Chương 7:
ĐIỀU CHỈNH TỐC ĐỘ TRONG TRUYỀN ĐỘNG ĐIỆN
I. Khái niệm:
-Để điều chỉnh tốc độ thì chúng ta điều chỉnh tỷ số truyền (cơ
khí) mà tốc độ của động cơ như cũ.
-Điều chỉnh tốc độ của động cơ điện chính là tạo ra các đặc tính
cơ của phụ tải với tốc độ mong muốn.
II. Các chỉ tiêu chọn lựa phương pháp điều chỉnh
-Độ cứng của ĐTC điều chỉnh:
-Độ bằng phẳng khi điều chỉnh
(độ êm khi điều chỉnh, độ tónh)
-Độ cứng đánh giá bởi 2 cấp tốc độ kề nhau.
 =
n
i
n
i
+1
 1 [<1, >1]
-Với mắt thường không phân biệt được nếu
  1 nhiều, thì
người ta gọi là điều chỉnh thô, nhảy cấp.
-Phạm vi điều chỉnh:
Là tỷ số giữa tốc độ lớn nhất và tốc độ bé nhất mà phương
pháp điều chỉnh đó có thể thỏa mãn được
D =
n
max
n
min
* Hướng điều chỉnh:

Ở đây chỉ xem xét trên cơ sở các chỉ tiêu điều chỉnh tốc độ đối
với từng phương pháp cụ thể.
1. Điều chỉnh tốc độ bằng phương pháp thay đổi điện trở phụ nối
tiếp trong mạch phần ứng của động cơ.
Từ dạng đặc tính cơ với 3 giá trò điện trở phụ khác nhau:
R
f
= 0 : đặc tính tự nhiên
R
f1
> R
f
: đặc tính nhân tạo 1
R
f2
> R
f1
: đặc tính nhân tạo 2
v
1
n
o
R
f
= 0

R
f1
M
c1

M
c3

I
ư
Cho nhận xét như sau:
 Phạm vi điều chỉnh D phụ thuộc vào dạng và giá trò của phụ
tải.
 Đặc tính cơ khí điều chỉnh mềm hơn đặc tính cơ tự nhiên, giá
trò điện trở phụ R
f
càng lớn thì  càng giảm, và độ ổn đònh tốc
độ của hệ thống càng kém đi.
 Chỉ điều được những tốc độ dưới tốc độ cơ bản.
 Độ bằng phẳng K khi điều chỉnh kém vì khó thay đổi giá trò
điện trở phụ một cách vô cấp.
 Tổn hao năng lượng lớn vì dòng điện trong mạch phần ứng có
giá trò lớn, thiết bò cồng kềnh, có khối lượng lớn, giá thành
thiết bò cao nên vốn đầu tư cao.
.2 Điều chỉnh tốc độ bằng phương pháp giảm từ thông kích thích.
n
M
c1
M
c2 M

đm

và R
s
trong mạch phần ứng.
 Tổn hao năng lượng lớn.
 Có thể tạo ra những đường đặc tính có tốc độ thấp nhưng
có độ cứng
 tương đối cao, mặc dù vẫn nhỏ hơn độ cứng 
trong đặc tính tự nhiên.
 Thường dùng cho các hệ thống có yêu cấu dừng chính xác.
4. Điều chỉnh tốc độ bằng phương pháp thay đổi điện áp nguồn
cung cấp.
- Dạng đặc tính cơ tổng quát với các loại phụ tải khác nhau.
- Nhận xét phương pháp tổng quát:
 Để thay đổi điện áp đặt lên phần ứng động cơ có thể dùng
các bộ nguồn có điều chỉnh .
 Hệ thống máy phát động cơ.
 Các bộ chỉnh lưu có khống chế.
 Các bộ khuếch đại từ có van một chiều . . .
 Chỉ điều chỉnh dưới tốc độ cơ bản và có thể đảo chiều
quay động cơ nhẹ nhàng.
 Độ cứng đặc tính cơ tương đối cao, có khả năng tạo ra đặc
tính cơ có độ cứng tuyệt đối cứng nếu dùng các khâu phản
hồi.
 Phương pháp có thể nâng cao chất lượng trong điều chỉnh
và mở rộng phạm vi điều chỉnh nhờ các hệ thống phát triển
nhằm ổn đònh hóa tốc độ.
 Đây là phương pháp phổ biến trong các hệ thống truyền
động điện hiện đại.
III.MỘT SỐ HỆ THỐNG THÔNG DỤNG ĐỂ MỞ RỘNG
PHẠM VI ĐIỀU CHỈNH VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯNG

2
' /X
n
* Ta thấy rằng nếu thêm điện kháng phụ vào mạch Stator ta sẽ
có :
M
t
=
3U
2
1f
2n
o
9.55
* (X
n
+ X
f
)

S
t
=
R
2
'
X
n +
X
f

oy8
- Moment sinh ra của động cơ :
M
y4
=
9550
n
y4
* P
y4
=
1
2
*
9550
n
y8
* P
y8
=
1
2
M
y8
* Công suất của động không thay đổi P
y8
= P
y4
b/ Đổi nối từ hình sao 8 cực sang hình sao kép 4 cực :
Ta có :

oYY4
= 2n
o8
- Moment động cơ, trong trường hợp nếu coi P
YY
 P

:
M
YY
= 1/2 M

3/ Điều chỉnh tốc độ động cơ bằng phương pháp thay đổi tần số
nguồn cung cấp :
4/ Điều chỉnh tốc độ động cơ không đồng bộ bằng phương pháp
xung :