Chế độ ăn uống và tập luyện ở
bệnh nhân tăng huyết áp
Nguyên tắc chung trong chữa trị bệnh tăng huyết áp là phải luôn kiểm
soát huyết áp về mức dưới 140/90mmHg, còn những người kết hợp có tiểu
đường hoặc suy tim, suy thận phải kiểm soát huyết áp về mức dưới
130/85mmHg. Bên cạnh việc dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, thì vấn đề
ăn uống và tập luyện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc chữa trị bệnh
và phòng ngừa biến chứng của bệnh. Trong nhiều trường hợp chỉ cần điều
chỉnh chế độ ăn và tăng cường tập luyện đã cải thiện đáng kể tình trạng bệnh.
Chế độ ăn ở bệnh nhân tăng huyết áp
Bệnh nhân tăng huyết áp cần phải ăn nhạt, không quá 5-6g muối ăn/ngày.
Vì ăn mặn sẽ gây giữ nước trong máu, gây tăng huyết áp. Cần tránh các thức ăn
chế biến sẵn như giò, chả, đồ xông khói, các món muối, tẩm ướp, vì trong quá
trình chế biến thường cho nhiều muối. Ví dụ trong 3-4 lát bánh mỳ gối đã chứa tới
2g muối ăn.
Cần hạn chế tối đa chất béo trong khẩu phần ăn. Không ăn thịt mỡ, bơ, loại
bỏ hết mỡ nhìn thấy trong quá trình chế biến, không ăn nước xào, canh xương,
canh cá chưa vớt hết váng mỡ, không ăn da các loại gia súc, gia cầm, hạn chế ăn
dầu thực vật vì có chứa nhiều calo, uống sữa đã tách bơ.
Hạn chế tối đa dùng đường, bánh kẹo ngọt, uống rượu bia, không hút thuốc
lá.
Tăng cường ăn rau quả xanh, trái cây, chú ý ăn các thức ăn có chứa nhiều
kali và magiê và các nguyên tố vi lượng khác như khoai tây, rong biển, chuối, dưa
hấu.
Nếu người bị tăng huyết áp và thừa cân thì phải thực hiện chế độ ăn giảm
calo, điều chỉnh cân nặng về mức hợp lý.
Tập luyện thể dục thể thao với bệnh nhân tăng huyết áp
Các nhà tim mạch hàng đầu thế giới đã khẳng định rằng, tập luyện rèn
luyện sức bền là một trong những phương pháp chữa bệnh hữu hiệu không dùng
thuốc nằm trong phác đồ điều trị bệnh tăng huyết áp. Cơ sở sinh lý của rèn luyện
sức bền ở bệnh nhân tăng huyết áp là điều hòa lượng cholesterol máu, kìm hãm xơ

Khi tập luyện bắt đầu cho ta cảm giác dễ chịu, cần tăng dần thời gian chạy
đến 20-30 phút/buổi. Để đạt được hiệu quả tốt, cần phải tập chạy thường xuyên 3-
4 buổi/tuần, cách ngày.
Chú ý, những bệnh nhân có huyết áp tăng quá 160/90mmHg thì tập luyện
phải kết hợp với dùng thuốc hạ huyết áp (uống thuốc trước khi tập 15-30 phút).
Phương pháp tập trên xe đạp lực kế rất phù hợp cho những bệnh nhân tuổi
dưới 45, tăng huyết áp độ I (140/90 - 160/95mmHg) với khả năng huyết áp có thể
trở về bình thường mà không phải dùng thuốc. Ưu việt của phương pháp này là:
- Rất tiện lợi vì có thể mua xe đạp lực kế và tự tập tại nhà, tập luyện không
phụ thuộc vào thời tiết, tránh được cảm giác ngại tập.
- Dễ tập, điều chỉnh chính xác cường độ vận động (số vòng đạp xe trong
một phút, độ nặng khi đạp) và thời gian đạp xe.
- Để tránh cảm giác đơn điệu khi tập, nên tập có mở nhạc kèm theo.
Tập trên xe đạp lực kế với nguyên tắc công suất vận động tăng dần: 4 phút
đầu đạp xe với công suất 25W với nữ, 50 W với nam, tốc độ 60 vòng/phút, sau đó
nghỉ 3 phút; 4 phút sau đạp xe với công suất 50W với nữ, 75W với nam, nghỉ 3
phút; 4 phút tiếp theo đạp xe với công suất 75W với nữ, 100W với nam, nghỉ 3
phút... (sau mỗi lần công suất tăng thêm 25W). Tuần đầu tiên đạp 4 lần/buổi, tuần
thứ hai đạp 5 lần, tuần thứ ba đạp 6 lần. Những tuần tiếp theo duy trì ở mức cường
độ mà ở lần đạp cuối cùng của buổi công suất vận động không quá 75W với nữ,
100W với nam, có thể tăng số lần đạp lên không quá 10 lần (10x4 = 40phút). Tập
với tần số 5-6 buổi trong một tuần. Chú ý, trước khi đạp xe phải tập một số động
tác khởi động nhẹ nhàng; đạp xe với vận tốc 60 vòng trong một phút.
Với những bệnh nhân tăng huyết áp độ III (trên 180/110mmHg) thì cần
phải được điều trị ổn định bằng dùng thuốc, sau đó mới tiến hành chương trình tập
luyện bằng các bài tập đi bộ nhanh tốc độ 3-5km/giờ, 20-30 phút/buổi, kết hợp tập
các bài tập thở, sau một số tuần có thể tăng tốc độ hoặc quãng đường đi bộ. Khi có
biểu hiện suy tim thì chống chỉ định hoàn toàn với tập luyện, bệnh nhân chỉ đi dạo,
hít thở không khí trong lành.
Tóm lại, tập luyện rèn sức bền thường xuyên và liều lượng hợp lý với các