I. Phần chung .
1. Lý do chọn đề tài
1.1Cơ sở pháp chế .
Căn cứ vào mục tiêu và nhiệm vụ của môn học Ngữ văn cấp THCS trong nhà trờng do
bộ giáo dục qui định .
Căn cứ vào phân phối chơng trình môn ngữ văn cấp THCS do bộ giáo dục và đào tạo
ban hành năm học 2007- 2008.
Căn cứ vào chơng trình SGK Ngữ văn xuất bản năm 2005.
Trên cơ sở đờng lối giáo dục của Đảng nâng cao chất lợng dạy và học .
1.2 Cơ sở lý luận .
Trong những năm thực tế giảng dạy tại địa phơng . Bản thân tôi rất băn khoăn về tình
trạng chất lợng học văn của học sinh của ở trờng sở tại rất thấp . Số lợng học sinh học vững
bộ môn quả là còn hạn chế .
Vì vậy bản thân tôi luôn trăn trở suy nghĩ , tìm tòi những biện pháp , những kinh nghiệm
dù là ít ỏi để phần nào khắc phục tình trạng trên .
Đối với việc dạy văn cấp THCS bản thân tôi là một giáo viên ,tuổi nghề đ có nhã ng cha
phải là nhiều .Trong thời gian giảng dạy đ tích luỹ đã ợc những kinh nghiệm cần thiết phục
vụ cho công việc giảng dạy song còn ở mức khiêm tốn .
Đặc biệt là đối với chơng trình thay sách giáo khoa và việc đổi mới phơng pháp dạy học
văn .
Đối tợng học sinh hầu hết là con em dân tộc sinh sống tại địa phơng , xa trung tâm văn
hoá nên trình độ nhận thức của các em cha nhanh nhậy , còn hạn chế trong việc cập nhật
thông tin . Thậm chí những thao tác nhỏ cần thiết để phục vụ cho việc học nhiều em còn
cha thông thạo . Vì vậy trong giờ học cả thầy và trò gặp không ít khó khăn .
Vậy làm thế nào để các em say mê hứng thú chú ý trong giờ học văn ? Làm thế nào để
nâng cao chất lợng bộ môn ? Đây là vấn đề tôi hết sức chú ý và quan tâm.
1.3 Cơ sở thực tiễn
Qua quá trình giảng dạytôi thấy mặc dù ngời thầy và học sinh đ có rất nhiều cố gắng ã
nhng chất lợng giờ dạy vẫn cha cao . Vì vẫn có những học sinh sau khi học song cấp tiểu
học , đợc tuyển sinh vào bậc THCS vẫn còn có hiện tợng phát âm cha chuẩn hoặc có
những em cha đọc thông viết thạo , đọc nhỏ , ngắc ngứ trớc những từ khó đánh vần nh lẻo

5. Phơng pháp nghiên cứu
Trớc hết tôi khảo sát kĩ năng ,kiến thức của đối tợng sau đó đọc phân tích tổng hợp
tài liệu tham khảo .
Sau đó tôi xây dựng đề cơng sáng kiến và đa ra tổ thảo luận trong tổ chuyên môn rồi đi
đến thống nhất
Tiếp đó là 4 tiết dạy ở lớp 9.
6. Thời gian nghiên cứu .
Sau k hi đăng kí dự thi tại trờng tôi đ có suy nghĩ về việc chọn đề tài gì để nghiên cứu .ã
Vấn đề tôi chọn viết ở đây thực ra tôi đ nghĩ đến từ lâu. Nhã ng đến năn học này tôi mới
chọn để nghiên cứu .
Tháng 9 : tôi đăng kí tên đề tài
Tổ chuyên môn duyệt tên đề tài
Tháng 10 : Viết đề cơng ,báo cáo tổ chuyên môn về đề tài , thảo luận , áp dụng thực tế
giảng dạy ở tổ và rút ra bài học kinh nghiệm .
Đầu tháng 11: Tôi viết sáng kiến kinh nghiệm và thông qua hội đồng xét duyệt
7. Tài liệu tham khảo
Sách ngữ văn 6,7,8,9 tập 1 và 2.
Sách giáo viên ngữ văn 6,7,8,9 tập 1 và 2 .
Sách bài tập ngữ văn 6,7,8,9 tập 1 và 2 .
Tài liệu tập huấn thay sách lớp 6 ,7,8,9 môn ngữ văn .
Một số vấn đề về đổi mới phơng pháp dạy học môn ngữ văn ở trờng THCS .
Tài liệu bồi dỡng thờng xuyên chu kì III 2004-2007 Môn Ngữ văn quyển 1 và quyển 2.

II.Nội dung đề tài .
1. Thời gian và các bớc tiến hành .
Trớc hết tôi tiến hành khảo sát về kiến thức , kĩ năng của đối tợng học bộ môn của mình .
Số lợng HS gồm 107 em .
Giỏi : o
Khá : 7
Tb :60

- Đa ra hệ thốg câu hỏi để phát triển t duy.
- Có các hình thức động viên khích lệ các em kịp thời , với những biện pháp trên tôi đã
giúp học sinh phát huy đợc tính chủ động tích cực của học sinh trong giờ học, giúp
các em chiếm lĩnh cảm thụ đợc tác phẩm một cách hiệu quả và nhẹ nhàng.
2. Nội dung thực hiện
2.1 Hớng dẫn học sinh chuẩn bị bài
Trong thực tế giảng dạy , Tôi thấy nhiều em có tính ì , không chịu tham gia phát biểu ý
kiễn xây dựng bài .Sở dĩ có hiện tợng này là do học sinh không chịu đọc trớc văn bản
hoặc có đọc thì đọc không kĩ chỉ lớt qua gọi là có đọc , không chuẩn bị bài .Đến lớp
nghe thầy đọc cũng chính là lúc học sinh đợc nghe lần đầu.Nh vậy thì làm sao có thể
phát huy đợc tính năng động , tích cực của học sinh.Để phần nào khắc phục tình trạng
trên tôI coi trọng việc hớng dẫn học sinh chuẩn bị bài ở nhà .
Trớc hết phải xác định cho học sinh rõ việc tiếp xúc với văn bản là hết sức cần
thiết .Vì đọc là hành động đánh thức tác phẩm với đầy đủ ý nghĩa của nó .Đọc văn là b-
ớc khởi động để đi vào thế giới tác phẩm , là bớc gợi mở quan trọng đểngời đọc tiếp
nhận một cách trực tiếp linh hồn của tác phẩm . Đọc để hiểu ,cảm thụ tác phẩm .
Không những đọc cả bài văn mà còn đọc cả tiểu sử tác phẩm . Nhấn mạnh cho học
sinh thấy đợc tác dụng to lớn của việc làm này để giúp các em bớc đầu cảm thụ văn
bản . Từ bớc cảm thụ sẽ d n các em đến viẹc hiểu ý nghĩa của bài văn . Khi ít nhiều có ã
sự hiểu biết về bài văn rồi , các em chuyển sang giai đoạn thứ hai là suy nghĩ các câu
hỏi trong phần đọc hiểu văn bản ở SGK.Sau đó trả lời các câu hỏi theo suy nghĩ của
bản thân .
Thực tế giảng dạy cho tôi thấy rằng nếu chỉ có hệ thống câu hỏi tốt ,nếu chỉ khéo léo
động viên học sinh ở trên lớp thì cha đủ ,mà muốn phát huy tính tích cực của học sinh,
chủ động chiếm lĩnh tác phẩm của học sinh trong giờ học văn .Một vấn đề đợc đặt ra
là phải đợc chuẩn bị thật tốt nghĩa là học sinh tìm hiểu , thâm nhập bài văn dới sự giúp
đỡ , chỉ bảo , định hớng thầy .Có nh vậy thì giờ học mới thực sự đạt hiệu quả.
2.2 Hớng dẫn học sinh đọc văn bản .
Trong dạy và học văn đọc là khâu rất quan trọng đốivới hoạt động tiếp nhận văn bản .
Đọc là sự tiếp nhận thông tin qua mắt và truyền thông tin qua giọng đọc . Đọc gồm

2.3 Đa hệ thống câu hỏi để phát triển t duy của học sinh ( Gợi mở, nêu vấn đề
giúp học sinh tự phát hiện ra cái hay, cái đẹp, chiếm lĩnh, cảm thụ văn bản )
Thực tế cho thấy muốn phát huy đợc tính tích cực, chủ động của học sinh trong giờ
học thì phải có hệ thống câu hỏi đa giạng phong phú, phù hợp với đối tợng học sinh.
Căn cứ vào tính chất hoạt động nhận thức có thể có các loại vấn dáp nh :
- Vấn đáp tái hiện ( Dựa vào trí nhớ không cần suy luận đợc sử dụng khi cần tái hiện,
củng cố thiết lập mối quan hệ với những kiến thức đ học )ã
- Vấn đáp giải thích minh họa ( nhằm làm sáng tỏ một vấn đề nào đó có dẫn chứng
minh hoạ).
- Vấn đáp tìm tòi ( Phát hiện, đàm thoại để tìm lời đáp cho những câu hỏi )
Qua hệ thống câu hỏi học sinh sẽ có đợc những định ghớng cơ bản để tìm hiểu, thởng
thức, đánh giá tác phẩm văn học.
Căn cứ vào đặc trng của hoạt động học tập văn học có thể sử dụng các kiểu câu hỏi đi từ
đơn giản đến phức tạp, từ thấp đến cao, từ cụ thể đến khái quát.
Các kiểu câu hỏi tơng ứng cho từng giai đoạn nh :
- Loại câu hỏi, bài tập, nhận biết, phát hiện.
- Loại câu hỏi, bài tập kích thích t duy liên tởng, tởng tợng.
- Loại câu hỏi bài tập tái hiện kiến thức.
- Loại câu hỏi, bài tập phân tích đánh giá hay tổng kết khái quát các vấn đề văn học.
- Loại câu hỏi bài tập sáng tạo ( Trình bày những suy nghĩ cá nhân, vận dụng linh
hoạt những gì đ học vào các ngữ cảnh khác nhau)ã
Cũng có thể xây dựng hệ thống câu hỏi căn cứ trên nhiệm vụ cụ thể của mỗi giờ học văn.
Làm thế nào đó để có hệ thống câu hỏi phù hợp với mỗi giờ học và phát huy một cách có
hiệu quả, giúp học sinh tích cực tham gia vào học tập, có hứng thú.
Ví dụ khi dạy văn bản Qua đèo ngang của Bà Huyện Thanh Quan có thể đa ra các câu
hỏi : Đèo ngang đợc mô tả vào thời điểm nào ? Nét gì mới trong cách cảm thụ thiên nhiên
trên đèo của tác giả? ( Đây là câu hỏi phát hiện áp dụng đối với đối tợng học sinh trung
bình). Đối với học sinh khá có thể đa ra các câu hỏi mang tính kích thích t duy: Có thể thay
từ Chen trong Cỏ cây chen đá, lá chen hoa bằng từ xen đợc không? Tại sao? Trong câu
hỏi này có thêm yêu cầu giải thích vì sao lại không thay đợc? Thì câu hỏi lại đợc nâng lên

này với hai câu phần thực ? ( câu hỏi gợi tìm , khái quát những vấn đề về nội dung và nghệ
thuật của văn bản).
Câu hỏi 5: Hai câu cuối là kết tinh t tởng của toàn bộ bài thơ . Em cảm nhận gì đợc về hai
câu thơ ấy (đây cũng là câu hỏi gợi tìm , khái quát vấn những vấn đề nội dung và nghệ
thuật của văn bản )
Câu hỏi 6 :Cả toàn bộ bài thơ là gì ? So sánh giọng điệu bài thơ này với bài thơ thất ngôn
bát cú đờng luật đ học nhã :Qua đèo ngang, Bạn đến chơi nhà .Đây là câu hỏi đánh giá
tổng kết khái quát các vấn đề văn học ,khái quát chung về nội dung và nghệ thuật của văn
bản .
Với truyện ngắn :Làng của Kim Lân , để học sinh cảm nhận đợc tình yêu làng quê thống
nhất với lòng yêu nớc ở nhân vật ông Hai thì giáo viên có hệ hống câu hỏi từ thấp đến cao ,
từ cụ thể đến khái quát , vừa có thêm câu hỏi gợi mở :? thuật lại diễn biến tâm trạngvà
hành động của ông Hai từ lúc nghe tin làng mình theo giặc cho đến khi kết thúc truyện ?
? Khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc thì thái độ , tâm trạng của ông Hai nh thế nào ? (câu
hỏi tái hiện)
?Tại sao ông lại có tâm trạng nh vậy ? (câu hỏi có tính chất suy luận )
? Vì sao ông lại trò chuyện với đứa con nhỏ ? Qua những lời trò chuyện ấy em cảm nhận gì
ở tấm lòng ông Hai với làng quê đất nớc , với cuộc kháng chiến ?(câu hỏi phân tích đánh
giá , khái quát vấn đề )
? Tình yêu làng quê và lòng yêu nớc ở ông Hai có quan hệ nh thế nào ?
Sau khi tìm hiểu tình cảm của ônh Hai xong ở phần luyện tập có thêm câu hỏi sáng tạo :
nêu những nét riêngcủa tình cảm đối với quê hơng trong chuyện ngắn Làng so với những
bài thơ nói về tình cảm quê hơng mà các em đ học ?ã
Khi đ có hệ thống câu hỏi tốt thì cần có các biện pháp khuyến khích các em trong giờ ã
học .
2.4 Các hình thức động viên khích lệ các em kịp thời .
Khi đ có câu hỏi phát huy tính tích cực của học sinh trong giờ học . Ngã ời thầy cũng cần
phải có các hình thức động viên khích lệ kịp thời, tạo niềm hng phấn , hứng thú cho các
em , khuyến khích các em tiếp tục phát huy vai trò , khả năng của bản thân , giúp các em
khẳng định mình .Giáo viên có các hình thức nh cho điểm miệng khi học sinh nhiều lần trả

biện pháp .
5.2 về phía học sinh :
Phải ham mê hứng thú , tìm tòi sáng tạo trong quá trình học tập .
Chịu khó tự giác rèn luyện theo hớng dẫn của thầy
6. Những kiến nghị đề xuất
Đối với các cấp quản lý :Cần quan tâm hơn nữa tới trang thiết bị cơ sở vật chất phục vụ
cho giảng dạy .,tài liệu tham khảo thiết bị phục vụ cho giảng dạy .
Tạo mọi điều kiện để giáo viên nghiên cứu tài liệu .
Cung cấp tài liệu để học sinh tham khảo đặc biệt là những tác phẩm thơ , truyện
Học sinh phải đợc gia đình tạo mọi điều kiện thuận lợi để có thời gian tự học . Phụ huynh
phải đầu t sách giáo khoa, vở ghi , tài liệu cho các em .
Mêng lai ngµy 10-12-2007.

Bïi ThÞ Kim Kh¸nh.