Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Độc lập- tự do- hạnh phúc
A.Sơ yếu lí lịch

Họ và tên: Nguyễn thị Sinh
Ngày tháng năm sinh:05/10/1968
Đơn vị công tác:Trường T.H.C.S Cao Thành
Trình độ chuyên môn:Cao đẳng sư phạm văn –tiếng Việt
Bộ môn giảng dạy:Ngữ văn
Chức vụ :Giáo viên
Khen thưởng:Là giáo viên giỏi cấp huyện

B.Nội dung đề tài
Phần thứ nhất:
Đặt vấn đề
1.Tên đề tài:Kinh nghiêm dạy học truyện cổ tích ở trường T H C S
2.Lí do chọn đề tài:
Môn ngữ văn ở trường T H C S là một môn học bắt buộc đối với học
sinhT H C S Nếu môn toán dạy cho các em tính toán bằng cac con số thì
môn ngữ văn dạy cách làm người.Chương trình của bộ giáo dục và đào
tạo đã thay đổi để phù hợp với lứa tuổi từ lớp 6 đến lớp 9 Nhưng hiện
nay tâm lí của một số học sinh không thích học môn văn vì cho là phải
đọc nhiều ,viết nhiều .Ngay từ khi mới vào đầu cấp(lớp 6)cần làm cho
học sinh hứng thú học môn này. Giáo viên đưa các emvào những trang
cổ tích,làm sống dậy trong em những hoài bão ,ước mơ,bồi dưỡng tư
tưởng tinh cảm biết yêu cuộc sống,yêu con người,biết phân biệt thiện
ác.Tuy nhiên trong thực tế một giờ học truyện cổ tích nhiều giáo viên
còn lúng túng nên chất lượng giờ thấp ,học sinh không nắm được bài
,không kể được truyện .Qua nhiều năm dạy học ,qua dự giờ đồng
nghiệp,qua nghiên cứu cứu tài liệu,với đề tài này tôi mạnh dạn đưa ra
kinh nghiệm dạy học truyện cổ tích ở trường T H C S

truyện kể về số phận của một số kiểu nhân vật bất hạnh như người mồ
côi(Thạch Sanh ,Mã Lương) người có hình dạng xấu xí(Sọ
Dừa),người có tài năng (Mã Lương,em bé thông minh) Các truyện có
yếu tố hoang đường ,thể hiện ước mơ niềm tin của nhân dân về chiến
thắng cái thiện với cái ác ,cái tốt với cái xấu,sự công bàng với sự bất
công .Hệ thống sự việc của cổ tích phong phú và phức tạp hơn truyền
thuyết . Cốt truyện cổ tích gần gũi với mọi lứa tuổi và có sức hấp dẫn
hơn so với các hình thức tự sự khác .Truỵện cổ tích thường có kết cấu
thắt nút,phát triển,đỉnh điểm,mở nút.
II.Khảo sát thực tế:
Qua việc giảng dạy thực tế nhiều năm tôi thấy học sinh lớp 8,9 nhiều
em khi giáo viên yêu cầu kể lại một câu chuỵên cổ tích mà em đã học
thì nhiều em không kể được,thậm chí có em còn không nhớ là mình
đã học những truyện cổ tích nào.Nghiên cứu sâu tôi đã tìm ra được
các nguyên nhân của vấn đề:
-Giáo viên còn coi nhẹ một giờ dạy văn,kiến thức còn nông cạn,chưa
đào sâu suy nghĩ và tìm tòi sáng tạo,chưa có trình độ dẫn dắt để học
sinh lĩnh hội kiến thức.Ngôn ngữ của giáo viên chưa trau truốt ,không
có sức lôi cuốn học sinh.Hoặc cũng có khi giáo viên nói quá nhiều
không định hướng cho học sinh khiến kiến thức lan man không khái
quát lên vấn đề.Bên cạnh đó một số giáo viên còn dạy “lướt qua”vì
cho là phần này không quan trọng.Vì vậy giờ học trầm ,sự hoạt động
đồng bộ giữa giáo viên và học sinh chưa cao,học sinh không hiểu bài.
-Học sinh chán học truyện cổ tích vì hàng ngày đọc nhiều truyện tranh
như:Đô Rê Mon,Cô Nan,Hét Man …Xem nhiều băng hình ,phim
ảnh.v.v…
-Trong gia đình khi ở nhà các em không được nghe ông,bà kể chuyện
cổ tích (vì phần lớn các em sống trong gia đình có hai thế hệ)
-Trường THCS nằm trên địa bàn ngoại thành Hà Nội Bố mẹ các em
mải mê làm ăn không có thì giờ nhiều để ý đến con cái .Nhiều bậc

III.Các giải pháp thực hiện:
A.Đối với giáo viên :
Theo quan điểm đổi mới phương pháp dạy học, giáo viên là người
hướng dẫn để học sinh cảm thụ văn bản.Vì vậy giáo viên có vai trò và
vị trí quan trọng trong quá trình dạy học .Để có được giờ dạy cổ tích
đạt hiệu quả cao người giáo viên cần phải:
Biện pháp 1:Giáo viên tạo tâm thế cho học sinh khi vào giờ dạy cổ
tích.
Với lứa tuổi học sinh lớp 6 các em rát hiếu động ,thích tò mò ,khám
phá,không thích áp đặt ,phê bình .Vì vậy khi truyền thụ kiến thức cho
học sinh phải chọn lựa phương pháp cho phù hợp Giáo viên có thể tạo
tâm thế bằng cách giới thiệu bài.Cụ thể giới thiệu bài trực tiếp ,cũng
có thể giới thiệu bài gián tiếp .Ví dụ dạy truyện Thạch Sanh có thể
vào bài: “Trong kho tàng truyên cổ tích Việt Nam,Thạch Sanh là
truyện được nhân dân ta yêu thích bởi vì truyện thể hiện được ước mơ
và niềm tin của nhân dân ta vào đạo đức công lí xã hội.Truyện đã xây
dựng được nhân vật Thạch Sanh-một nhân vật với nhiều chiến
công.Vậy để hiểu rõ hơn về truyện và nhân vật Thạch Sanh chúng ta
cùng nhau đi vào bài học”
Cũng có thể vào bài bằng cách so sánh : “Nếu như truyện truyền
thuyết là loại truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên
quan đến lịch sử thời quá khứ thì truyện cổ tích là loại truyện dân gian
kể về cuộc đời của một số kiểu nhân vật.Truyện Thạch Sanh được
nhân dân ta yêu mến bởi đã xây dựng nhân vật Thạch Sanh bằng trí
tưởng tượng phong phú. Vậy để hiểu về truyện rõ hơn chúng ta cùng
nhau đi nghiên cứu bài học ”
Giáo viên có thể tạo tâm thế cho học sinh bằng cách đặt ra những câu
hỏi gợi tìm
TT
hỏi

Đọc là một việc rất quan trọng trong dạy học cổ tích. Thông qua việc
đọc mà học sinh có thể cảm thụ được truyện. Vậy muốn đọ tốt thì cần
làm gì?
- Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc to, rõ ràng, đúng từ ngữ, ngắt
nghỉ đúng chỗ, biết đọc đúng ngữ điệu, không đọc vội vàng, hấp
tấp hoặc đọc quá chậm
- Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc diễn cảm:Đây là mức độ cao
trong nghệ thuật đọc. Cách đọc đó đã tái hiện lại nội dung phong
phú, đa dạng và đầy cảm xúc của truyện. Đó là sự miêu tả bằng
giọng nói trên cơ sở người đọc đã thấm nhuần truyện. Chỉ có khi
nào hiểu được tính cách nhân vật trong truyện và mối quan hệ của
tác giả với nhân vật thì người đọc mới có thể đọc đúng và đọc diễn
cảm ngôn ngữ của nhân vật.
Ví dụ:
Dạy truyện “Em bé thông minh” cần đọc với giọng vui,cụ thể giọng
em bé rõ ràng dứt khoát;giọng vua ôn tồn
Ví dụ:
Dạy truyện ông lão đánh cá và con cá vàng cần thay đổi giọng khi đọc
của các nhân vật:Giọng ông lão nhu nhược ,sợ sệt,van nài,giọng mụ
vợ quát tháo, hách dịch,giọng cá vàng điềm tĩnh,ôn tồn.
Việc đọc truyện giáo viên yêu cầu học sinh đọc kĩ truyện ở nhà .Khi
đến lớp giáo viên có thể nói yêu cầu của văn bản này cần đọc như thế
nào rồi đọc mẫu một đoạn,sau đó gọi 2,3 học sinh đọc ; giáo viên uốn
nắn Đọc không chỉ có ở đầu giờ học mà trong suốt quá trình đọc,tìm
hiểu văn bản vừa đọc vừa tìm hiểu .
Sau khi đọc truyện, giáo viên hướng dẫn học kể chuyện .Kể chuyện
có thể bằng nhiều hình thức khác nhau như kể nguyên bản lời tác giả ,
kể tóm tắt,kể dùng ngôn ngữ của người kể để kể.Dù ở hình thức nào
đi chăng nữa khi kể chuyện vẫn phải giữ được cốt truyện ,nhân vật
trong truyện

Niêu cơm nhỏ xíu ăn hết lại đầy
quân tướng 18 nước chư hầu ăn no
căng bụng mà vẫn chưa hết niêu
cơm của chàng
Hoặc sau khi giáo viên đã cho học sinh nhận xét về tính cách,phẩm
chất của Thạch Sanh ,giáo viên có thể dùng lời bình có tính chất tóm
lược:
-Thạch Sanh là người anh hùng-nghệ sĩ dân gian thật thà, trung hậu,
nhân ái
Sức khoẻ,tài năng vô địch từng lập nhiều chiến công phi thường vì
dân vì nước
-Thạch Sanh-biểu tượng đẹp đẽ của người dân Việt Nam trong cuộc
sống lao động và chiến đấu,trong tình yêu và hạnh phúc gia đình
Biện pháp 4:Giáo viên nêu vấn đề khi dạy truyện cổ tích
Để nêu vấn đề giáo viên cần xây dựng hệ thống câu hỏi để tìm hiểu
văn bản.Các truyện cổ tích đều có cốt truyện,nhân vật nên khi đưa câu
hỏi cần có những câu hỏi phát hiện nhân vật,tái hiện nhân vật,phân
tích nhân vật,đánh giá ý nghĩa nhân vật,tỏ thái độ đối với nhân vật
hoặc các câu hỏi mang tính gợi tìm,phát huy tính độc lập sáng tạo của
4 đối tượng học sinh:giỏi, khá,trung bình,yếu.
Ví dụ :Khi dạy truyện Ông lão đánh cá và con cá vàng có thể xây
dựng câu hỏi nêu vấn đề về nhân vật mụ vợ như sau:
Bước Câu
hỏi
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
1 1 Trong số những nhân vật
xuất hiên ở truyện cổ tích
Mụ vợ
này,em thấy những nhân
vật nào được kể nhiều

viên có thể chọn những hình thức tổ chức hoạt động cho học sinh ,đó
là :
-Làm việc độc lập.
-Làm việc theo nhóm.
-Làm việc tập thể lớp.
Thông thường ,khi gặp những yêu cầu có tính chất phát hiện nhân
vật,tái hiện nhân vật thì chọn hình thức làm việc độc lập,còn những
câu hỏi mang tính chất khái quát ,tổng hợp thì chọn hình thức hoạt
động nhóm.
Khi tìm hiểu truyện ngoài việc phát huy tính tích cực của học
sinh,giáo viên vẫn phải phân tích,thâu tóm vấn đề,khái quát vấn đề.
Biện pháp 5:Giáo dục tư tưởng ,tình cảm cho học sinh qua giờ
dạy học cổ tích
.Qua giờ học cổ tích giáo viên khiến cho các em biết yêu,biết ghét rõ
ràng.Cụ thể là biết yêu lao động,biết trân trọng những sản phẩm của
người lao động,biết căm ghét bọn áp bức bóc lột,biết ước mơ về một
tương lai tươi sáng Đây là những điều cần thiết để cho các em hình
thành cách nhìn nhận về con người một cách đúng đắn.
Ví dụ 1:Dạy truyện cây bút thần giáo viên có thể hỏi :
Trong truyện này em thích những nhân vật nào?Ghét những nhân vật
nào?Vì sao?
Ví dụ 2:Dạy truyện Ông lão đánh cá và con cá vàng em có suy nghĩ gì
về nhân vật ông lão?Nhân vật mụ vợ?
Từ sự phân tích những hành động,lời nói của nhân vật các em có cái
nhìn đúng đắn về nhân vật.Chắc chắn các em không thể quên được
một chàng Thạch Sanh-người dũng sĩ diệt chằn tinh,diệt đại bàng,cứu
người bị hại(khi học truyện Thạch Sanh);một em bé thông minh(khi
học truyện em bé thông minh);một mụ vợ tham lam,bội bạc (khi học
truyện ông lão đánh cá và con cá vàng)
Giáo dục tư tưởng tình cảm cho học sinh qua giờ học cổ tích sẽ ảnh

Man,Co Nan…các em tìm đến những câu truyện cổ tích Việt Nam
hoặc nước ngoài
C.Đối với phụ huynh:
Để giờ học cổ tích đạt kết quả cao thì vai trò của phụ huynh cũng rất
quan trọng .Phụ huynh cần quan tâm sâu sắc tới con em mình.Cụ thể
là tạo mọi điều kiện cho con về thời gian học tập,mua truyện cổ ,kể
những câu chuyện cổ theo dõi sát sao con cái nhắc nhở và chấn chỉnh
con.Các bậc cha mẹ đừng vì quá tham công tiếc việc, phó mặc con
cho nhà trường mà con cái sức học giảm sút lúc nào không hay.Để
cho con yêu mến những trang cổ tích thì cha mẹ cũng phải yêu và biết
trân trọng những câu chuyện dân gian mà nhân dân ta đã truyền từ đời
này sang đời khác.
4.Kết quả áp dụng đề tài
Bằng sự quan tâm sát sao của ban giám hiệu,của tập thể sư phạm nhà
trường,của tổ chuyên môn và sự cố gắng của bản thân,kết quả dạy học
môn văn đựơc nâng lên rõ rệt .Cụ thể:
-Nhiều em có giọng đọc diễn cảm,hiện tượng học sinh phát âm sai
giảm đáng kể
-Cách sử dụng tư ngữ khi nói ,viết chính xác hơn
-Việc viết câu sai về ngữ pháp,về lôgíc đã giảm
-Học sinh đã biết tạo đoạn và viết văn bản tự sự
Đặc biệt là các em đã yêu môn văn xoá đi mặc cảm môn văn phải đọc
nhiều ,viết nhiều .Có thể tổng hợpđánh giá những vấn đề trên đây
bằng bảng sau đây:
Lớp Sĩ số Loại giỏi Loại khá Loại trung
bình
Loại yếu
,kém
Số
lượng


Cao Thành ngày:
10/5/2010
Giáo viên
Đánh giá của hội đồng KH
Nguyễn Thị
Sinh