Chương trình phòng chống lao
Quốc Gia (Kỳ 1)
1. Công tác phòng chống lao:
Hoạt động phòng chống lao có 3 nội dung cơ bản là phát hiện ( phát hiện
nguồn lây - lao phổi dương tính, phát hiện bệnh nhân lao các thể ), điều trị và dự
phòng.
1.1. Các chỉ số cơ bản dịch tễ học bệnh lao trong cộng đồng:
Dịch tễ học bệnh lao là cơ sở và thước đo hiệu quả của công tác phòng
chống lao. Các chỉ số cơ bản nhất của dịch tễ học bệnh lao trong cộng đồng như
sau:
- Tổng số bệnh nhân lao: là tổng số người mắc bệnh lao trong quần thể ở
một thời điểm tính trên 100.000 dân. Năm 2000, trên toàn thế giới ước tính có
23,2 triệu bệnh lao các thể ( 350/100.000 dân ), dự đoán năm 2005 có 28 triệu
bệnh nhân lao các thể.
- Chỉ số mới mắc lao: là tổng số bệnh nhân lao mới xuất hiện trong quần
thể trong một năm tính trên 100.000 dân. Số bệnh nhân lao phổi mới mắc xét
nghiệm đờm dương tính là chỉ số dịch tễ quan trọng nhất để dánh giá thực trạng
tình hình bệnh lao. Chỉ số này được chia làm ba mức độ: thấp - dưới 25 bệnh nhân
lao mới/100.000 dân/năm; trung bình- từ 25 đến 100/100.000 dân/năm; cao- trên
100/100.000 dân/năm. Năm 2000, trên toàn thế giới ước tính có 10,2 triệu người
mắc bệnh lao, trong đó có 4,6 triệu lao phổi AFB dương tính. Năm 1998, tổng số
bệnh nhân lao các thể được phát hiện ở nước ta là 87.479 người (115/100.000dân),
lao phổi 77.263 người, trong đó có 60.086 lao phổi AFB dương tính (77,8%).
- Chỉ số tử vong do lao: là tổng số người chết vì bệnh lao trong một năm
tính trên 100.000 dân. Số người chết vì bệnh lao trên toàn thế giới năm 2000 ước
tính là 3,5 triệu người, nguyên nhân tử vong hàng đầu do các bệnh truyền nhiễm.
- Chỉ số nhiễm lao trong cộng đồng: là tổng số người có phản ứng
Tuberculin dương tính ( thường dùng phản ứng Mantoux ) trên 100.000 dân.
1.2. Sự quay trở lại của bệnh lao trên phạm vi toàn thế giới:
Tháng 4 năm 1993, Tổ chức Y tế Thế giới tuyên bố bệnh lao là vấn đề
khẩn cấp toàn cầu vì sự quay trở lại của bệnh lao. Bệnh lao quay trở lại do những

mắc hàng năm và tỷ lệ kháng thuốc mắc phải. Nếu tỷ lệ điều trị khỏi thấp thì số
trường hợp lao phổi dương tính thất bại điều trị và tỷ lệ kháng thuốc mắc phải
tăng.
- Phát hiện ít nhất 70% các trường hợp lao phổi dương tính hiện có.
Hiệu quả hoạt động của Chương trình Chống lao Quốc gia được thể hiện
bởi tỷ lệ điều trị khỏi cao, tỷ lệ phát hiện cao và tỷ lệ kháng thuốc nắc phải thấp.
2.3. Đường lối chiến lược chống lao:
Sử dụng hoá trị liệu ngắn ngày có giám sát trực tiếp ( Directly observed
therapy of short course - DOTS ) trong quá trình điều trị, tối thiểu là trong giai
đoạn tấn công, trước hết áp dụng cho bệnh nhân lao phổi dương tính ( nguồn lây ).