biết cách sắp xếp các sự
việc ấy .
+Chỉ ra hai nhóm sự việc về Chu Văn An trong phần
thân bài .
- Các sự việc nói về Chu Văn An là người tài cao .
- Các sự việc nói về Chu Văn An là người đạo đức ,
được học trò kính trọng .
* HS thảo luận :
- HS trả lời theo ghi nhớ 3 sgk tr 25 .
Hoạt động 3 : Hướng dẫn luyện tập