CÁC TÍNH TOÁN KINH TẾ - KỸ THUẬT
TRONG TỔ CHỨC QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT BƯU CHÍNH

TS. NGUYỄN THỊ MINH AN
Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông

Tóm tắt: Tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp bưu chính có ý nghĩa quan trọng giúp cho
doanh nghiệp tiết kiệm nguyên nhiên vật liệu, tránh lãng phí lao động, tận dụng tối đa công
suất máy móc thiết bị. Như vậy, trong môi trường cạnh tranh và hội nhập việc tổ chức sản
xuất hợp lý sẽ giúp doanh nghiệp bưu chính nâng cao hiệu quả kinh doanh và năng lực cạnh
tranh thông qua chất lượng và giá thành dịch vụ.
Bài báo nghiên cứu các tính toán kinh tế – kỹ thuật liên quan đến tổ chức quá trình sản
xuất bưu chính. Thực hiện tốt các tính toán kinh tế – kỹ thuật này sẽ góp phần đảm bảo cho
công tác tổ chức sản xuất bưu chính hợp lý và khoa học.
Summary: Organizing a production process plays a vital role for postal enterprises,
helping them save resources, such as raw materials, labour and utilize machinery at max.
output. Hence, in the economic environment of global integration and competition, efficient
management of production process allows postal enterprises to provide services with good
quality and low costs, thereby improving their competitiveness and the efficiency of their
business operation.
This paper introduces some technical and economic indicators related to postal
operation. Sound calculation of these indicators will significantly help postal firms ensure a
production process that is suitably and scientifically organized.
CT 2
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Nhiệm vụ của công tác tổ chức quá trình sản xuất bưu chính là đảm bảo khả năng lưu thoát
tải trọng với chi phí nhỏ nhất. Để thực hiện nhiệm vụ trên, việc tổ chức quá trình sản xuất bưu

ttr.g.i
– Hệ số tập trung tải trọng của giờ thứ i trong ngày đêm;
Q
g.i
– Tải trọng giờ thứ i trong ngày đêm;
CT 2
Q
ng
- Tải trọng của cả ngày đêm.
Trong thực tế, hệ số tập trung tải trọng vào giờ có tải trọng lớn nhất có ý nghĩa quan trọng
trong việc tổ chức hoạt động của doanh nghiệp bưu chính, hệ số này được xác định theo công
thức sau :
ng
max.g
max.g.ttr
Q
Q
K =

Q
g.max
– Tải trọng của giờ có tải trọng lớn nhất trong ngày
Nếu tại 1 nơi làm việc tiến hành khai thác một số loại bưu gửi khác nhau thì hệ số tập trung
tải trọng được xác định căn cứ vào chi phí thời gian khai thác của các bưu gửi theo công thức
sau :
nng.n2ng.21ng.1
ni.g.n2i.g.21i.g.1
i.g.ttr
tQ tQtQ
tQ tQtQ

Hệ số không đồng đều của tải trọng theo các ngày trong tuần được xác định theo công thức
sau:
ng
i.ng
i.ng
Q
Q
K =

K
ng.i
- Hệ số không đồng đều của tải trọng ở ngày thứ i trong tuần;
ng
Q
- Tải trọng trung bình ngày trong tuần.
Hệ số không đồng đều của tải trọng theo các tháng trong năm được xác định theo công thức
sau:
th
i.th
i.th
Q
Q
K =

CT 2
K
th.i
- Hệ số không đồng đều của tải trọng ở tháng thứ i trong năm;
th
Q

Khoảng thời gian trong đó tải trọng cần được xử lý được xác định đối với các bưu gửi đi và
quá giang có tính đến thời gian xuất phát của tàu hoả, máy bay, các phương tiện vận chuyển
khác và tải trọng thực tế theo các giờ trong ngày đêm, còn đối với bưu gửi đến – cần tính đến
thời hạn phát và tải trọng thực tế theo các giờ trong ngày đêm.
Tải trọng tính toán - giờ là cơ sở để xác định số lượng lao động và máy móc thiết bị cần
thiết.
Tải trọng tính toán - giờ được xác định theo công thức sau:
T
Q
Q
KH
gtinhtoan
=
−

Q
tinhtoan-g
- Tải trọng tính toán – giờ cho khoảng thời gian cụ thể trong ngày;
Q
KH
– Tải trọng kế hoạch của 1 khoảng thời gian cụ thể trong ngày;
T - Khoảng thời gian các bưu gửi cần phải được xử lý xong.
3. Các hình thức tổ chức quá trình sản xuất và tính toán độ dài chu kỳ sản xuất
Thông thường trong doanh nghiệp bưu chính áp dụng hai hình thức tổ chức quá trình sản
xuất, đó là hình thức nối tiếp và hình thức song song – nối tiếp .
CT 2
Trong hình thức nối tiếp, mỗi công đoạn khai thác chỉ được bắt đầu khi công đoạn trước đó
kết thúc (xem hình 1).
Độ dài thời gian, phút
Công đoạn

của quá trình xử lý bưu gửi.
Trong hình thức song song – nối tiếp, mỗi công đoạn được thực hiện đan xen với công
đoạn trước (xem hình 2).
Độ dài chu kỳ sản xuất của hình thức song song – nối tiếp được xác định như sau
∑
−
=
−
+α=
1m
1i
CCiSSNTCK
tT

α
i
- Khoảng thời gian công đoạn sau bắt đầu sau công đoạn trước;
t
CC
– Thời gian thực hiện công đoạn cuối cùng.
Hình thức song song – nối tiếp có thể áp dụng đối với các doanh nghiệp bưu chính có tải
trọng lớn và mỗi công đoạn khai thác được thực hiện ở nơi làm việc riêng. Trong hình thức này
cần phải xác định α
i
và thời gian của mỗi công đoạn sao cho quá trình sản xuất không bị gián
đoạn.
Độ dài thời gian, phút
Công đoạn

CT 2

- Lượng tải trọng tính toán cho mỗi công đoạn
- Định mức cho mỗi công đoạn;
- Độ dài của mỗi công đoạn.
Do tải trọng không đồng đều theo các giờ trong ngày, các ngày trong tuần và các tháng
trong năm, cho nên khi tính toán số chỗ làm việc, ngoài hệ số tập trung tải trọng vào giờ có tải
trọng lớn nhất, còn phải tính đến các hệ số không đồng đều tải trọng theo ngày trong tuần và
theo tháng trong năm.
Số chỗ làm việc (R) được xác định theo công thức sau:
cd
max.gtinhtoan
NT
60Q
R
−
=
N - Định mức khai thác ở một công đoạn, số đơn vị/giờ;
T
cd
- Độ dài của công đoạn, phút.
Theo công thức trên, số chỗ làm việc được xác định theo lượng tải trọng tính toán trong giờ
có tải trọng lớn nhất, nhưng trong thực tế cần phải tính toán cả số chỗ làm việc của các giờ khác
trong ngày và từ đó đưa ra quyết định về số chỗ làm việc.
CT 2
Số lượng thiết bị nâng (M
N
) dùng để đưa bưu gửi từ tầng thấp lên tầng cao được xác định
theo công thức sau:
N.CKN
max.g
N
max.th.ng
Q
- Tải trọng trung bình ngày của tháng có tải trọng cao nhất;
t
K
– Độ dài thời gian của 1 chuyến;
K
k.t
– Hệ số không tải;
q
K
– Lượng bưu gửi trong 1 toa;
n
K
– Số lượng toa trong 1 chuyến;
10 – Số giờ làm việc của xe kéo trong ngày.
5. Tính số lao động
Số lao động làm nhiệm vụ chấp nhận, khai thác (L) được xác định theo công thức sau:
F
th
th
H
NT
Q
L =
th
Q
- Tải trọng trung bình tháng;