Phòng ngừa xơ vữa động mạch ở người
cao tuổi
Xơ vữa động mạch là hiện tượng thành của động mạch (phía trong lòng động mạch) bị xơ
cứng làm cho lòng động mạch hẹp lại gây nên hiện tượng thiếu máu cục bộ cho cơ quan,
có nơi lòng động mạch bị xơ vữa bong ra gây tắc mạch cục bộ. Xơ vữa động mạch có thể
gặp mọi nơi trong cơ thể nhưng nguy hiểm nhất là động mạch nuôi tim (động mạch
vành), động mạch não.
Nguyên nhân chính gây nên xơ vữa động mạch là cholesterol trong máu tăng cao (bình
thường cholesterrol trong máu < 5,2mmol/l), đặc biệt là tăng cao LDL- C cholesterol
xấu). Bình thường LDL-C trong máu <3,4mmol/lít (<130mg/dl). Khi dư thừa LDL-C thì
xuất hiện hiện tượng tích tụ lớp mỡ trong lòng động mạch hoặc giảm HDL–C
cholesterol tốt). Lipoprotein có tính chất bảo vệ thành mạch, khác với cholesterol xấu,
nếu giảm cholesterol tốt là có nguy cơ cao với hiện tượng xơ vữa động mạch (bình
thường HDL-C trong máu >0,9mmol/l, khi HDL-C dưới chỉ số này là có hiện tượng bị
giảm). Người ta nghiên cứu và tổng kết thấy rằng nguyên nhân của sự gia tăng
cholesterol máu lệ thuộc rất nhiều vào chế độ ăn, ví dụ như ăn quá nhiều mỡ động vật, ăn
quá nhiều thức ăn có chứa cholesterol như phủ tạng động vật, thịt có màu đỏ, tôm, trứng,
dầu dừa, mỡ các loại động vật như mỡ lợn, mỡ trâu bò, mỡ cừu, mỡ gà trứng, bơ, sữa
toàn phần (là những thực phẩm có dầu mang nhiều axit béo bão hoà) hoặc có thể hay gặp
ở người có chế độ ăn dư thừa năng lượng gây béo phì. Thống kê cũng cho thấy tăng
cholesterol có thể có tính chất gia đình (di truyền) hoặc do mắc một số bệnh như suy giáp
trạng, hội chứng thận hư, đái tháo đường, một số bệnh gây rối loạn protein máu (đau tuỷ
xương ). Ở những người do thiếu vận động hoặc ít vận động như ngồi bàn giấy nhiều
giờ, nhiều ngày, công việc lao động bắt buộc ngồi lâu như thợ may, người đánh máy
lại ăn chế độ nhiều đạm, nhiều mỡ khiến cho năng lượng tích tụ lại thành mỡ, tăng lượng
cholesterol xấu và giảm lượng cholesterol tốt.

Xơ vữa động mạch vành dễ gây nhồi máu cơ tim.
Biểu hiện bệnh âm thầm nhưng nguy hiểm
Bệnh xơ vữa động mạch có tính chất từ từ và xảy ra trong một thời gian nếu không phát
hiện kịp thời thì mới có các triệu chứng điển hình. Xơ vữa động mạch thì sớm muộn cũng

tuần nên có từ 2 - 3 ngày ăn cá, trong mỡ của cá có nhiều chất béo omega-3
mà chất này rất tốt cho thành động mạch. Không nên ăn các loại lòng như
lòng lợn, lòng trâu, bò và hạn chế ăn tôm, trứng. Các bữa ăn hàng ngày nên
tăng cường lượng rau xanh, hoa quả (riêng người bị đái tháo đường hạn
chế ăn loại quả ngọt như mít, na, xoài, hồng xiêm ).
Cần vận động cơ thể như tập thể dục dưỡng sinh, đi bộ, chơi thể thao tuỳ
theo sức mình. Người ta thấy nếu vận động đều, có bài bản và phù hợp với
từng cá thể thì có thể làm tăng lượng cholesterol tốt, giảm cholesterol xấu và
đồng thời làm giảm huyết áp đối với người đang bị tăng huyết áp mạn tính.
Nếu đã áp dụng tất cả các biện pháp nhằm làm giảm cholesterol mà không
đạt kết quả thì phải dùng thuốc. Tất nhiên dùng loại thuốc gì và liều lượng
ra sao, trong thời gian bao lâu cần có ý kiến của bác sĩ khám bệnh cho
mình, người bệnh không nên tụ động mua thuốc để dùng.
PGS.TS. Bùi Khắc Hậu