Trường ĐHKT TPHCM Giáo viên hướng dẫn: GS.TS. V Thanh Thu
Lớp K2004 TPHCM (Ngoại Thương) Mơn: Quan hệ Kinh tế Quốc tế

Trang 1
LIÊN KẾT KINH TẾ QUỐC TẾ

I- NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ LIÊN
KẾT KINH TẾ QUỐC TẾ
1/ Khái niệm :
Có rất nhiều khái niệm về liên kết
kinh tế quốc tế xét ở trên góc độ khác
nhau, sau đây là những khái niệm mang
tính phổ biến.
- Liên kết kinh tế quốc tế là việc
thiết lập những luật lệ và nguyên tắc vượt
phạm vi một quốc gia để cải thiện thương
mại kinh tế và sự hợp tác giữa các nước.
- Liên kết kinh tế quốc tế được xem
là mỗi quan hệ kinh tế vượt ra khỏi biên
giới một quốc gia, được hình thành dựa
vào sự thoả thuận hai bên hoặc nhiều bên ở
tầm vĩ mô hoặc vi mô nhằm tạo điều kiện
thuận lợi cho hoạt động kinh tế và thương
mại phát triển.

2/ Cơ sở hình thành các liên kết kinh tế
quốc tế.
Điều kiện tự nhiên luôn gắn liền với
sự ra đời và phát triển của xã hội loài
người. Song điều kiện sống và sự phát
triển của các vùng, các châu lục lại có sự

Trang 2
tất yếu khách quan. Mặt khác con người
phải tìm các giải pháp khắc phục tình trạng
khan hiếm tài nguyên, bằng cách giao
thương trao đổi, mua bán không chỉ hàng
tiêu dùng mà cả các loại tài nguyên khoáng
sản, nhằm khai thác các nguồn lực dư thừa
của các nước khác để bổ sung cho sự khan
hiếm, thiếu hụt nguồn lực phát triển của
nước mình. Điều này cũng trở thành xu thế
tất yếu phục vụ cho nhu cầu phát triển của
các quốc gia trên thế giới. Bởi vì không có
một quốc gia nào trên thế giới có đầy đủ
nguồn lực để tự mình xây dựng một nền
kinh tế phát triển bền vững.
Ngoài những vấn đề thương mại tài
chính quốc tế, thế giới ngày nay có qúa
nhiều vấn đề chính trị- xã hội – môi trường
có ảnh hưởng trực tiếp đến nền kinh tế
toàn cầu như vấn đề : khủng bố, dịch bệnh
thiên tai, môi trường… đòi hỏi phải có sự
liên kết chặt chẽ giữa các nước.
Ngày nay với sự phát triển kinh tế
mang tính chất đa phương, toàn cầu, các
quốc gia trở nên phụ thuộc rất mạnh lẫn
nhau thông qua liên kết kinh tế.

II- CÁC HÌNH THỨC LIÊN KẾT
KINH TẾ QUỐC TẾ
A) Liên kết kinh tế quốc tế nhà nước

Trang 3
mỗi một quốc gia không thể giải quyết
được, cũng như giải quyết các vấn đề hợp
tác, tranh chấp quốc tế trong khuôn khổ
các nước đã ký kết.

c) Các hình thức liên kết kinh tế
Liên kết kinh tế quốc tế mà trước hết
là theo khu vực đang trở thành mô hình
chủ yếu của nền kinh tế thế giới. Thông
qua liên kết kinh tế mà mậu dịch tự do
được thúc đẩy nhiều hơn, tiến tới liên kết
về nhiều mặt và xoá bỏ dần sự tách biệt
giữa các quốc gia.
Từ thấp đến cao thế giới đã trải qua
các hình thức liên kết sau.

1/ Khu vực mậu dịch tự do. (Free Trade
Area).
Đây là hình thức kinh tế khá phổ biến
hiện nay, trong đó tất cả các hàng rào mậu
dịch sẽ được bãi bỏ dần giữa các nước
thành viên, còn với các nước không phải là
thành viên thì mỗi thành viên vẫn giữ lại
những hàng rào mậu dịch riêng của mình
tức không thống nhất một mức thuế quan
chung để đánh ra bên ngoài. Xây dựng các
chương trình hợp tác kinh tế, đầu tư vì sự
phát triển chung tiến tới hình thành một thị
trường thống nhất về hàng hoá và dịch vụ.

mậu dịch tự do ở chỗ sẽ thống nhất một
mức thuế quan chung để đánh ra bên ngoài
với các nước không phải là thành viên. Các
nước tham gia bị mất quyền độc lập tự chủ
trong quan hệ buôn bán với nước ngoài
khối.

Thoả thuận xây dựng chung về cơ
chế hải quan thống nhất áp dụng chung
cho các nước thành viên.
Tiến tới xây dựng chính sách ngoại
thương thống nhất.

Cộng đồng kinh tế châu âu (EEC) là
một ví dụ đặc trưng cho hình thức liên hiệp
thuế quan, được thành lập vào năm 1957
bao gồm 6 thành viên đó là :Tây đức,
Pháp, Ý, Bỷ, Luých Xăm Bua và Hà Lan.

3/ Thị trường chung. (Common Market)
Hình thức này thể hiện trình độ liên
kết cao hơn so với liên hiệp thuế quan vì
nó cho phép di chuyển tự do lao động và tư
bản giữa các nước thành viên. Từ năm
1992, EEC đã trở thành thị trường chung
Châu âu (ECM).

4/ Liên minh kinh tế (Economic Union)
Là hình thức liên kết kinh tế có đặc
điểm tương tự thị trường chung. Nhưng

viên Nói tóm lại gần như xoá bỏ đường
biên giới giữa các quốc gia, chỉ còn là một
quốc gia thống nhất.
Đây là hình thức liên kết kinh tế quốc
tế cao nhất, đã đạt trình độ của các hình
thức liên kết trên và còn tiến xa hơn nữađó
là chẳng những thống nhất về kinh tế mà
còn về tài chính. Tiến tới thành lập một
“Quốc gia kinh tế chung” xây dựng chính
sách kinh tế chung, đối ngoại chung, hình
thành một đồng tiên chung thống nhất cho
toàn khối, ngân hàng chung, quỹ tiền tệ
chung, chính sách lưu thông tiền tệ thống
nhất, cũng như chính sách quan hệ tài
chính chung, tiến tới thực hiện liên minh
về chính trị.
Tuy mức độ liên kết khác nhau
nhưng tất cả các hình thức liên kết trên
đây đều đưa đến kết quả là gia tăng khối
lượng mậu dịch, sử dụng tài nguyên tốt
hơn và nâng cao mức sống của nhân dân
với mức độ ngày càng chặt chẽ hơn

BẢNG TỔNG HỢP CÁC HÌNH THỨC
LIÊN KẾT KINH TẾ
Các
hình
thức
liên
kết

cho
bên
ngo
ài
Tự
do di
chuy
ển
các
yếu
tố
giữa
thàn
h
viên
Các
chín
h
sách
phát
triể
n
kinh
tế
chu
ng
Đồn
g
tiền
chu

ng ng
Econo
mic
Union
Có Có Có Có Khô
ng
Monet
ary
Union
Có Có Có Có Có

B/ Liên kết kinh tế quốc tế tư nhân
(Microintergration)
a) Khái niệm:
- Liên kết kinh tế quốc tế tư nhân là hình
thức liên kết kinh tế quốc tế ở tầm vi mô
để lập ra các công ty quốc tế.

b) Cơ sở hình thành và vai trò của
các công ty quốc tế.
- Cơ sở hình thành.
Xu thế quốc tế hoá lực lượng sản
xuất, hình thành các công ty xuyên
quốcsgia xu hướng sát nhập các công ty có
quy mô nhỏ thành các công ty khổng lồ để
tăng khả năng cạnh tranh, nhằm độc chiếm
vai trò chi phối thị trường quốc tế đang
tăng nhanh.
Nhằm tránh sự rủi ro bất ổn của chu
kỳ kinh doanh nội địa, mở rộng thị phần ra

Các công ty quốc tế ra đời có một vai
trò to lớn trong nền kinh tế thế giới là thúc
đẩy thương mại quốc tế phát triển. Các
công ty tư bản độc quyền xuyên quốc gia
đã có ảnh hưởng và tác động mạnh mẽ đến
quá trình toàn cầu hoá.
Theo số liệu của UNCTAD, năm
1998 có hơn 53.000 doanh nghiệp hoạt
động xuyên quốc gia với 450.000 cơ sở
sản xuất và chiếm gần 2/3 tổng khối lượng
buôn bán trên thế giới, trong đo ¼ buôn
bán nội địa. Theo tài liệu Liên Hiệp Quốc
thì 60.000 hãng xuyên quốc gia trên thế
giới chiếm ¼ sản lượng sản phẩm đầu ra
của thế giới, kiểm soát 2/3 thương mại thế
giới, 4/5 nguồn vốn đầu tư trực tiếp từ
nước ngoài và 9/10 kết quả nghiên cứu
công nghệ trên thế giới.
Công ty xuyên quốc gia được hình
thành dựa trên hệ thống so sánh của hệ
thống sản xuất và phân phối mang tính
chất toàn cầu nhằm thu lợi nhuận tối đa.
Mỗi liên hệ giữa công ty mẹ và công ty
con được thực hiện dưới 2 dạng :

Thứ nhất: Liên kết dọc là liên kết
giữa công ty mẹ và công ty con ở các quốc
gia khác nhau . Mỗi liên kết này giúp cho
các công ty đa quốc gia nắm chắc và chủ
động trong cung cấp nguyên vật liệu và

+ Đủ điều kiện tài chính để nghiên
cứu và phát triển công nghệ mới tiên tiến.
+ Các công ty đa quốc gia có thể
kích thích nguồn vốn viện trợ.
+ Các công ty có điều kiện thu thập
thông tin toàn cầu, do vậy có khả năng
đánh giá đầy đủ, chính xác các tình huống
thuận lợi, khó khăn của thị trường thế giới,
tạo điều kiện cho công ty có những chiến
lược và sách lược cụ thể để đối phó. Chính
vì vậy mà hoạt động sản xuất kinh doanh
có hiệu quả hơn, hàng hoá phù hợp với thị
hiếu của khách hàng hơn.

Các công ty quốc tế góp phần thay
đổi cơ cấu kinh tế của các nước, thay đổi
thể chế chính sách kinh tế của một quốc
gia và bằng hình thức đầu tư trực tiếp hoặc
gián tiếp các công ty quốc tế đã cung cấp
một số lượng vốn khổng lồ cho các nước
đang phát triển.

Giúp đỡ các nước nghèo phát triển
kinh tế, trình độ khoa học kỹ thuật, công
nghệ, chuyển giao phát minh sáng chế,
khai thác sử dụng có hiệu quả nguồn nhân
lực thông qua đầu tư.
Các công ty đa quốc gia góp phần
tăng phúc lợi của thế giới nhưng cũng gay
ra khó khăn cho bản thân quốc gia đi đầu

thường các công nghệ đựơc chuyển giao
vào các nước đang và chậm phát triển là
những công nghệ đã lạc hậu, lỗi thời. Dẫn
đến năng suất, chất lượng sản phẩm thấp,
gây ô nhiễm môi trường.
+ Khai thác cạn kiệt nguồn tài
nguyên thiên nhiên
+ Thông qua chiến dịch quảng cáo
rầm rộ làm thay đổi thị hiếu người
tiêu dùng. * Các hình thức công ty quốc tế.
- Phân loại theo nguồn vốn:
+ Công ty đa quốc gia
(Multinational Company or Enterprise –
MNC or MNE) là công ty được thành lập
do vốn của nhiều nước đóng góp
+ Công ty toàn cầu : (Global
Company- GC) là công ty tiêu chuẩn hoá
các hoạt động toàn cầu trên mọi lĩnh vực.
+ Công ty xuyên quốc gia : (
Transnational Corporation- TNC) là MNC
hoặc GC

- Phân loại theo phương thức hoạt động
:
+ Trust – Tổ chức độc quyền quốc tế
liên kết 1 số lượng lớn các xí nghiệp của
một ngành hay những ngành gần nhau

các nước đều phảigia tăng thực lực kinh tế
của mình và lấy đó là điểm tựa chính để
mở rộng khả năng tham dự vào cuộc cạnh
tranh ngày càng quyết liệt trên phạm vi
toàn cầu, mặt khác cuộc cạnh tranh quốc tế
lấy thực lực kinh tế làm cốt lõi có xu
hướng ngày càng quyết liệt đó cũng khiến
cho nền kinh tế ngày càng phát triển theo
hướng quốc tế hoá và tập đoàn hoá khu
vực.
Toàn cầu hoá không phải là “trò
chơi” hai bên đều thắng, mà nó gây ra
hiệu ứng hai mặt. Có những khu vực,
những nứơc và doanh nghiệp giàu lên
nhanh chóng, nhưng cũng có nơi thua thiệt
hoặc thậm chí bị đẩy ra khỏi dòng chảy sôi
động của thương mại và đầu tư quốc tế, Do
vậy để tránh thua thiệt và hưởng lợi trong
cạnh tranh quốc tế các Công ty xuyên quốc
gia đã chủ động hội nhập, sát nhập, liên
hợp tăng sức cạnh tranh, học hỏi kinh
nghiệm.
Ngược lại với các hình thức thuế
quan và phi thuế quan liên kết kinh tế quốc
tế đem lại những lợi ích to lớn thông qua
các hình thức như khu vực mậu dịch tự
do, liên hiệp quan thuế và đây cũng là xu
thế chung của các quốc gia trên con đường
hội nhập!
Trường ĐHKT TPHCM Giáo viên hướng dẫn: GS.TS. Võ Thanh Thu