Các loại virus chính gây
bệnh trên lan và phương
pháp phát hiện (tt)
B. CÁC LOẠI VIRUS GÂY BỆNH
CHO LAN VÀ CÁC TRIỆU CHỨNG
CỦA NÓ
Hơn 25 loại virus được biết đã nhiễm
vào lan (theo Jane Moran, Knoxfield). Có
2 loài virus thông thường nhất nhiễm vào
cây lan là Cymbidium mosaic virus
(CymMV) và Odontoglossum ringspot
virus (ORSV).

a. Cymbidium mosaic virus (CymMV)

Đây là loại virus lan phổ biến nhất gây
bệnh cho rất nhiều giống lan. Khi biểu
hiện, triệu chứng của virus CyMV có thể
gây ra hiện tượng các đốm hay các vệt dài
có màu nâu hoặc gây ra hiện tượng úa
vàng trên lá. Những vệt màu vàng tạo
thành thể khảm hay những vệt lốm đốm.
Triệu chứng này xuất hiện trên cả mặt trên
và mặt dưới của lá. Triệu chứng này
thường thấy trên một vài cây lan bị nhiễm
CyMV được biệt là Cattleya có lá dày.

tính dung nạp di truyền của cây chủ hoặc
vì môi trường không thuận lợi cho triệu
chứng phát triển. Lan bị nhiễm CyMV
cũng có thể không cho thấy các triệu
chứng nếu nó vừa bị nhiễm bệnh. Dù có
nhiều kinh nghiệm về kiểm soát virus, thì
CyMV không thể phát hiện được cho đến
nhiều tuần sau khi nhiễm bệnh.
Hình 1: Triệu chứng do CymMV gây
ra: để lại những vết khảm sáng hay tối
trên lá, hoặc những đốm hoại tử đen hoặc
nâu thường xuất hiện thành một vạch trũng
xuống trên cả hai mặt.Cánh hoa có thể
xuất hiện những vết sọc hoại tử.
b. Odontoglossum ringspot
virus(ORSV)
ORSV, còn được gọi là TMV-O làm
cây bị yếu một cách nghiệm trọng trên
nhiều giống lan. Các triệu chứng trên lá
gồm những đốm làm vàng úa và làm chết
mô, sọc và vòng. Virus này giải thích cho
triệu chứng đổi màu lá thường thấy ở
Cattleya, các dạng bệnh trên lá thường có
thêm màu tía hoặc đỏ rất rõ. Các triệu
chứng lá có thể xuất hiện thành đốm, dáng
chữ V, dáng đường thẳng không đều của
các mô vàng úa, hay đỏ. Lá loài Oncidium

Hình 2: Triệu chứng do ORSV gây
ra: tạo ra các đốm hoại tử, các vệt trũng,
hoặc xuất hiện những đốm trắng trên lá và
thân. Trên Cattleyas và những giống lai
của chúng có những vệt màu không xác
định.

c. Các triệu chứng do CyMV và
ORSV gây ra
Không may mắn là có sự nhiễm đồng
thời 2 loại virus CyMV và ORSV, đặc biệt
là trên các giống Cattleya hoa lớn và sặc
sỡ. Triệu chứng này nặng nề hơn so với
cây chỉ bị nhiễm 1 loại virus, có thể bị
biến đổi màu hoa. Cây có thể bị còi và
không ra hoa. Có thể có sự kết hợp nhiễm
2 loại virus khác, nhưng sự kết hợp giữa 2
loại virus này là thông thường thường
nhất. SỰ LAN TRUYỀN CỦA VIRUS LAN
VÀ CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA
- Lan truyền cơ học:
+ CyMV và ORSV lan truyền rất hiệu
quả nhựa cây từ các cây nhiễm bệnh sang
cây khỏe. Khi người ta dùng các dụng cụ

mô tách ra và mô ghép vào để nhân giống.
Việc xử lý này có thể là cách thức quan
trọng để giữ cho lan khỏi nhiễm CyMV và
ORSV.

- Lan truyền qua côn trùng
+ Rệp đào xanh truyền một số nòi
BYMV, cỏ 3 lá gân vàng, khảm củ cải,
polyvirus vanilla, virus khảm dưa leo,
khảm dendrobium.
+ Bệnh chết mô gân Dendrobium có lẽ
cũng do rệp truyền sang. Tuy nhiên,
CyMV và ORSV, virus đốm vòng
Cymbidium (CyRSV) và virus khảm nhẹ
Cymbidium (CyMV) thì có vẻ không lây.
+ Kiểm soát rệp là phần việc quan
trọng ngăn chận khả năng lan truyền của
nhiều loại virus khác nhau nơi lan. Phun
thuốc trừ côn trùng ngay khi phát hiện côn
trùng. Cách ly các cây bệnh để giảm khả
năng rệp chuyển sang cây khác. CyMV và
BYMV đều do rệp truyền, gây bệnh cho
nhiều cây khác ngoài lan. Dù mối liên hệ
giữa các dòng này và các dòng gây bệnh
cho lan chưa ai biết, kiểm soát rệp vẫn
luôn là cách tốt nhất.

- Kiểm soát bằng biện pháp vệ sinh:
Một chương trình kiểm soát vệ sinh
nghiêm ngặt là cần thiết để ngăn chận sự

dung dịch, dung dịch thường phải pha chế
mới lại.