PHNG PHP DY HC MễN LCH S LP 5 THEO HNG TCH
CC
A- T VN ề
dy tt mụn lch s Trng Tiu hc t hiu qu cao ngi giỏo viờn
phi cú kin thc lch s, phi nm chc ni dung v phng phỏp t chc quỏ
trỡnh dy hc. õy l mt hot ng nhn thc khoa hc, nu gii quyt c
vn ny s cú tỏc dng khụng nh vo vic nõng cao cht lng dy hc cho
mụn lch s núi chung v mụn lch s lp 5 núi riờng.
Qua nghiờn cu kho sỏt mt s i tng hc sinh, tụi nhn thy: Hu ht cỏc
em khụng thớch hc lch s, nm kin thc lch s cũn m h. iu ny rt
ỏng lo ngi v l mt cõu hi ln cho nhng ngi lm cụng tỏc giỏo dc. M
u bi din ca nm 1942 Bỏc H ó nhc nh:
Dõn ta phi bit s ta,
Cho tng gc tớch nc nh Vit Nam
Chớnh vỡ l ú m tụi ó tỡm tũi , hc hi tỡm ra phng phỏp dy hc
mụn lch s lp 5 theo hng tớch cc. Nhm lm cho vic hc tp ca hc
sinh tr nờn lý thỳ, gn bú vi thc tin. phỏt huy tớnh tớch cc ch ng,
sỏng to, thay i thúi quen hc tp th ng, ghi nh mỏy múc.
B- GII QUYT VN
I- Cơ sở lý luận
Đổi mới phơng pháp dạy học ở trờng tiểu học là cả một vấn đề rất quan trọng,
đây là con đờng giúp học sinh tiếp cận với tri thức mới. Nhằm thay đổi phơng
pháp học tập của học sinh từ xa tới nay là: Thầy giảng-trò nghe; Thầy đọc- trò
chép ghi nhớ máy móc. Theo quan niệm dạy học mới, dạy học là quá trình phát
triển, là quá trình học sinh tự khám phá, tự tìm ra chân lý.
Cũng nh các môn học khác, phơng pháp dạy học lịch sử cũng đổi mới theo
định hớng đó. Tuy vậy, cần xem xét những yếu tố đặc trng của bộ môn. M c
trng ni bt ca nhn thc lch s l con ngi khụng th tri giỏc trc tip
nhng gỡ thuc v quỏ kh. Mt khỏc, lch s l nhng vic ó din ra, l hin
thc trong quỏ kh, l tn ti khỏch quan khụng th phỏn oỏn, suy lun
bit lch s. Vỡ vy, nhim v u tiờn, tt yu ca vic dy lch s l tỏi to lch

- Về phía học sinh: Hầu hết các em khi đợc hỏi đều trả lời là không thích học
lịch sử. Tôi hỏi vì sao? Các em đều trả lời là làm sao mà nhớ hết đợc các ngày
diễn ra các sự kiện, hơn nữa khi cô giáo hỏi thì tìm ở trong SGK và trả lời, song
về đến nhà là quên ngay. Trớc những vấn đề đó thì chúng tôi tiến hành khảo sát
chất lợng học sinh (tại lớp 5A , do tôi phụ trách) và thu đợc kết quả nh sau:
Số
H/S
Giỏi Khá Trung bình Yếu
SL TL SL TL SL TL SL TL
18em 0 0% 3 17% 13 72% 2 11%
2- i mi phng phỏp dy lch s
i mi phng phỏp dy lch s trng tiu hc l quỏ trỡnh ỏp dng
phng phỏp dy hc hin i vo nh trng, trờn c s phỏt huy nhng yu t
tớch cc ca phng phỏp dy hc truyn thng nhm thay i cỏch thc, phng
phỏp hc tp ca hc sinh: Chuyn t hc tp th ng, ghi nh kin thc l chớnh
sang hc tp tớch cc, ch ng sỏng to, chỳ trng bi dng phng phỏp t hc,
t rốn luyn k nng vn dng kin thc vo thc tờn. i mi phng phỏp
hc tp ca hc sinh tt nhiờn phi i mi phng phỏp dy hc ca giỏo viờn.
i mi phng phỏp dy hc l quỏ trỡnh:
Nguyeón Hửừu Tuự
2
-Chuyn t giỏo dc truyn th mt chiu, hc tp th ng, ch yu l ghi
nh kin thc i phú vi thi c sang hc tp tớch cc, ch ng sỏng to,
chỳ trng hỡnh thnh nng lc t hc di s giỳp , hng dn, t chc ca
giỏo viờn
- i mi hỡnh thc t chc dy hc, lm cho vic hc tp ca hc sinh tr
nờn lý thỳ, gn vi thc tin, gn vi cuc sng; kt hp dy hc cỏ nhõn vi
dy hc theo nhúm nh, tng cng s tng tỏc, giỳp ln nhau gia hc
sinh trong quỏ trỡnh hc tp.
Mun lm tt c nhng vn trờn vic u tiờn ngi giỏo viờn phi a

thc dy hc phự hp, linh hot. Nội dung cụ thể trong SGK lịch sử lớp 5 chủ
yếu đa ra hai loại bài cơ bản đó là:
Nguyeón Hửừu Tuự
3
+ Loại bài cung cấp kiến thức mới
+ Loại bài ôn tập tổng kết
Loại bài cung cấp kiến thức mới đề cập tới các nội dung:
+ Tình hình kinh tế - chính trị, văn hoá - xã hội
+ Hoạt động của một số nhân vật lịch sử
+ Các cuộc khởi nghĩa, kháng chiến, chiến thắng, chiến dịch, tiến công
3- Phơng pháp dạy học các dạng bài theo hớng tích cực
a) Bài học có nội dung về tình hình kinh tế- chính trị, văn hoá- xã hội
( Trong chơng trình lớp 5 là các bài: bài 4; bài 12; bài 13; bài 16; bài 19;
bài 21; bài 27 và bài 28)
Dng bi ny cú nhiu phn lch s lp 5, nhm cung cp cho hc sinh
nhng hiu bit v tỡnh hỡnh kinh t, chớnh tr, xó hi nc ta sau mi thi
k(giai on nht nh). dy tt dng bi ny giỏo viờn cn:
- Phi mụ t c: Tỡnh hỡnh nc ta (cui thi k hay sau thi k no
ú) nh th no? ( tỡnh cnh t nc, chớnh quyn, cuc sng ca
nhõn dõn nh th no?)
- Trong tỡnh cnh ú chớnh quyn (hay nhõn dõn, nhõn vt lch s) ó
lm gỡ, lm nh th no?
- Kt qu ca vic alm ú.
- Vỡ vy, khi dy loi bi ny giỏo viờn trit s dng phng tin trc
quan: tranh nh, kờnh hỡnh kt hp vi mụ t sinh ng nhm tỏi to
hỡnh nh sinh ng v s kin, hin tng, rốn luyn k nng mụ t,
nhn xột, ỏnh giỏ, so sỏnh, cm nhn v liờn h hc sinh thy rừ
giỏ tr vn hoỏ ngh thut trong i ssng tinh thn.
Vớ d: Khi dy bi Vt qua tỡnh th him nghốo giỏo viờn phi giỳp hc
sinh nm c:

- Trên cơ sở khai thác những nội dung đó, giáo viên tiến hành giáo dục
tư tưởng, tình cảm, thái độ cho học sinh về lòng biết ơn, sự khâm
phục, kính trọng đối với nhân vật lịch sử.
Thông thường đối với dạng bài này giáo viên nên sử dụng các phương pháp như kể
chuyện, sắm vai Giáo viên có thể vừa là người dẫn chuyện, trực tiếp kể chuyện
có thể là người dẫn dắt, gợi ý giúp học sinh nắm vững cốt truyện. Ngoài ra có thể
cho học sinh sắm vai.
Ví dụ: Khi dạy bài “Quyết chí ra đi tìm đường cứu nước” giáo viên có thể dùng
nhiều phương pháp như:
- Phương pháp kể chuyện: Tìm hiểu về quê hương và thời niên thiếu của Nguyễn
tất Thành: “ Nguyễn Tất Thành sinh ngày 19/05/1890 tại xã Kim Liên, huyện Nam
Đàn, tỉnh Nghệ An. Bố tên là Nguyễn Sinh Sắc và mẹ là Hoàng Thị Loan. Thuở nhỏ
Nguyễn Tất Thành còn có tên gọi là Nguyễn Sinh Cung. Lớn lên trong bối cảnh
nước mất, phải sống trong cảnh tủi nhục. Nguyễn tất Thành sớm thấu hiểu tình
cảnh đất nước và nổi thống khổ của nhân dân ”
- Phương pháp sắm vai: Ở cuộc gặp gỡ giữa Nguyến Tất Thành và anh Lê:
“ Anh Thành: - Anh Lê, anh có yêu nước không ?
Anh Lê: - (Ngạc nhiên) Tất nhiên là có chứ.
Anh Thành : - Anh có thể giữ bí mật được không?
Anh Lê : - Có !
Anh Thành: - Tôi muốn ra nước ngoài xem nước Pháp và các nước khác.Sau
khi xem xét họ làm thế nào, tôi sẽ trở về giúp đồng bào chúng ta. Nhưng nếu đi một
mình, thật ra cũng có điều mạo hiểm, nhất là những lúc ốm đau. Anh muốn đi với
tôi không?
Anh Lê: - Nhưng bạn ơi, chúng ta lấy đâu ra tiền mà đi ?
Anh Thành: - Đây, tiền đây – Anh Thành vừa giơ hai bàn tay ra vừa nói –
Chúng ta sẽ làm việc. Chúng ta sẽ làm bất cứ những việc gì để sống và để đi. Thế
thì anh cùng đi với chúng tôi chứ ? ”
Nguyeãn Höõu Tuù
5

cho đồng đội xong lên tiêu dịch địch là một tấm gương như thế ”
d- Dạng bài ôn tập, tổng kết
Đây là loại bài học nhằm hệ thống hoá và cũng cố lại những kiếm thức đã học cho
học sinh sau mỗi một thời kỳ ( giai đoạn lịch sử), iúp các em nắm vững kiến thức
cơ bản, nhận thức lịch sử một cách sâu sắc, toàn diện hơn. Đối với loại bài này giáo
viên cần chuẩn bị chu đáo cho học sinh, lựa chọn phương pháp phù hợp để mạng
lại hiệu quả tiết dạy cao. Đặc biệt giáo viên dựa vào câu hỏi trong SGK, thiết kế hệ
thống câu hỏi cho học sinh chuẩn bị trước, Trong tiến trình dạy học, giáo viên phải
thu hút học sinh vào công việc, phát huy cao nhất tính tích cực của học sinh trong
việc trao đổi những câu hỏi mà giáo viên đặt ra, thực hiện các công việc như vẻ sơ
Nguyeãn Höõu Tuù
6
đồ, lập bảng niên biểu, thống kê, tìm các dẫn chứng Đây là yêu cầu quan trọng
để phát triển tư duy, rèn luyện kỷ năng rèn luyện bộ môn.
Thông thường đối với dạng bài ôn tập, tổng kết, giáô viên vận dụng tổng hợp
nhiều phương pháp (phân tích, tổng hợp, khái quát hoá) kết hợp với vấn đáp – tìm
tòi, tổ chức làm việc theo nhóm. Tuỳ từng phần nội dung cụ thể mà giáo viên lựa
chọn phương pháp cho phù hợp. Trong đó, hoạt động nhóm, báo cáo kết quả là
những phương pháp chiếm nhiều thời gian nhất ngoài ra cỏ thể sử dụng trò chơi
lịch sử.
Ví dụ: Khi dạy bài “Ôn tập: Chín năm kháng chiến, bảo vệ độc lập dân tộc
(1945-1954). Sau khi vào bài giáo viên có thể nêu hệ thống câu hỏi (dựa vào SGK)
để học sinh suy nghỉ và tập trung giải quyết các vấn đề:
- Tình hình đất nước sau Cách Mạng Tháng 8 Thành công
- Chín năm kháng chiến chống pháp bắt đầu năm nào? Kết thúc vào
năm nào?
- Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Hồ Chủ Tịch thể hiện điều gi ?
- Hệ thống một số sự kiện tiêu biểu nhất trong chín năm chống thực dân
Pháp xâm lược. Về hệ thống sự kiện, giáo viên có thể cho học sinh
làm theo nhóm để hoàn thành. Chẳng hạn

6- Tờn ca ngi anh Hựng Cht cỏnh tay phỏ n ch?
7- Ngy 01/05/1954, ta m tn cụng ln th 3 ỏnh chim cỏc c im
cũn li trong chin dch in Biờn Ph
8- Tờn ca ngi anh hựng ly thõn mỡnh lp l chõu mai?
III. KT QA
Sau mt nm hc tụi nghiờn cu ni dung chng trỡnh SGK lch s lp 5,
tip thu lnh hi ý kin t cỏc bn ng nghip. Tụi ó nghiờn ca v ỏp dng
phng phỏp ó nờu trờn, chúng tụi thy kt qu hc tp ca hc sinh ó chuyn
bin khỏ mnh m. Vi phng phỏp ny nhm phỏt huy s hng thỳ, tớnh tớch cc,
sỏng to ca hc sinh . iu ny ó th hin rt r qua cỏc ln kho sỏt.
Kho sỏt ti lp 5 A nm hc 2009 2010 vi s lng 18 em hc sinh tụi
thy kt qu nh sau:
Ln u nm Cui hc kỡ I Tháng 3
SL TL SL TL SL TL
Khỏ gii 3 17% 9 50% 14 77,8%
Trung bỡnh 13 72% 9 50% 4 22,2%
Cha t 2 11% 0 0% 0 0%
IV- KT LUN, KIN NGH
- Núi túm li mun dy hc tt phõn mụn lch s núi chung v tiu hc
núi riờng ngi giỏo viờn cn a dng hoỏ cỏc hỡnh thc t chc dy hc. Xỏc
nh c v trớ, mc tiờu, chun kin thc v k nng, ni dung c bn v trng
tõm ca bi dy. Dy hc ỳng c trng b mụn, ỳng loi bi, phự hp vi tõm
sinh lý ca hc sinh v thc t ca lp hc. Ngoi ra, giỏo viờn phi cú kin thc
sõu rng, iờu luyn v phng phỏp v sỏng to khi vn dng phng phỏp. Bi
vy trong thi gian qua tụi tớch cc nghiờn cu tng loi bi c th, a ra cỏc
phng phỏp dy hc phự hp vi tng loi bi nhm phỏt huy tớnh tớch cc, sỏng
to cho hc sinh. T ú cht lng dy hc c nõng dn lờn, to ra nim say
mờ, hng thỳ hc tp mụn lch s ca hc sinh. Rốn luyn cỏc k nng nhn thc
cho hc sinh mụ t, tũng thut, nhn xột, ỏnh giỏ,so sỏnh, tng hp, liờn h
bit vn dng thc t cuc sng. Trờn õy l mt s kinh nghim ca tụi v

kết, tương thân, tươi ái của đồng nghiệp các chị cúng làm tròn trách nhiệm của
người giáo viên, thiên chức cảu người vợ người mẹ.
Về chuyên môn:
Các chị em luôn chấp hành các nội quy – quy chế của Nghành trường để ra
Tham gia đầy đủ các cuộc thi, các cuộc chuyên đề do phòng, trưởng tổ chức.
Tham gia
- Phong trào TDTT được hình thành và tập luyện thường xuyên.
- PTVHVN các chỉ hưởng ứng rầm rộ, các chị đã dầu tư lớn về chất
lượng các tiết mục.
- Đi đôi với việc phấn đấu hoàn thành các nhiệm vụ ở trường, các chị
còn phấn đấu làm tròn trách nhiệm gia đình.
Kính thưa quý vị đại biểu !
Thưa tất cả các chị em !
C ó đ ư ợc nh ững k ết qu ả tr ên l à nh ờ v ào s ự ch ỉ đ ạo c ủa c ông đo àn
ngh ành, s ự quan t âm
Nguyeãn Höõu Tuù
10