Các bước phát triển tiến
hoá cơ bản của động vật

1. Sự hình thành động vật Nguyên
sinh trên cơ sở cấu trúc tế bào có
nhân là bước phát triển đầu tiên của
giới động vật. Tuy mới ở mức độ tế
bào nhưng động vật Nguyên sinh
đã có các hoạt động sống cơ bản
như bắt mồi, tiêu hoá, điều hoà
thẩm thấu, vận chuyển
Hướng của phát triển tiếp theo của
động vật Nguyên sinh là phức tạp
hoá cấu tạo các cơ quan tử để hình
thành các nhóm động vật như
Trùng roi, Trùng cỏ hay đơn giản
hoá và chuyên hoá như Trùng bào
tử. Chính điều này đã làm cho thế
giới động vật nguyên sinh trở nên
đa dạng hơn.
Hướng tiến hoá quan trọng và duy
nhất của động vật Nguyên sinh là
chuyển sang cấu tạo nhiều tế bào,
hình thành tập đoàn động vật Đơn
bào, mở ra con đường hình thành
nên động vật Đa bào.

3. Bước phát triển cao hơn là hình
thành nhóm động vật đối xứng Hai
bên hay nhóm động vật Ba lá phôi.
Cấu trúc cơ thể của nhóm động vật
này có ưu thế rõ rệt cho sự vận
động, di chuyển và bắt mồi tích
cực. Có sự định hướng đầu đuôi,
xác định mặt lưng và mặt bụng, bên
trái, phải. Nhờ hệ thần kinh, giác
quan phát triển, sự hình thành hành
loạt cơ quan mới có nguồn gốc từ
lá phôi thứ 3 (hệ cơ, hệ bài tiết, nhu
mô, bao biểu mô ), do đó nhóm
động vật này ngày càng hoàn thiện
về cấu tạo cơ thể và thích nghi với
điều kiện sống của môi trường.
Động vật Ba lá phôi được sắp
xếp thành 2 nhóm lớn là động
vật Có miệng nguyên sinh
(Protostomia) và động vật Có
miệng thứ sinh (Deuterostomia)
khác nhau ở các đặc điểm như:
+ Động vật Có miệng nguyên sinh
(Protostomia): Miệng của con
trưởng thành được hình thành ở vị
trí miệng phôi, lá phôi giữa được
hình thành theo kiểu đoạn bào, các
phần cơ thể thường được hình
thành từ các đám tế bào.
+ Động vật Có miệng thứ sinh:

để mở rộng vùng phân bố và chiếm
lĩnh môi trường sống.
Một hướng phân hoá khác từ động
vật có thể xoang xuất hiện đầu tiên
là biến đổi mất cấu tạo phân đốt,
hoàn thiện các cơ quan hệ tuần
hoàn, hệ thần kinh, giác quan để
hình thành nên động vật thân mềm
mà đạt được đỉnh cao là nhóm động
vật chân đầu.
Một hướng phát triển khác là sự
phân hoá của nhóm động vật Có
miệng thứ sinh (deuterostomia).
Kiểu cấu trúc cơ bản là có 3 đốt
nguyên thủy ứng với 3 đôi túi thể
xoang của ấu trùng dipleurula. Từ
kiểu này có các nhánh phát triển
khác nhau:
+ Động vật da gai phát triển theo
hướng đối xứng toả tròn
+ Động vật hàm tơ phát triển riêng
biệt, được đặc trưng là 2 đôi túi thể
xoang.
Trong lịch sử hình thành và phát
triển của giới động vật (phát sinh
chủng loại), 4 mức độ tổ chức cơ
thể là động vật đơn bào, động vật
Hai lá phôi, đối xứng toả tròn, động
vật ba lá phôi chưa có thể xoang và
động vật ba lá phôi có thể xoang