Khi người thân mất
Khi người thân ra đi, bạn hãy giúp trẻ hiểu được ý nghĩa của sự mất mát này.
Là cha mẹ, chúng ta đều muốn tránh cho con mình những đau đớn, sợ hãi và buồn
phiền, nhưng giấu trẻ sự thật về cái chết sẽ rất có hại. Nếu cha mẹ không tiện nói
về cái chết của người thân và cố giấu cảm xúc của mình, trẻ nghĩ đây là vấn đề
cấm kỵ và hiểu rằng không được thắc mắc. Điều quan trọng là bạn hãy khuyến
khích trẻ biểu lộ nỗi đau và cho chúng thấy bạn cũng làm như vậy. Hãy nói sự thật
và chú trọng vào nỗi sợ hãi sâu kín
Nói lên sự thật
Nếu bạn cố gắng làm vơi nỗi đau và nói: “Con đừng buồn. Thôi đừng khóc " sẽ
làm trẻ nghĩ rằng những xúc cảm của nó là không thích hợp, trẻ sẽ ngại biểu lộ. Và
nếu trẻ cứ giữ nỗi đau trong lòng, nỗi đau ấy sẽ theo nó đến lúc trưởng thành, ảnh
hưởng không tốt đến tình cảm của trẻ.
Trẻ có thể sợ khi thấy bố mẹ của mình khóc. Nhưng nếu bạn cố gắng tỏ ra cứng
rắn thì ngay cả trẻ thơ cũng nhận ra tình cảm thật của bạn. Tốt hơn hết hãy để trẻ
thấy bạn khóc. Lúc đó bạn có thể nói với chúng rằng: “Mẹ khóc vì nhớ bà. Nhưng
mẹ sẽ không sao đâu.”
Nếu trẻ không có vẻ buồn, điều đó không có nghĩa trẻ thờ ơ trước những mất mát
trong gia đình. Hoặc nếu nỗi buồn của trẻ bộc phát nhanh, mới buồn đó rồi tươi
tỉnh trở lại, cũng không có nghĩa là trẻ giả vờ buồn cho mọi người thấy. Trẻ dưới 6
tuổi không thể hiểu được điều người lớn đau lòng nhận thấy, đó là đối với con
người, cái chết là không thể tránh khỏi. Vì trẻ mong người đã khuất sẽ quay về,
nên bạn cần thường xuyên giải thích cho trẻ hiểu chuyện đó không thể xảy ra.
Tập trung vào những sợ hãi sâu kín
Trẻ trong độ tuổi từ 3 đến 5 thường tin vào những điều khác thường, nên có thể
cho rằng chính mình làm cho người thân chết. Như trường hợp đứa trẻ có người
anh trai chết do xe đụng, bé cứ tự trách mình đã giận anh và đuổi anh đi. Bạn có
thể ngừa trước những suy nghĩ sai lệch của trẻ bằng cách nói: “Đôi lúc trẻ em ở độ
tuổi như con nghĩ rằng mình đã làm cho người thân chết, nhưng sự thật không phải
vậy. Đó là một tai nạn, không ai có thể làm gì khác hơn.”
Một trong những nỗi sợ lớn nhất của trẻ là bố mẹ chúng sẽ mất. Nỗi sợ này càng

đọc lớn. Trẻ có thể viết thư xin lỗi (“Cháu xin lỗi đã không viết thư cám ơn khi bà
gửi quà cho cháu”), hay tỏ lòng tha thứ (“Con không giận chuyện bà đón cháu
trễ"). Dù trẻ biểu lộ cảm xúc của chúng bằng nhiều cách nhưng bạn có thể nhận ra
rằng con bạn biết kiềm chế nỗi đau vượt quá mong đợi của bạn.
Giải thích cho trẻ: Việc nhận tin mất người thân sẽ dễ hơn cho trẻ nếu bạn đã
từng nói chuyện với chúng về sự chết. Hãy tìm những ví dụ trong tự nhiên, như
những chiếc lá xanh chuyển sang nâu và lìa cành. Đa số trẻ đều thích xem xác con
rệp hay một con thú nào đó. Lúc này, bạn hãy giải thích rõ hơn: “Khi một vật chết,
nó sẽ không còn cử động, không còn cảm giác đói, khát, nóng, lạnh, cũng không
thể đi, nói chuyện, thở hay ăn được nữa.”
Khi một nhân vật trong truyện hoặc trong phim chết, đó là cơ hội tốt để bạn hỏi
con mình “Con nghĩ chết là gì?” Sách giúp trẻ lĩnh hội vấn đề dễ hơn phim vì
chúng ít minh họa. Tuy nhiên, với nhiều trẻ những hiểu biết ban đầu về sự chết lại
từ video như Cái chết của cha Simba trong phim Vua Sư Tử (Lion King).
Kinh nghiệm đầu tiên của trẻ về cái chết thường là khi con vật cưng không còn.
Bạn nên tận dụng cơ hội này để đề cập trường hợp người thân qua đời cũng giống
như vậy. Nhiều bậc phụ huynh vội vã mua ngay cho con một con vật khác để nuôi
vì sợ chúng đau buồn nhưng thật ra bạn đừng đề nghị trẻ mua con vật mới ngay;
thú vật có thể là người bạn thân của trẻ, và việc ngỏ lời mua cho nó con khác là
xem thường sự quan trọng trong mối tình đặc biệt giữa chúng. Hãy đợi đến khi
con bạn nói sẵn sàng.
Những phản ứng ngạc nhiên ở mỗi lứa tuổi
Từ 3 đến 5 tuổi: Các bé mẫu giáo nghĩ rằng chết có hai mặt. Trẻ nhắc lại các sự
kiện một cách đơn sơ và bình thản: ”Ông nội chết rồi. Ông không đi đứng được
nữa và khi người ta chết, họ không thể sống lại.” Trẻ ở tuổi này lo lắng cái chết sẽ
ảnh hưởng đến cuộc sống hằng ngày của nó như thế nào một cách rất tự nhiên.
Chẳng hạn khi bạn nói với trẻ Bà vừa mất, câu trả lời đầu tiên của nó có thể về
một điều khác như: “Hôm nay con qua nhà bạn Hà chơi được không?”
Từ 6 đến 7 tuổi: Trẻ ở tuổi này có khả năng hiểu rõ tính vĩnh cữu của cái chết.
Chúng có thể muốn xem mãi những bức hình và hay nói về người đã khuất, về