Chuyên đề:
Ứng dụng CNTT trong giảng dạy phân môn Âm nhạc
thường thức ở trường THCS
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Âm nhạc là nghệ thuật của âm thanh, gồm giọng hát và âm thanh của các loại nhạc
cụ. Giáo dục và giảng dạy âm nhạc cho HS phổ thông không nhằm đào tạo các em trở
thành những người làm nghề Âm nhạc mà thông qua môn học này để tác động vào đời
sống tinh thần của các em, nhắm góp phần cùng các môn học khác thực hiện mục tiêu
của nhà trường, mục tiêu cấp học.
Đổi mới phương pháp giáo dục nhằm tích cực hoá quá trình học tập của học sinh;
để thực hiện được điều này, ngoài sự nghiên cứu về phương pháp truyền giảng, phương
pháp tổ chức lớp học thì giáo viên còn phải nghiên cứu sử dụng các thiết bị công nghệ,
các phần mềm hỗ trợ dạy học để ứng dụng. Công nghệ thông tin (CNTT) trong trường
học được đẩy mạnh ứng dụng trong nhiều năm qua đã từng bước nâng cao chất lượng dạy
học, tích cực thực hiện đổi mới phương pháp giáo dục.
II. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Năm học 2008 – 2009 được chọn là “Năm học đẩy mạnh ứng dụng CNTT, đổi
mới quản lý tài chính và xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”.
Trên tinh thần nội dung đó Sở GD-ĐT Bình Định đã chỉ đạo và tổ chức hướng dẫn
cho giáo viên các môn học triển khai việc tích hợp, lồng ghép việc sử dụng các công cụ
CNTT vào quá trình dạy các môn học của mình. Cụ thể là: Giáo viên bộ môn dạy nhạc
cần tự khai thác, trực tiếp sử dụng các phần mềm dạy nhạc phù hợp với nội dung và
phương pháp của môn nhạc, tránh sử dụng giáo viên tin học soạn chương trình dạy nhạc
theo hướng lập trình. Giáo viên môn văn có thể tích hợp dạy phương pháp trình bày văn
bản. Tương tự như vậy với các môn hoạ, ngoại ngữ, toán, lịch sử,… Giáo viên cần tích
cực tham gia giới thiệu và tham khảo các phần mềm ứng dụng tích hợp vào các môn học
trên website Bộ và trên Diễn đàn mạng giáo dục để cùng chia sẻ kinh nghiệm, trao đổi
học tập.
Là giáo viên giảng dạy bộ môn Âm nhạc, cùng với sự hỗ trợ của thiết bị, việc tạo
điều kiện thuận lợi từ BGH nhà trường đang công tác, tôi đã tích cực tìm hiểu nghiên cứu
sử dụng các phần mềm và đưa vào thực nghiệm trong dạy học, bước đầu đã có những kết
hoá âm nhạc(thưởng thức, đánh giá,nghe-xem ca nhạc,thị hiếu âm nhạc,tham gia và
hưởng ứng các hoạt động âm nhạc, những kiến thức sơ giản về âm nhạc ….) Dạy tốt mỗi
nọi dung của phân môn Âm nhạc thường thức chính là góp phần vào việc hình thành
trình độ văn hoá âm nhạc nhất định cho HS theo như mục tiêu môn học đề ra.
3.Ý nghĩa và nhiệm vụ của phân môn Âm nhạc thường thức:
a. Ý nghĩa:
- Giúp cho HS có thêm những hiểu biết về nghệ thuật âm nhạc, tác dụng của
âm nhạc đối với đời sống…
- HS được bồi dưỡng về thị hiếu, thẩm mỹ và nâng cao năng lực, cảm thụ âm
nhạc, xác định trách nhiệm trong việc xây dựng một nền văn hoá tiên tiến đậm đag bản
sắc dân tộc.
b. Nhiệm vụ:
- Dạy học ÂNTT phải đem tới cho HS những kiến thức âm nhạc dễ hiểu, phổ
thông, nhưng không đơn thuần bằng sự thuyết giảng mà HS phải được nghe và nhìn cụ
thể.
- Dạy học ÂNTT phải chuyển tải được tất cả những nội dung được quy định
trong chương trình dạy học.
4. Phương pháp dạy học âm nhạc thường thức:
- Từ những dạng bài trên yêu cầu GV vận dụng những phương pháp dạy học
sau :
1. Đọc và kể chuyện âm nhạc: Giới thiệu tên truyện, tên tác giả- kể
hay đọc truyện- đặt câu hỏi xung quanh nội dung truyện- Gv tóm tắt nội dung nhấn
mạnh các ý tưởng giáo dục- cung cấp thêm những thông tin của truyện…
2. Giới thiệu tác giả, tác phẩm: Giới thiệu về thân thế và sự nghiệp
nhạc sĩ, xem hình ảnh, nghe trích đoạn, nghe tác phẩm tiêu biểu…
3. Bài viết trong phân môn ÂNTT: giúp các em sử dụng đúng thuật
ngữ âm nhạc, thuyết trình luôn minh hoạ bằng âm nhạc. Ví dụ nói về
bài hát dân ca: phải cho nghe minh hoạ một bài hát nào đó…
5. Phương tiện và đồ dùng dạy học cho phân môn ÂNTT:
trình dạy học có thể sử dung các phương tiện dạy học sau:
-Đèn chiếu Overhead.
-Video-projector.
-Phần mềm dạy học. Công nghệ kiểm tra trên vi tính.
-Sử dụng Internet.
Ở đây tôi đã ứng dụng Video-projector trong bài giảng, dạy học với phương tiện
tôi thấy có các ưu thế sau:
-GV chuẩn bị một lần mà được giảng dạy nhiều lần.
-Các PM dạy học thay thế GV thực hành, tăng tính năng động cho người học.
-GV trình bày bài giảng sinh động, dễ dàng cập nhật thích nghi với sự thay đổi
nhanh chóng của KH hiện đại.
-Phương tiện hỗ trợ làm tăng thêm hiệu qủa đối với những bài giảng khó, phức
tạp.
-HS không bị thụ động khi các hoạt động của GV đã chuẩn bị ở bài giảng.
b. CNTT với vai trò phương tiện, thiết bị dạy học :
Trong những năm trở lại đây, ứng dụng CNTT trong dạy học được đẩy mạnh và
đạt hiệu qủa tích cực. Một trong những yếu tố dễ nhận thấy là một giờ học có ứng dụng
CNTT thì việc truyền đạt kiến thức- luyện tập kĩ năng của GV được cải thiện, HS dễ tiếp
thu bài học và giờ học sinh động, lôi cuốn các em vào bài học và chất lượng giờ học được
nâng cao Tất cả các môn học đều có đặc thù khác nhau, vì vậy việc vận dụng các thiết bị
công nghệ và phần mềm tin học cũng khác nhau nhưng nhìn chung ứng dụng CNTT
trong dạy học là một việc làm hết sức cần thiết nhằm nâng cao chất lượng dạy học và
từng bước đổi mới phương pháp dạy học theo hướng hiện đại hoá, không những đáp ứng
nhu cầu bộ môn mà còn dần dần tạo cho HS làm quen với phương pháp học tập hiện đại,
GV cũng từng bước nâng cao kỹ năng, nghiệp vụ của mình để đáp ứng với yêu cầu công
tác trong thời đại mới.
V. CÁC GIẢI PHÁP ỨNG DỤNG CNTT VÀO GIẢNG DẠY PHÂN MÔN ÂNTT
1. Tính hiệu qủa của việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy phân môn ÂNTT:
Trong những năm chưa có điều kiện ứng dụng CNTT trong dạy học, thiết bị dạy
học chỉ có đàn Organ và máy cassette, một số học sinh có năng khiếu thì việc học rất đơn
I.MỤC TIÊU:
Kiến thức: Tìm hiểu về một số nhạc cụ dân tộc.
Kỹ năng: Học sinh nhận biết tên các loại nhạc cụ dân tộc qua âm thanh và
hình ảnh.
Thái độ: Qua bài âm nhạc thường thức HS nắm được kiến thức sơ lược về
một số nhạc cụ dân tộc ở Việt Nam. Càng thêm yêu quý và tự hào về nền văn
hoá đã có từ lâu đời của dân tộc.
II. CHUẨN BỊ:
Chuẩn bị của Giáo viên: Nhạc cụ – băng nhạc – tranh ảnh các loại nhạc cụ.
Chuẩn bị của Học sinh: SGK + vở ghi chép.
III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
Giới thiệu bài: ( 1 phút ) Âm nhạc là một phần không thể thiếu trong cuộc sống
mỗi con người chúng ta. Nền âm nhạc của Việt Nam mang đậm tính dân tộc, nó được
phát triển và truyền từ đời này sang đời khác. Từ các điệu quan họ Bắc Ninh cho tới
những bài ca cổ Nam bộ, đâu đâu cũng phát triển một nền âm nhạc riêng của từng vùng
miền. Và trong nền âm nhạc nước nhà, tuy phong phú đa dạng nhưng cũng không thể nào
thiếu được sự góp mặt của các loại nhạc cụ.
Có bao giờ các em đã từng thắc mắc xem, có bao nhiêu loại nhạc cụ đang tồn tại trong
kho tàng âm nhạc Việt Nam?
Tiến trình bài dạy:
Tg Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
mình. Đó là di sản văn hóa
quý giá của mỗi dn tộc.
-Treo tranh các loại nhạc cu.
Hỏi: em hãy kể tên các loại
nhạc cụ trên hình ảnh?
- Nhạc cụ nào là nhạc cụ dân
tộc?
-Treo tranh cồng chiêng: -Hỏi: Hãy mô tả về cồng,
chiêng ?
-Mở băng đĩa có âm thanh
cồng chiêng.
-Hỏi: cồng, chiêng thường sử
dụng ở đâu?
-GV: T’rưng là một loại nhạc
bịt kín, một đầu vót nhọn.
Am thanh đục cảm giác
như tiếng suối chảy, thác
đổ…
3.Đàn đá:
Là một loại nhạc cụ cổ
nhất. Kích thước càng dài,
to, dày thì tiếng trầm và
ngược lại. Là một phương
tiện để nối liền cõi âm với
cõi dương.
- Nói tới âm nhạc Tây
Nguyên không thể không
nhắc tới kho
tàng nhạc khí hết sức
phong phú với nhiều loại,
nhóm và chất liệu khác
nhau. Hầu hết các nhạc khí
cổ thường dùng chất liệu
sẵn có trong thiên nhiên
như sáo, tiêu, goong rel, tù
và, k'lôngpút và sự có mặt
của đàn T'rưng.
-Hỏi: Hãy mô tả về đàn
T’rưng ?
-Mở băng đĩa
-Hỏi: Âm thanh của đàn
T’rưng như thế nào?
-GV: đàn đá càng mỏng tiếng
càng thanh và ngược lại
-Treo tranh đàn đá:
-Hỏi: Mô tả về đàn đá ?
-Mở băng đĩa
-Hỏi: Cả ba loại nhạc cụ trên
giống nhau ở điểm gì?
-Cho HS chơi trị chơi nghe
âm thanh đoán tên nhạc cụ? -HS quan sát và mô tả đàn
T’rưng
- Làm bằng các ống nứa
dài ngắn khác nhau, một
đầu bịt kín, một đầu vót
-HS lắng nghe
-Đều dùng dụng cụ để gõ.
-HS thực hiện theo hướng
dẫn của GV đđể nhận ra
tên các loại nhạc cụ vừa
học.
-Đại diện từng nhĩm trả
lời cu hỏi.
Bài dạy Tiết 21 lớp 6:
Âm nhạc thường thức:
Nhạc sĩ Phong Nhã và bài hát Ai yêu Bác Hồ Chí Minh hơn thiếu niên nhi đồng
I.MỤC TIÊU:
Kiến thức: HS nắm sơ lược nhạc sĩ Phong Nhã và một số tác phẩm của
ông.
Kỹ năng:HS biết vi nt về nhạc sĩ Phong Nhã. HS có thể nhận biết và cảm
nhận bài hát của nhạc sĩ Phong Nhã và hiểu được vì sao ông được ghi nhận là
nhạc sĩ của tuổi thơ.
Thái độ: Có thái độ trân trọng và vô cùng biết ơn đối với những người nhạc
sĩ có công đóng góp lớn vào nền Âm nhạc Việt nam.
II. CHUẨN BỊ:
Chuẩn bị của Giáo viên: Nhạc cụ – băng nhạc – máy xem và nghe các minh
hoạ.
Chuẩn bị của Học sinh: SGK + vở ghi chép.