Bệnh do tác động của thuốc ở người cao
tuổi

Do các biến đổi của cơ thể đã già yếu, cộng với những sai lầm trong sử dụng thuốc
đã dẫn đến những phản ứng và bệnh do thuốc gây nên ở người cao tuổi. Ở người
già, phản ứng thuốc gặp nhiều gấp từ 2 - 3 lần so với người trẻ.
Thuốc tác động đến sức khỏe người già thế nào?
Quá trình hấp thu thuốc thường không ảnh hưởng, nhưng sự thanh thải lại có sự giảm sút
đáng kể, do giảm lưu lượng huyết tương ở thận, giảm mức lọc cầu thận cũng như giảm sự
thanh thải ở gan. Gan của người già bị giảm hoạt động các men chuyển hóa thuốc tại các
tiểu thể microsom, đồng thời có giảm máu lưu thông tại gan khi tuổi đã cao. Thể tích
phân bố thuốc cũng có sự thay đổi đáng kể do ở tuổi già, lượng nước toàn thân suy giảm,
đồng thời lại tăng tỷ lệ lượng mỡ toàn thân, nên những thuốc hòa tan trong nước bị cô
đặc hơn và thuốc hòa tan trong mỡ lại có thời gian tồn tại trong cơ thể dài hơn. Mặt khác
do albumin huyết thanh có nồng độ giảm đi, nhất là ở những bệnh nhân ốm yếu lâu ngày
nên có giảm mức gắn của một số thuốc vào protein như Warfarin, Phenytoin dẫn đến số
thuốc tự do hoạt động lại tăng hiệu lực.
Đồng thời với sự thanh thải thuốc bị giảm sút do động lực thuốc thay đổi vì nhiều yếu tố
khác nhau, sự đáp ứng với thuốc của người già cũng có nhiều thay đổi. Chẳng hạn cùng
một nồng độ thuốc trong huyết thanh như nhau, sự đáp ứng với thuốc của người già
thường rất khác nhau. Đa số người già dễ nhạy cảm hơn với một số thuốc này nhưng lại ít
nhạy cảm với một số thuốc khác. Một thực tế là người già do mắc nhiều bệnh kinh diễn
nên thường đã dùng quá nhiều loại thuốc. Thêm điểm đáng chú ý nữa là bản thân người
già rất dễ lầm lẫn các loại thuốc do mắt kém, nghe không rõ, trí nhớ giảm, động tác
không chính xác nên việc sử dụng thuốc có nhiều sai sót. Các nguyên nhân trên làm gia
tăng bệnh do thuốc gây nên ở người cao tuổi.

Cần hướng dẫn người cao tuổi dùng thuốc rõ ràng, tỉ
mỉ.
Những chú ý khi dùng thuốc ở người già
Để hạn chế tối đa các tai biến do sử dụng thuốc ở người già, cần chú ý thực hiện những

bón, khô miệng. Có thể hạn chế tác dụng phụ đó bằng cách dùng những chất không hoặc
ít có tác dụng kháng tiết cholin. Do trầm cảm và hưng phấn thường xen kẽ nhau nên chỉ
sử dụng ngắt quãng các chất này. Thuốc điều trị glôcôm loại chẹn bêta, các chất ức chế
cacbonic anhydrase có thể gây tác dụng phụ toàn thân như khó chịu, chán ăn, sút cân.
Thuốc giảm đau meperidin không nên dùng phối hợp với thuốc propoxyphen vì có thể
gây mê sảng
ThS. Minh Phát