CHẾ ĐỘ ĂN UỐNG TRONG BỆNH THẬN
(Kỳ 5)
7. Chế độ ăn giảm đạm kết hợp với acid amin thiết yếu:
Hạn chế nhu cầu protein hàng ngày đối với 0,5-0,6 g/kg thể trọng/ngày sẽ
tạo nguy cơ thiếu những acid amin thiết yếu. Để giải quyết, ta dùng chế độ ăn
protein thấp có chọn lọc, đáp ứng được nhu cầu về acid amin thiết yếu bằng cách
chọn lọc các protein có giá trị sinh học cao, chứa hàm lượng cao các acid amin
thiết yếu. Bergstrom đã đề nghị một chế độ dinh dưỡng Thụy Điển (Schwedisch
diet) mỗi ngày uống 16-20 gam các chất acid amin thiết yếu, tạo được cân bằng về
chuyển hóa nitơ và dung nạp tốt.
Cơ sở để xây dựng khái niệm về bổ sung acid amin thiết yếu là thấy
histidin cần cho người tăng urê huyết. Thêm đó, trong suy thận có giảm chuyển
hóa từ phenylalanin sang tyrosin.
Walser và cộng sự chứng minh có thể uống các alpha-keto tương ứng với
acid amin thiết yếu, không chứa nitơ, vừa giảm cung cấp nitơ mà vẫn cung cấp
được những acid amin thích hợp. Ở đây có phản ứng thuận nghịch chuyển amin từ
acid amin sang ketoacid tương ứng và ngược lại.
Tình trạng trên cũng tương tự với valin, phenylanin và methionin. Còn
các chất keto tương tự của tryptophan và histidin thì khó tạo nên. Các chất tương
tự của lysin và threonin không tham gia được vào phản ứng chuyển amin, do đó
không thay thế được lysin và threonin.
Khi đưa các ketoacid này vào cơ thể bệnh nhân suy thận thì các ketoacid
này sẽ tiếp nhận nhóm amin (NH
2
) của một số acid amin không thiết yếu có trong
cơ thể và có thể cả NH
2
của urê để tái tổng hợp nên các acid amin thiết yếu tương
tự.
Ketoacid ở dạng muối calci nên ngoài việc cung cấp dinh dưỡng còn bổ
sung calci và có tác dụng gắn phosphat.

khi dùng lợi tiểu quai, hypothiazid kéo dài, điều trị bằng glucocorticoid kéo dài.
- Chế độ ăn giảm calci. Hạn chế sử dụng calci ăn hàng ngày, trung bình từ
800mg xuống còn 200-400 mg. Chỉ định trong điều trị tăng calci máu và một số
loại sỏi thận.
- Chế độ ăn tăng calci. Chế độ ăn 1000mg calci/ngày. Chỉ định khi suy
thận, calci máu giảm, có dấu hiệu của cường tuyến cận giáp thứ phát.
- Chế độ ăn ít phospho. Hàm lượng chỉ từ 700-800 mg/ngày để ngăn ngừa
tăng phospho máu và cường tuyến cận giáp thứ phát trong suy thận.
- Chế độ ăn giảm oxalat được chỉ định để giảm nguồn ngoại sinh của oxalat
mạn tính, bệnh tăng oxalat niệu và sỏi thận do oxalat calci.