Hoa lan làm ảnh hưởng đến
côn trùng thụ phấn của
chúng như thế nào?
Ai cũng biết cấu
trúc hoa lan có
một điểm đặc
biệt, đó là cánh
hoa bên dư
ới biến
thành cánh môi,
giống như một b
ãi
đáp cho côn trùng
thụ phấn (pollinator). Cánh
Con ong
mang
phấn khối
hoa lan
trên đầu

môi biến hình (thành côn
trùng cái chẳng hạn) hoặc
tiết ra pheromone dẫn dụ
côn trùng đực đến thụ phấn
giúp. Theo logic đó, mối
quan hệ giữa hoa lan và côn

mối tương quan nghịch với
mật độ loài của côn trùng thụ
phấn trong khu vực. Nghĩa là
ở đâu có nhiều Chiloglottis
trapeziformis, ở đó có ít côn
trùng thụ phấn của nó.
Pollinator của Chiloglottis
trapeziformis là ong bắp cày
Thynnine (Neozeleboria
cryptoides) đực, ở loài này,
ong cái không có có cánh do
đó nó chỉ có thể bò dưới đất
và hấp dẫn con đực bằng
pheromone và cái lưng ong có
hình dạng đặc trưng.

Về phía Chiloglottis, đ
ể có thể
nhờ vả lũ ong Thynnine đực
mang hạt phấn, chúng không
chỉ có cánh môi giống hệt con
ong cái mà còn có khả năng
tiết ra các pheromone có hoạt
tính sinh học tương tự. Khi
tiến hành các thí nghiệm so
sánh khả năng dẫn dụ của hoa
lan và ong cái thật, người ta
thấy rằng nó hầu như không
có khả năng phân biệt đâu là
ong, đâu là hoa. Chúng bay

nơi không có lan. Dựa trên k
ết
quả thống kê trên ta cũng có
thể thấy được sự “cả tin” ở
những con ong bị lừa từ cái
nhìn đầu tiên, 100% số ong
này thực hiện hành vi giao
phối với bông hoa mà không
hề có bất kì biểu hiện phát
giác nào.

Mối tương quan nghịch về
mật độ giữa Chiloglottis
trapeziformis và
Neozeleboria
cryptoides đã được nhận thấy
từ lâu nhưng chỉ sau khi bài
nghiên cứu này ra đời ngư
ời ta
mới biết được hiện tượng suy
giảm mật độ côn trùng cục bộ
là do bản thân chúng tự tránh
đi đến nơi khác. Kết quả này
bác bỏ một ý kiến khác đó là
sự giao phối giả giữa côn
trùng thụ phấn và hoa lan di
ễn
ra nhiều lần đã làm giảm sức
sinh sản của côn trùng đực và
từ đó làm suy giảm quần thể