Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Độc lập- tự do- hạnh phúc
A.Sơ yếu lí lịch

Họ và tên: Nguyễn thị Sinh
Ngày tháng năm sinh:05/10/1968
Đơn vị công tác:Trường T.H.C.S Cao Thành
Trình độ chuyên môn:Cao đẳng sư phạm văn –tiếng Việt
Bộ môn giảng dạy:Ngữ văn
Chức vụ :Giáo viên
Khen thưởng:Là giáo viên giỏi cấp huyện

B.Nội dung đề tài
Phần thứ nhất:
Đặt vấn đề
1.Tên đề tài:Kinh nghiêm dạy học truyện cổ tích ở trường
T H C S
2.Lí do chọn đề tài:
Môn ngữ văn ở trường T H C S là một môn học bắt buộc đối với học sinhT H C S
Nếu môn toán dạy cho các em tính toán bằng cac con số thì môn ngữ văn dạy cách
làm người.Chương trình của bộ giáo dục và đào tạo đã thay đổi để phù hợp với lứa
tuổi từ lớp 6 đến lớp 9 Nhưng hiện nay tâm lí của một số học sinh không thích học
môn văn vì cho là phải đọc nhiều ,viết nhiều .Ngay từ khi mới vào đầu cấp(lớp
6)cần làm cho học sinh hứng thú học môn này. Giáo viên đưa các emvào những
trang cổ tích,làm sống dậy trong em những hoài bão ,ước mơ,bồi dưỡng tư tưởng
tinh cảm biết yêu cuộc sống,yêu con người,biết phân biệt thiện ác.Tuy nhiên trong
thực tế một giờ học truyện cổ tích nhiều giáo viên còn lúng túng nên chất lượng giờ
thấp ,học sinh không nắm được bài ,không kể được truyện .Qua nhiều năm dạy
học ,qua dự giờ đồng nghiệp,qua nghiên cứu cứu tài liệu,với đề tài này tôi mạnh
dạn đưa ra kinh nghiệm dạy học truyện cổ tích ở trường T H C S
3.Đối tượng nghiên cứu

.Hệ thống sự việc của cổ tích phong phú và phức tạp hơn truyền thuyết . Cốt
truyện cổ tích gần gũi với mọi lứa tuổi và có sức hấp dẫn hơn so với các hình
thức tự sự khác .Truỵện cổ tích thường có kết cấu thắt nút,phát triển,đỉnh
điểm,mở nút.
II.Khảo sát thực tế:
Qua việc giảng dạy thực tế nhiều năm tôi thấy học sinh lớp 8,9 nhiều em khi
giáo viên yêu cầu kể lại một câu chuỵên cổ tích mà em đã học thì nhiều em
không kể được,thậm chí có em còn không nhớ là mình đã học những truyện cổ
tích nào.Nghiên cứu sâu tôi đã tìm ra được các nguyên nhân của vấn đề:
-Giáo viên còn coi nhẹ một giờ dạy văn,kiến thức còn nông cạn,chưa đào sâu
suy nghĩ và tìm tòi sáng tạo,chưa có trình độ dẫn dắt để học sinh lĩnh hội kiến
thức.Ngôn ngữ của giáo viên chưa trau truốt ,không có sức lôi cuốn học
sinh.Hoặc cũng có khi giáo viên nói quá nhiều không định hướng cho học sinh
khiến kiến thức lan man không khái quát lên vấn đề.Bên cạnh đó một số giáo
viên còn dạy “lướt qua”vì cho là phần này không quan trọng.Vì vậy giờ học
trầm ,sự hoạt động đồng bộ giữa giáo viên và học sinh chưa cao,học sinh không
hiểu bài.
-Học sinh chán học truyện cổ tích vì hàng ngày đọc nhiều truyện tranh như:Đô
Rê Mon,Cô Nan,Hét Man …Xem nhiều băng hình ,phim ảnh.v.v…
-Trong gia đình khi ở nhà các em không được nghe ông,bà kể chuyện cổ tích (vì
phần lớn các em sống trong gia đình có hai thế hệ)
-Trường THCS nằm trên địa bàn ngoại thành Hà Nội Bố mẹ các em mải mê
làm ăn không có thì giờ nhiều để ý đến con cái .Nhiều bậc phụ huynh phó mặc
cho thầy cô và nhà trường. Nên khi con cái học tập xa xút không hay biết .
-Không ít những học sinh còn không thích học môn này mà chỉ học những môn
tự nhiên để sau này có hướng thi khối A.
-Nhiều tệ nạn xã hội như điện tử ,cờ bạc ,cá cược …lôi cuốn các em.
Thực trạng trên dẫn đến kết quả số học sinh khá ,giỏi có ti lệ thấp ,học sinh
yếu ,kém chiếm nhiều,điều đó được thể hiện qua bảng số liệu đầu năm học mà
tôi đã tổng kết:

thích áp đặt ,phê bình .Vì vậy khi truyền thụ kiến thức cho học sinh phải chọn
lựa phương pháp cho phù hợp Giáo viên có thể tạo tâm thế bằng cách giới thiệu
bài.Cụ thể giới thiệu bài trực tiếp ,cũng có thể giới thiệu bài gián tiếp .Ví dụ
dạy truyện Thạch Sanh có thể vào bài: “Trong kho tàng truyên cổ tích Việt
Nam,Thạch Sanh là truyện được nhân dân ta yêu thích bởi vì truyện thể hiện
được ước mơ và niềm tin của nhân dân ta vào đạo đức công lí xã hội.Truyện đã
xây dựng được nhân vật Thạch Sanh-một nhân vật với nhiều chiến công.Vậy để
hiểu rõ hơn về truyện và nhân vật Thạch Sanh chúng ta cùng nhau đi vào bài
học”
Cũng có thể vào bài bằng cách so sánh : “Nếu như truyện truyền thuyết là loại
truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá
khứ thì truyện cổ tích là loại truyện dân gian kể về cuộc đời của một số kiểu
nhân vật.Truyện Thạch Sanh được nhân dân ta yêu mến bởi đã xây dựng nhân
vật Thạch Sanh bằng trí tưởng tượng phong phú. Vậy để hiểu về truyện rõ hơn
chúng ta cùng nhau đi nghiên cứu bài học ”
Giáo viên có thể tạo tâm thế cho học sinh bằng cách đặt ra những câu hỏi gợi
tìm
TT hỏi Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
1 Em hãy chỉ ra chuỗi các sự việc giải đố thông minh của em
bé?
Sự việc 1: Em bé giải câu đố
của viên quan.
Sự việc 2: Em bé giải câu đố
thứ nhất của vua.
Sự việc 3: Em bé giải câu đố
thứ hai của vua.
Sự việc 4: Em bé giải câu đố
của sứ giả nước ngoài.
2 Em có nhận xét gì về mức độ của các lần thách đố và giải đố
mà em bé đã trải qua?

nhiều hình thức khác nhau như kể nguyên bản lời tác giả , kể tóm tắt,kể dùng
ngôn ngữ của người kể để kể.Dù ở hình thức nào đi chăng nữa khi kể chuyện
vẫn phải giữ được cốt truyện ,nhân vật trong truyện
Biện pháp 3:Giáo viên dùng lời để giảng bình
Khi dạy truyện cổ tích rất cần giảng bình.Bằng ngôn ngữ giáo viên giảng giải
cho học sinh hiểu vấn đề .Giáo viên phải khám phá được ý nghĩa của hiện tượng
nghệ thuật ,nhấn mạnh được phương pháp nghệ thuật mà tác giả đã dùng hoặc
rút ra những điểm cơ bản về tính cách nhân vật ,ý nghĩa của truyện…Việc bình
giảng đó đảm bảo sự phân tích tác phẩm một cách sâu sắc và thấy được bản chất
của tác phẩm văn học
Ví dụ khi dạy truyện Thạch Sanh .
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
Cây đàn thần và niêu cơm là hai thứ
vũ khí,phương tiện kì diệu nhất?vì
sao vậy?
Cây đàn thần kì đã giãi bày tình yêu,đòi
hỏi công lí,tiếng đàn nhân đạo hoà bình
Niêu cơm nhỏ xíu ăn hết lại đầy quân
(Giáo viên giảng bình ):Với cây đàn
Thạch Sanh trở thành người anh
hùng,nghệ sĩ,đấu tranh cho tình yêu
và công lí cho cuộc sống hoà
bình,hạnh phúc của nhân dân.Cùng
với tiếng đàn thức tỉnh nỗi nhớ quê
hương,tiếng đàn kêu gọi hoà bình là
miếng cơm ấm lòng mát dạ.Phải
chăng đó là niêu cơm của tình
thương,lòng nhân ái,của ước vọng
đoàn kết để các dân tộc sinh sống
hoà bình,yên ổn làm ăn?

vợ còn có những biểu hiện nào
xấu khác thường
Coi thường chồng,hành hạ
chồng,cụ thể:quát,mắng,tát
vào mặt,đuổi đi…
4 4 Ở nhân vật mụ vợ lòng tham
càng tăng thì tình nghĩa càng
giảm.Theo em dân gian muốn
ta nghĩ gì về điều này?
Lòng tham đã biến con
người thành kẻ bất lương,bất
nghĩa
5 5 Nhân vật mụ vợ cho em cảm
xúc gì?
Ghét, khinh ,ghê tởm
Cần chú ý khi đặt câu hỏi không đặt câu hỏi tùy tiện mà phải đặt trong giáo
án,phải biết kết hợp giữa những câu hỏi cụ thể ,chi tiết với những câu hỏi khái
quát.Cần chú ý nếu học sinh không trả lời được thì giáo viên đưa ra những câu
hỏi gợi mở.Tìm hiểu truyện là giáo viên hướng cho học sinh tìm thấy những cái
hay ,cái đẹp về nội dung và nghệ thuật của truyện.Giáo viên vừa cho học sinh
đọc ,vừa tìm hiểu.Giáo viên có thể chọn những hình thức tổ chức hoạt động cho
học sinh ,đó là :
-Làm việc độc lập.
-Làm việc theo nhóm.
-Làm việc tập thể lớp.
Thông thường ,khi gặp những yêu cầu có tính chất phát hiện nhân vật,tái hiện
nhân vật thì chọn hình thức làm việc độc lập,còn những câu hỏi mang tính chất
khái quát ,tổng hợp thì chọn hình thức hoạt động nhóm.
Khi tìm hiểu truyện ngoài việc phát huy tính tích cực của học sinh,giáo viên vẫn
phải phân tích,thâu tóm vấn đề,khái quát vấn đề.

chung ,luyện câu, xây dựng đoạn văn tự sự…Ngoài ra học sinh rèn luyện
thêm về kĩ năng vẽ (môn mĩ thuật),giáo dục tư tưởng tình cảm (môn giáo dục
công dân);tích hợp chương trình chính khoá và ngoại khoá,tích hợp kiến thức
đã học và thực tiễn…
B.Đối với học sinh:Phải đảm bảo một số yêu cầu sau:
-Chuẩn bị bài trước khi đến lớp,cụ thể học sinh phải soạn bài và học bài cũ.Nếu
như học sinh không làm tốt khâu này thì sự tiếp thu bài mới sẽ kém hiệu
quả.Học sinh phải trả lời tất cả những câu hỏi vào vở luyện và làm những bài
tập giờ trước giáo viên yêu cầu.Có như vậy học sinh mới nhanh hiểu bài mới
-Trong giờ học học sinh cần chú ý nghe giảng,hăng hái phát biểu xây dựng
bài,thực hiện tốt những yêu cầu mà giáo viên đưa ra.ngoài ra học sinh còn đưa
ra những thắc mắc cần giáo viên giải đáp
-Học sinh phải thực sư yêu môn văn cũng như yêu những câu chuyện cổ tích.
Sự yêu thích này sẽ kích hứng thú cho các em trong giờ học
-Học sinh tìm đọc thêm những câu chuyện cổ tích ngoài 5 truyện cổ tích trong
chương trình.Thay bằng đọc những truyện tranh như Hét Man,Co Nan…các em
tìm đến những câu truyện cổ tích Việt Nam hoặc nước ngoài
C.Đối với phụ huynh:
Để giờ học cổ tích đạt kết quả cao thì vai trò của phụ huynh cũng rất quan
trọng .Phụ huynh cần quan tâm sâu sắc tới con em mình.Cụ thể là tạo mọi điều
kiện cho con về thời gian học tập,mua truyện cổ ,kể những câu chuyện cổ theo
dõi sát sao con cái nhắc nhở và chấn chỉnh con.Các bậc cha mẹ đừng vì quá
tham công tiếc việc, phó mặc con cho nhà trường mà con cái sức học giảm sút
lúc nào không hay.Để cho con yêu mến những trang cổ tích thì cha mẹ cũng
phải yêu và biết trân trọng những câu chuyện dân gian mà nhân dân ta đã truyền
từ đời này sang đời khác.
4.Kết quả áp dụng đề tài
Bằng sự quan tâm sát sao của ban giám hiệu,của tập thể sư phạm nhà trường,của
tổ chuyên môn và sự cố gắng của bản thân,kết quả dạy học môn văn đựơc nâng
lên rõ rệt .Cụ thể:

hiệu nhất
5.Cần tổ chức những buổi ngoại khoá văn học như thi đọc diễn cảm ,thi tìm hiểu
về truỵện dân gian hoặc xem băng hình, sử dụng máy chiếu vào việc dạy học.
6.Cần xây dựng thư viện để học sinh đến đọc sách nhằm mở mang kiến thức
cho học sinh
Kết quả của đề tài chưa được cao song nó là sự đúc rút kinh nghiệm qua nhiều
năm dạy học và nghiên cứu của bản thân.Tôi rất mong sự đóng góp của ban
giám khảo và đồng nghiêp để đề tài đạt kết quả cao hơn.

Cao Thành ngày: 10/5/2010
Giáo viên
Đánh giá của hội đồng KH
Nguyễn Thị Sinh