Sốt rét đái huyết cầu tố
(Kỳ 3)
5. Chẩn đoán sốt rét đái huyết cầu tố:
Chẩn đoán quyết định SRĐHCT:
• Triệu chứng chủ yếu:
- Có những triệu chứng của SR.
- Nước tiểu màu cà phê - nước vối, Meyer(+) (có HCT niệu).
- Hồng cầu tụt nhanh.
- Da niêm mạc vàng.
- Có KSTSR trong máu, khi cơn huyết tán đã xảy ra KSTSR chỉ còn gặp ở
1/3 đến 1/4 trường hợp.
• Triệu chứng thứ yếu:
- Bệnh nhân bứt dứt, vật vã, trằn trọc, choáng váng, chóng mặt.
- Nôn khan, nôn mật xanh mật vàng.
- Đau ngang lưng, đau dọc sống lưng.
- Gan lách sưng, đau tức.
- Mạch nhanh, huyết áp dao động, tức ngực khó thở ở một số.
6. điều trị sốt rét đái huyết cầu tố:
1. Điều trị đặc hiệu:
- Về nguyên tắc: nếu đái ra HCT do chính quá trình SR tự nó gây ra thì
phải dùng loại thuốc SR có hiệu lực cao; nếu là đái ra HCT do thuốc là nguyên
nhân trực tiếp thì phải ngừng ngay loại thuốc đã gây huyết tán cấp. Trong thực tế
thường khó có điều kiện xác định căn nguyên do đó hướng xử trí là:
• Ngừng loại thuốc SR bệnh nhân đang dùng khi bị đái HCT và chuyển
sang thuốc khác.
• Nếu bệnh nhân đang dùng Quinin bị đái HCT: chuyển sang dùng
Artemisinin uống hoặc Artesunat tiêm tĩnh mạch.
• Nếu bệnh nhân đang dùng một thuốc SR khác (không phải Quinin) rồi bị
đái HCT: chuyển sang dùng Artemisinin, Artesunat, hoặc Quinin.
• Nếu bệnh nhân chưa kịp dùng thuốc SR đã bị SRĐHCT: điều trị
SRĐHCT bằng Artemisinin, Artesunat hoặc Quinin.

-
khi bệnh nhân nôn và vã mồ hôi nhiều, tuyệt đối không dùng Lasix khi
mới thấy bệnh nhân đái ít do thiếu nước và chưa được bù dịch.
• Xử trí suy thận cấp thực thể:
- Tiêu chuẩn xác định suy thận cấp thực thể:
• Ure niệu thấp dưới bình thường (<15 g/24 giờ hoặc < 250-500mmol/24
giờ).
• Na
+
niệu lớn hơn hoặc bằng 30-50 mmol/lít.
• Tỷ trọng nước tiểu nhỏ hơn hoặc bằng 1010.
• Nghiệm pháp Lasix không đáp ứng.
• Suy thận cấp thực thể dễ có những biến chứng như: tăng K
+
huyết nhiễm
độc cơ tim, loạn nhịp tim, ngừng tim, nhiễm toan chuyển hoá, thậm chí nhiễm độc
nước - thừa nước gây phù phổi cấp nếu truyền dịch quá mức.
- Xử trí suy thận cấp thực thể:
+ Lượng dịch truyền/24 giờ phải thận trọng, tính theo công thức, bằng
lượng nước tiểu + chất nôn + phân + mồ hôi + lượng nước mất do sốt cao và thở
nhanh + 500ml; bổ sung điện giải phải dựa vào điện giải đồ; nói chung hạn chế
nước và muối và ăn những quả có nhiều K
+
; khi nôn và ỉa chảy mất nhiều Na
+
và
Cl
-
, cần bổ sung Natriclorua bằng dung dịch mặn ưu trương 3-5%; trong quá trình
truyền dịch cần theo dõi huyết áp tĩnh mạch trung tâm, hematocrit, tĩnh mạch cổ,