Ứng dụng các chất điều
hòa sinh trưởng trong
trồng trọt * Kích thích sinh trưởng của cây,
tăng chiều cao, tăng sinh khối và
tăng năng suất cây trồng.
Trong sản xuất nông nghiệp mục
đích cuối cùng là nâng cao sản
lượng cơ quan thu hoạch. Khi sử
dụng các chất điều hòa sinh trưởng
với nồng độ thấp sẽ có tác dụng
kích thích sự sinh trưởng, tăng
lượng chất khô dự trữ, nên làm tăng
thu hoạch.
Trong lĩnh vực ứng dụng này có
thể sử dụng các chất như
gibberellin (GA), axit -α naphtin
axêtic (α-NAA). Ðặc biệt sử dụng
GA đem lại hiệu quả cao đối với
những cây lấy sợi, lấy thân lá vì nó
có tác dụng lên toàn bộ cơ thể cây
làm tăng chiều cao cây và chiều dài
của các bộ phận của cây. Phun
dung dịch GA nồng độ 20 - 50 ppm
của mô phân sinh tượng tầng để
hình thành mô sẹo (callus) rồi từ đó
hình thành rễ mới. Ðể xử lý ra rễ
người ta thường dùng các chất
như:Axit α- indol axetic (IAA);
Axit α-indol butiric (AIB); α-NAA;
2,4-D; 2,4,5-T Nồng độ sử
dụng tùy thuộc vào phương
pháp ứng dụng, đối tượng sử dụng
và mùa vụ.
Hiện nay có 2 phương pháp
chính xử lý cho cành giâm và
cành chiết.
- Phương pháp xử lý ở nồng độ đặc
hay phương pháp xử lý nhanh.
Nồng độ chất kích thích dao động
từ 1.000 - 10.000 ppm. Với cành
dâm thì nhúng phần gốc vào dung
dịch từ 3-5 giây, rồi cắm vào giá
thể. Phương pháp xử lý nồng độ
đặc có hiệu quả cao hơn cả đối với
hầu hết các đối tượng cành giâm và
nồng độ hiệu quả cho nhiều loại đối
tượng là 4.000 - 6.000 ppm. Với
cành chiết thì sau khi khoanh vỏ,
tẩm bông bằng dung dịch chất kích
thích đặc rồi bôi lên trên chỗ
khoanh vỏ, nơi sẽ xuất hiện rễ bất
định. Sau đó bó bầu bằng đất ẩm.
Phương pháp này có ưu điểm là
quả bắt đầu được hình thành và
sinh trưởng nhanh chóng. Sự lớn
lên của quả là do sự phân chia tế
bào và đặc biệt là sự giãn nhanh
của tế bào trong bầu. Sự tăng kích
thước, thể tích của quả một cách
nhanh chóng là đặc trưng sự sinh
trưởng của quả. Sự sinh trưởng
nhanh chóng như vậy là do
được điều chỉnh bằng
phytohormone được sản sinh trong
phôi hạt. Hạt được hình thành là do
quá trình thụ phấn, thụ tinh xảy ra.
Nếu chúng ta xử lý auxin và
gibberellin ngoại sinh cho hoa
trước khi thụ phấn thụ tinh thay
nguồn phytohormone nội sinh từ
phôi thì quả sẽ được hình thành mà
không cần thụ tinh, trong trường
hợp này quả sẽ không có hạt.
Người ta thường dùng các chất kích
thích như α-NAA, GA phun cho
hoa mới nở thì có thể loại bỏ được
sự thụ phấn, thụ tinh mà quả vẫn
lớn được. Vì vậy làm cho quả lớn
lên nhưng không có hạt hoặc ít hạt,
năng suất cao và phẩm chất tốt.
Nồng độ sử dụng tùy thuộc vào các
chất khác nhau và các loài khác
nhau. Có thể tạo ra quả không hạt
trưởng nhanh thì hàm lượng auxin
nội sinh từ hạt không đủ để cung
cấp cho quả lớn. Nếu gặp một số
điều kiện bất thuận thì sự tổng hợp
axit abxixic và etylen tăng
nhanh làm cho sự cân bằng
hormone thuận lợi cho sự rụng,
tầng rời xuất hiện nhanh chóng.
Ðể ngăn chặn sự hình thành
tầng rời thì phải bổ sung thêm
auxin ngoại sinh. Người ta sử dụng
các chất điều hòa sinh trưởng như
α-NAA, GA, SADH cho cây. Nồng
độ xử lý thích hợp phụ thuộc vào
từng loại chất và loại cây trồng. Ðể
ngăn chặn giai đoạn rụng quả non
người ta phun lên hoa hoặc quả non
của nho dung dịch GA với nồng độ
từ 1- 20 ppm. Ðối với lê phun α-
NAA với nồng độ 10 ppm hoặc
SADH 1000 ppm đều có hiệu quả
tốt trong việc ngăn chặn sự rụng
của quả trước và lúc thu hoạch. Ðối
với táo xử lý α-NAA nồng độ 20
ppm vào lúc quả có biểu hiện bắt
đầu rụng thì kéo dài thời gian tồn
tại của quả trên cây thêm một số
ngày nữa.
* Ðiều chỉnh thời gian ngủ nghỉ
của các loại củ, hạt.
CS2 trong hầm đất kín sẽ kích
thích nảy mầm trong thời gian từ 5
- 7 ngày. Ngoài ra nếu kết hợp xử
lý GA3 với xử lý nhiệt độ thấp (4 -
10
O
C) thì có khả năng phá bỏ sự
ngủ nghỉ của nhiều đối tượng khác
nhau.
Trong kho bảo quản, nhiều trường
hợp phải kéo dài thời gian ngủ
nghỉ. Ðể kéo dài thời gian ngủ nghỉ
củ khoai tây, người ta thường phun
MH với nồng độ 200 - 500 ppm
trước thu hoạch. Ðể chống tóp và
chống nảy mầm của các loại củí
hành, tỏi trong bảo quản, người ta
có thể xử lý IPCC (Izo - Propyl -
Cloro - Carbamat) với nồng độ 500
- 2000 ppm.
* Ðiều chỉnh sự ra hoa của cây.
Việc sử dụng các chất điều hòa sinh
trưởng để kích thích sự
ra hoa sớm cũng là một trong
những ứng dụng phổ biến và có
hiệu quả trong trồng trọt.
Ðể cho dứa ra hoa trái vụ làm tăng
thêm một vụ thu hoạch, người ta
phun α-NAA với nồng độ 25
ppm hoặc bỏ 1g đất đèn (CaC