Hội chứng rối loạn cảm giác
1. Mở đầu.
+ Cảm giác một mặt là chủ quan nhưng đồng thời cũng phản ánh mối
quan hệ khách quan của cơ thể và môi trường.
+ Nếu bệnh nhân hợp tác với thầy thuốc trong quá trình khám bệnh thì các
triệu chứng rối loạn cảm giác có ý nghĩa to lớn trong chẩn đoán định khu bệnh lý
thần kinh.
+ Khi khám cảm giác cần xác định:
-Rối loạn cảm giác ở khu vực nào?
- Những loại cảm giác nào bị rối loạn?
- Ngoài rối loạn cảm giác, có đau và dị cảm không?
1.1. Một số đặc điểm giải phẫu các đường dẫn truyền cảm giác:
Nơron cảm giác ngoại vi nằm ở hạch gai gian đốt sống, sợi trục của nó tạo
thành những sợi cảm giác của dây thần kinh ngoại vi, nhận cảm giác dẫn truyền
vào rễ sau, sừng sau tủy sống. Ở tủy sống, những sợi cảm giác khác nhau đi theo
hướng khác nhau:
+ Các đường dẫn truyền cảm giác cơ-khớp, cảm giác rung và một phần xúc
giác đi vào cột sau cùng bên tạo thành bó Goll và Burdach, tới hành não đến trám
hành bắt chéo sang bên đối diện nhập vào bó gai-thị.
+ Các đường dẫn truyền cảm giác đau, nhiệt và một phần xúc giác đi vào
sừng sau tủy sống, chạy qua mép xám trước sang bên đối diện đến cột bên tạo
thành bó gai-thị, đến nhân bên của đồi thị, qua 1/3 sau của đồi sau bao trong, qua
vành tia tới vỏ não cảm giác (hồi đỉnh lên).
1.2. Phân loại cảm giác theo lâm sàng:
+ Cảm giác nông: cảm giác đau, nóng, lạnh và cảm giác xúc giác (sờ).
+ Cảm giác sâu: cảm giác cơ-khớp, cảm giác rung, cảm giác áp lực và cảm
giác trọng lượng.
+ Cảm giác phức tạp: cảm giác không gian 3 chiều, cảm giác nhận thức vật.
2. Các hội chứng rối loạn cảm giác.
2.1. Hội chứng tổn thương dây thần kinh ngoại vi:
+ Rối loạn tất cả các loại cảm giác ở vùng da do dây thần kinh chi phối

+ Bên đối diện: mất cảm giác đau kiểu đường dẫn truyền.
+ Hay gặp trong u ngoại tủy.
2.8. Hội chứng cắt ngang nửa tủy:
+ Mất tất cả các loại cảm giác dưới chỗ tổn thương.
+Liệt trung ương các chi dưới chỗ tổn thương.
+ Rối loạn cơ vòng nặng nề.
+ Hay gặp trong u nội tủy, viêm tủy ngang, lao cột sống, chấn thương, vết
thương tủy.
2.9. Hội chứng tổn thương đồi thị (hội chứng 3 nửa bên đối diện):
+ Mất tất cả các loại cảm giác nửa người kiểu dẫn truyền.
+ Mất phối hợp vận động.
+ Bán manh nửa thị trường cả hai mắt.
+ Khi kích thích đồi thị, bệnh nhân đau dữ dội, nóng rát.
2.10. Hội chứng tổn thương hồi cảm giác (hồi đỉnh lên):
+ Mất tất cả các loại cảm giác nửa người đối bên hoặc một chi thể (vì ít khi
tổn thương toàn bộ hồi đỉnh lên mà chỉ khu trú ở một vài nơi).
+ Nếu kích thích hồi đỉnh lên gây cơn dị cảm nửa người bên đối diện, có
thể có cơn co giật hay cơn động kinh toàn thể.