Trường ĐH NL Huế Trang 1
PHẦN 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Các chất kích thích sinh trưởng có hiệu quả rất rõ rệt đối với quá trình
sinh trưởng và phát triển của cây trồng.
Việc sử dụng các chất kích thích trên có nhiều ý nghĩa trong sản xuất
nông nghiệp, mặc dù vậy cũng không nên lạm dụng quá mức.
Tuy nhiên tác dụng của chúng vẫn chưa được hiểu rõ hết cần có các
hướng nghiên cứu mới về tác dụng của các chất kích thích sinh trưởng này.
Chính vì vậy, xu hướng quay trở lại nền nông nghiệp hữu cơ với việc tăng
cường sử dụng chất điều hòa sinh trưởng, phân bón hữu cơ trong canh tác cây
trồng đang là xu hướng chung của Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung.
Vai trò của chất điều hòa sinh trưởng trong sản xuất nông nghiệp được
thừa nhận có các ưu điểm sau đây:
- Không gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe con người, cây trồng.
- Không gây ô nhiễm môi trường sinh thái.
- Có tác dụng cân bằng hệ sinh thái.
- Có tác dụng đồng hóa các chất dinh dưỡng, góp phần tăng năng suất và
chất lượng nông sản phẩm.
Các chất điều hòa sinh trưởng ứng dụng cho cây trồng hiện nay cơ bản
được chia làm 2 nhóm đó là nhóm chất kích thích sinh trưởng và nhóm chất ức
chế sinh trưởng.
Từ những vấn đề đó chúng tôi thực hiện chuyên đề “Tìm hiểu khái quát
phương pháp sử dụng các chất điều hòa sinh trưởng thực vật trong thực tiễn
sản xuất”.
Hoàng Bích Thủy Lớp: CH Trồng trọt 15
Trường ĐH NL Huế Trang 2
PHẦN 2. NỘI DUNG
1. Chất điều hòa sinh trưởng
Chất điều hoà sinh trưởng (ĐHST) tự nhiên là những hormon, chúng tồn
tại tự nhiên trong cây trồng với hàm lượng rất nhỏ, chúng có khả năng di chuyển
từ bộ phận này sang bộ phận khác của cây và có tác dụng điều hoà quá trình trao

chia tế bào. Kích thích quá trình già của lá và rụng lá trên cây; Kích thích cây
hoa sớm (dứa, khóm); Kích thích quá trình chín của quả và phát triển của hạt và
củ; Kích thích quá trình vận chuyển nhựa của cây (cao su).
Bắt chước thiên nhiên, con người đã điều chế ra các chất ĐHST nhân tạo
mang nhiều lợi ích cho trồng trọt như kích thích nảy mầm của hạt giống kích
Hoàng Bích Thủy Lớp: CH Trồng trọt 15
Trường ĐH NL Huế Trang 3
thích ra rễ (giâm cành, chiết cành), kích thích sinh trưởng, kích thích ra hoa đậu
quả đến tạo quả không hạt kích thích quá trình chín hay kéo dài thời gian chín
của quả... dùng Etylen để kích thích ra hoa ở dứa hay kích thích các mủ cao su.
Ethrel hay Ethephon dùng trong việc kích thích ra hoa sớm, ra trái vụ xoài và
cây ăn trái.
Các chất ĐHST mang lại nhiều bổ ích. Tuy nhiên việc sử dụng chúng như
con dao 2 lưỡi nếu sử dụng đúng loại, đúng liều lượng, đúng nồng độ và đúng
thời kỳ của cây mới cho được kết quả tốt, còn nếu chúng ta không áp dụng 4
đúng trên sẽ không có tác dụng hoặc tác dụng ngược.
2. Phương pháp sử dụng chất điều hòa sinh trưởng
2.1. Auxin
Trong tự nhiên, auxin chính là những hóc-môn giúp thực vật tăng trưởng.
Tuy nhiên, khi được tổng hợp thành các chất khác, trong đó có thuốc diệt cỏ,
auxin có thể gây hại cho con người là có thật.
Auxin được hình thành liên tục trong đỉnh
sinh trưởng của thân và rễ cây…
Auxin: Những chất kích thích tăng trưởng
Chất kích thích tăng trưởng “auxin” bắt nguồn từ ngôn ngữ Hy Lạp –
auxein, có nghĩa là tăng trưởng.
Thông thường, các hợp chất được gọi là auxin nếu chúng có khả năng kích thích
các tế bào thực vật phát triển, mặt khác, bản chất của chúng tương đồng với axít
Hoàng Bích Thủy Lớp: CH Trồng trọt 15
Trường ĐH NL Huế Trang 4

NAA (axit naphtylaxetic) được dùng như hocmon ra rễ và nảy mầm; 2, 4 D
dùng diệt cỏ và thay đổi sự phát triển của quả; 2,4,5- T (axít
Trichlorophenoxyacetic) là thuốc diệt cỏ.
2,4-D là thuốc diệt cỏ được tổng hợp từ các auxin, là thuốc diệt cỏ tán
rộng Hiện nay chủ yếu 2,4-D được sử dụng trong những hỗn hợp pha trộn với
các loại thuốc diệt cỏ khác, có vai trò như một chất tăng cường tác dụng. Nó
đang được sử dụng rộng rãi trên khắp thế giới. Chỉ tính riêng tại Mỹ, 2,4-D là
chất diệt cỏ thông dụng đứng hàng thứ ba.
2,4,5-Trichlorophenoxyacetic a-xít (2,4,5-T) là loại thuốc diệt cỏ được sử
dụng rộng rãi cho tới khi chúng bị rút dần ra khỏi thị trường vào cuối thập niên
1970.
Hoàng Bích Thủy Lớp: CH Trồng trọt 15
Trường ĐH NL Huế Trang 6
Bản thân 2,4,5-T chỉ là một chất có độc tính vừa phải. Lượng uống có thể
gây độc hại cho chuột là 389 mg/kg trọng lượng. Tuy nhiên quá trình sản xuất
2,4,5-T đã tạo ra một lượng 2,3,7,8-tetrachlorodibenzo-p-dioxin (TCDD).
TCDD lại thực sự vô cùng độc hại đối với con người. Ở một nhiệt độ
thích hợp, quá trình sản xuất 2,4,5-T có thể sản sinh 0,005 ppm TCDD. Nhiều
kiểm nghiệm cá nhân sau đó cho thấy có nhiều mẻ, hàm lượng TCDD lên tới 60
ppm.
2,4,5-T bị cấm lưu hành tại Mỹ vào năm 1983, đó là vào thời điểm cộng
đồng vô cùng nhạy cảm trước các hiểm họa hoá chất trong môi trường. Cộng
đồng quan tâm đến các chất dioxin ngày càng nhiều. Các sản phẩm và những
Hoàng Bích Thủy Lớp: CH Trồng trọt 15
Công thức hoá học của một chất kích thích sinh
trưởng tiêu biểu axit β - indolylaxetic (IAA)
Trường ĐH NL Huế Trang 7
hóa chất khác không phải là thuốc diệt cỏ, có khả năng chứa độc chất TCDD lần
lượt bị rút ra khỏi thị trường.
Hơn thế nữa, hỗn hợp giữa 2,4,5-T, 2,4-D, và picloram đã tạo ra chất độc

Trường ĐH NL Huế Trang 8
xanthium, Salisbury tìm thấy rằng NAA ngăn cản rất mạnh khi cảm ứng trong
điều kiện đêm dài và hoạt động của nó sau đó. Auxins áp dụng trên lá có thể
được chuyển đến chồi ngọn. Tuy nhiên hoạt động của nó chỉ trước khi sự
chuyển hiệu quả kích thích nầy, không loại trừ auxin can thiệp vào sự gợi sớm
hơn của chồi ngọn. Vị trí tác động của auxin nói chung hiệu quả trên đỉnh chồi
nhưng không loại trừ một loại khác hiệu quả trên lá hoặc phần khác của cây.
Sự đối kháng auxin (antagonist)
TIBA (2, 3, 5 - triiodbenzoic. acid) được tìm thấy ngăn cản sự vận chuyển
auxin phổ biến ở nhiều vùng tế bào. Chất khác là 2, 4 - dichloranisile. (DCA) và
Eosin rõ ràng làm yếu đi hàm lượng auxin nội sinh trong khi DCA là một chất
auxin rất yếu mà nó có thể ngăn cản hoạt động của auxin nội sinh mạnh. Cách
tác động của những hợp chất nầy suy diễn từ những quan sát hình thái giải phẩu
đơn giản. Trong nhiều trường hợp, sự mất chồi ngọn, lóng chồi non ngắn thường
do sự vận chuyển của auxin giảm do áp dụng những chất đối kháng nầy. Sự đối
kháng auxin thúc đẩy ra hoa trong một số loài đặc biệt là cây ngày ngắn.
* Trên cây trung tính, TIBA có thể làm tăng đáng kể số hoa.
* Trên cây cà chua thúc đẩy sự ra hoa của mô phân sinh mà bình thường
nó sinh trưởng dinh dưỡng (TIBA chỉ thúc đẩy sự ra hoa khi có sự hiện diện của
lá non và ngăn cản khi không có sự hiện diện của chúng).
Sự thúc đẩy bởi đối kháng auxin thường xẩy ra dẫn đến đề nghị rằng bắt
đầu sự ra hoa có thể gây ra bằng cách làm giãm lượng auxin nội sinh. Mặc dù
không chính thức được xem là chất đối kháng của auxin, Cytokinin có tương tác
với auxin trong một số quá trình sinh lý bao gồm sự tượng hoa. Như vậy
cytokinin chống lại sự ảnh hưởng của auxin, ngăn cản hoặc là thúc đẩy. Cơ chế
của tương tác này chưa được biết. Wardell và Skong cho rằng hiệu quả ức chế
của auxin lên sự ra hoa có thể do cảm ứng của sự tổng hợp RNA mà không thay
đổi sự tổng hợp protein một cách chọn lọc thích hợp cho sinh trưởng dinh dưỡng
thay vì ra hoa.
Auxin được tổng hợp chủ yếu ở ngọn thân và lá non, hột đang phát triển