ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
––––––––– NGUYỄN THỊ NGUYỆT MINH RÚT NGẮN KHOẢNG CÁCH TIẾP NHẬN TÁC PHẨM
VĂN CHƢƠNG CHO HỌC SINH THPT MIỀN NÚI KHI
DẠY VÀ HỌC TRUYỆN NGẮN "CHIẾC THUYỀN
NGOÀI XA" CỦA NGUYỄN MINH CHÂU Chuyên ngành: Lí luận và PPDH Văn-Tiếng Việt
Mã số: 60.14.01.11
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học : PGS.TS.Trần Thế Phiệt
Nguyễn Thị Nguyệt Minh
XÁC NHẬN
CỦA KHOA CHUYÊN MÔN TS. Cao Thị Hảo
XÁC NHẬN
CỦA CÁN BỘ HƢỚNG DẪN PGS.TS Trần Thế Phiệt
Số hóa bởi trung tâm học liệu
ii LỜI CẢM ƠN
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Trần Thế Phiệt, người đã
tận tâm, tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu.
Xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, Phòng quản lý sau đại học, các
thầy cô giáo khoa Ngữ Văn - Trường ĐHSP Thái Nguyên, cùng toàn thể thầy
8. Cấu trúc của luận văn ………………………………………………….…….9
NỘI DUNG………………………………………………………………… 10
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC RÚT NGẮN
KHOẢNG CÁCH TIẾP NHẬN TÁC PHẨM VĂN CHƢƠNG CHO HỌC
SINH MIỀN NÚI…………………………………………………………….10
1.1. Cơ sở lý luận………………………………………………………… … 10
1.1.1. Lý thuyết tiếp nhận………………………………………………….… 10
1.1.2. Khoảng cách tiếp nhận tác phẩm văn chương……………………… 14
1.1.3. Quan điểm lý luận dạy học văn hiện đại…………………………… 16
1.1.4. Truyện ngắn "Chiếc thuyền ngoài xa" ………………………………….17
1.2. Cơ sở thực tiễn.……………………………………………………………26
1.2.1. Khảo sát thực trạng tiếp nhận tác phẩm văn chương ở học sinh THPT
Miền núi khi học "Chiếc thuyền ngoài xa" của Nguyễn Minh Châu …… 26
1.2.2. Kết quả khảo sát……………………………………………………… 28
Số hóa bởi trung tâm học liệu
iv 1.2.3. Đánh giá về khoảng cách tiếp nhận của học sinh THPT miền núi tại Bắc
Quang khi học truyện ngắn "Chiếc thuyền ngoài xa".……………………… 32
1.2.4. Nguyên nhân ảnh hưởng đến việc tiếp nhận tác phẩm“Chiếc thuyền
ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu……………………………………………34
Chƣơng 2: NHỮNG BIỆN PHÁP RÚT NGẮN KHOẢNG CÁCH TIẾP
NHẬN CHO HỌC SINH THPT MIỀN NÚI KHI HỌC TRUYỆN NGẮN
“CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA” CỦA NGUYỄN MINH CHÂU ……….39
2.1. Những đổi mới của truyện ngắn Nguyễn Minh Châu sau 1975……… 39
2.1.1. Xu thế đổi mới chung của truyện ngắn Việt Nam sau 1975……………39
2.1.2. Đổi mới của truyện ngắn Nguyễn Minh Châu sau 1975…………… 48
2.2. Một số biện pháp rút ngắn khoảng cách tiếp nhận tác phẩm văn chương
PHỤ LỤC……………………………………………………………………
Số hóa bởi trung tâm học liệu
vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
PGS : Phó giáo sư
TS : Tiến sĩ
GS : Giáo sư
PP : Phương pháp
DH : Dạy học
GD : Giáo dục
TPVC : Tác phẩm văn chương
THPT : Trung học phổ thông
GV : Giáo viên
HS : Học sinh
TP : Tác phẩm
SGK : Sách giáo khoa
SGV : Sách giáo viên
NXB : Nhà xuất bản
ĐHSP : Đại học sư phạm
SP : Sư phạm
KHXH : Khoa học xã hội
Số hóa bởi trung tâm học liệu
1
2 tòi thầm lặng mà quyết liệt ở một số nhà văn có mẫn cảm với những đòi hỏi của
cuộc sống và có ý thức, trách nhiệm cao với ngòi bút của mình. Người “mở
đường tinh anh và tài năng” [38,tr.11] đã đi được xa nhất ở chặng đầu này là
Nguyễn Minh Châu.
Trên hành trình tư tưởng của mình, Nguyễn Minh Châu đau đáu tìm cội
nguồn đích thực của một nền văn học mang tính nhân bản và nhân loại, khám
phá những vấn đề thuộc số phận con người; đồng thời tạo cho mình một nghệ
thuật trần thuật xây dựng nhân vật rất độc đáo đầy tính sáng tạo và nhân văn
sâu sắc. Nguyễn Minh Châu đã trở thành một nhà văn đặt nền móng toàn diện
và sâu sắc cho sự nghiệp đổi mới cả về quan niệm nghệ thuật lẫn phương thức
biểu đạt. Ông được đánh giá là nhà văn lớn, có nhiều đóng góp hữu ích cho đời
sống văn học nước nhà giai đoạn kháng chiến chống Mỹ và thời kỳ sau 1975.
Để lại một gia tài văn học khá đồ sộ với một loạt các bài phê bình, tiểu
luận cùng những tiểu thuyết, truyện ngắn, không chỉ phản ánh sinh động cho
bước chuyển âm thầm mà quyết liệt trong quan niệm nghệ thuật mà còn tạo cho
Nguyễn Minh Châu môt vị trí không thể thay thế trong giai đoạn quá độ của
văn học Việt Nam hiện đại. Ông là người kế tục xuất sắc những bậc thầy của
nền văn xuôi Việt Nam và cũng là người mở đường rực rỡ cho những cây bút
trẻ tài năng sau này”[38,tr.508].
Đặc biệt những truyện ngắn của Nguyễn Minh Châu sáng tác sau 1975
đã trở thành hiện tượng văn học được giới sáng tác, phê bình và dư luận xã hội
đặc biệt quan tâm và đã được đưa vào chương trình SGK phổ thông ở cả hai
cấp THCS và THPT từ sau 1985; đó là một trong những mảng sáng “làm cho
văn học nhà trường hạn chế bớt những khoảng cách giữa xã hội, thế hệ trẻ và
văn chương nhà trường”[33,tr.19].
1.3. Tuy nhiên nhận thức đúng và dạy đúng tác phẩm của Nguyễn Minh
Châu trong nhà trường phổ thông nói chung và ở các huyện miền núi có học
2. Lịch sử vấn đề
2.1. Những công trình nghiên cứu
“Người ta hay nói đến việc dạy học không có địa chỉ” để phê phán lối
dạy học thoát li đối tượng, những điều sách viết ra và những điều giáo viên suy
Số hóa bởi trung tâm học liệu
4 nghĩ lại xa lạ với học sinh” [34,tr.103]. Nếu thế, giờ học văn không thể có được
sự “đồng cảm, đồng tình, đồng ý”[34,tr.103]. Đây là vấn đề được đặt ra trong
việc dạy tác phẩm văn chương cho học sinh miền núi nói chung và học sinh
miền núi ở Bắc Quang - Hà Giang nói riêng. Vấn đề này đã được các nhà Giáo
dục quan tâm, nghiên cứu để tìm ra hướng đi thiết thực, hiệu quả hơn cho việc
dạy tác phẩm văn chương ở miền núi, nhất là những công trình của các thầy cô
giáo công tác tại trường Đại học sư phạm Thái Nguyên, nơi người viết học tập,
nghiên cứu như:
- “Dạy văn và học văn miền núi” (1991), của hai tác giả Trần Thế Phiệt
- Vi Hồng, công trình nghiên cứu cấp trường, ĐHSP Việt Bắc.
- Luận án tiến sĩ Giáo dục học của tác giả Hoàng Hữu Bội với đề tài
“Con đường hướng dẫn học sinh PTTH miền núi chiếm lĩnh thế giới hình
tượng trong tác phẩm văn chương” (1995) do GS. Phan Trọng Luận hướng dẫn.
- “Những biện pháp hạn chế khoảng cách tiếp nhận thơ kháng chiến
Việt Nam 1946-1954 ở học sinh THPT miền núi” (2002), Luận văn thạc sỹ
khoa học giáo dục của tác giả Lý Thị Mai Hương.
- Hướng dẫn học sinh phân tích và thảo luận các tầng ý nghĩa nhân sinh
trong truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu (2007),
Luận văn thạc sỹ khoa Ngữ văn ĐHSP Thái Nguyên của tác giả Hoàng Thị
Hồng Minh.
- “Biện pháp nâng cao chất lượng bài học “Chiếc thuyền ngoài xa” ở lớp 12
- Sách giáo viên Ngữ văn lớp 12, chương trình nâng cao, do GS.Trần
Đình Sử tổng chủ biên, nhà xuất bản Giáo dục 2008.
- Sách giáo viên Ngữ văn lớp 12, chương trình chuẩn, do GS.Phan
Trọng Luận tổng chủ biên, nhà xuất bản Giáo dục 2008.
2.2.2. Sách thiết kế
- Thiết kế dạy học Ngữ văn 12 do GS. Phan Trọng Luận tổng chủ biên,
nhà xuất bản Giáo dục, năm 2008.
- Thiết kế dạy học Ngữ văn 12 (nâng cao) của tác giả Hoàng Hữu Bội,
nhà xuất bản Giáo dục, năm 2008.
- Kỹ năng đọc – hiểu văn bản Ngữ văn 12 của tác giả Nguyễn Kim
Số hóa bởi trung tâm học liệu
6 Phong, nhà xuất bản Hà Nội, năm 2008.
- Giới thiệu giáo án Ngữ văn 12, tập II của tác giả Nguyễn Khắc Đàm-
Nguyễn Lê Huân, nhà xuất bản Hà Nội, năm 2008.
- Thiết kế bài giảng Ngữ văn 12, tập II của tác giả Nguyễn Văn
Đường, nhà xuất bản Hà Nội, năm 2008.
- Thiết kế bài học “Chiếc thuyền ngoài xa” của sách giáo viên Ngữ văn
12, nhà xuất bản Giáo dục, năm 2008.
2.2.3. Sách bình giảng, phân tích:
- Phân tích, bình giảng tác phẩm văn học 12 - Nâng cao do tác giả
Nguyễn Đăng Mạnh làm chủ biên, nhà xuất bản Giáo dục, năm 2008.
- Phân tích Ngữ văn lớp 12 của tác giả Trần Nho Thìn, nhà xuất bản
Giáo dục, năm 2009.
2.3. Nhận xét rút ra từ các công trình, bài viết
Trong phạm vi tư liệu thu được cho đến thời điểm này, người viết rút ra
một số nhận xét như sau:
- Tiếp đến là công trình của tác giả Hoàng Hữu Bội "Dạy và học tác
phẩm văn chương ở trường THPT miền núi" (1997), nhà xuất bản Giáo dục,
cũng là một nhà giáo có nhiều năm công tác ở trường ĐHSP Việt Bắc, nay là
ĐHSP Thái Nguyên. Với tâm huyết nghề nghiệp, tác giả đã nghiên cứu thực tế
dạy học văn ở các nhà trường THPT miền núi, chỉ ra những khó khăn trở ngại
mà học sinh miền núi gặp phải trong quá trình tiếp nhận như "Vốn hiểu biết về
cuộc sống và con người miền núi còn hạn chế"[1,tr.29], hay tư duy văn học của
người miền núi và học sinh miền núi "Cảm nhận văn chương một cách giản
đơn, bộc trực. Họ thường đối chiếu hình tượng nghệ thuật với thực tại mà nó
phản ánh để đánh giá hình tượng"[1,tr.33]. Từ những phát hiện đó, tác giả đề
xuất những biện pháp khả thi để dẫn dắt học sinh miền núi khám phá hình
tượng tác phẩm văn chương:
+ Giải toả tâm lí mặc cảm khép kín ở học sinh miền núi.
+ Giúp học sinh miền núi vượt qua hàng rào ngôn ngữ.
+ Giúp học sinh miền núi rút ngắn khoảng cách lịch sử- văn hoá.
+ Tăng cường rèn luyện tư duy văn học cho học sinh miền núi.
Số hóa bởi trung tâm học liệu
8 + Tăng cường khả năng tác động của văn chương đối với chủ thể tiếp
nhận bằng các biện pháp đặc thù của giảng dạy văn học.
Kế tiếp thành tựu của các công trình khoa học đi trước, luận văn tập
trung nghiên cứu việc rút ngắn khoảng cách tiếp nhận tác phẩm văn chương
cho học sinh THPT miền núi, khi dạy và học tác phẩm "Chiếc thuyền ngoài xa"
của Nguyễn Minh Châu.
3. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở khảo sát phát hiện những khoảng cách tiếp nhận ở học sinh
THPT miền núi tại huyện Bắc Quang khi học truyện ngắn "Chiếc thuyền ngoài
Nhằm tìm hiểu những cơ sở lý luận về truyện ngắn, đặc điểm truyện
ngắn của Nguyễn Minh Châu, những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của
truyện ngắn „Chiếc thuyền ngoài xa”, đặc điểm tiếp nhận tác phẩm văn chương
của học sinh miền núi qua các công trình nghiên cứu ở phần lịch sử vấn đề.
6.2. Phương pháp điều tra, khảo sát, thống kê, phân tích, khái quát .
Sử dụng phương pháp này để phát hiện khoảng cách tiếp nhận ở học
sinh lớp 12 tại huyện Bắc Quang khi học truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa”-
Nguyễn Minh Châu. Xử lý số liệu thu thập được trong quá trình điều tra khảo
sát, thực nghiệm sư phạm.
6.3. Phương pháp thực nghiệm sư phạm.
Tiến hành thiết kế bài học “Chiếc thuyền ngoài xa”- Nguyễn Minh
Châu, phù hợp với tâm lý tiếp nhận của học sinh THPT miền núi và tổ chức
dạy thực nghiệm tại huyện miền núi Bắc Quang thuộc tỉnh Hà Giang.
7. Đóng góp của luận văn
- Trên cơ sở phân tích cơ sở lí thuyết và thực tiễn, luận văn đề xuất những
biện pháp cụ thể để rút ngắn khoảng cách tiếp nhận TPVC cho học sinh THPT
miền núi khi dạy và học truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh
Châu góp phần thực hiện nhiệm vụ của môn học.
- Luận văn là tài liệu tham khảo bổ ích cho giáo viên và học sinh khi dạy
và học để có thể rút ngắn khoảng cách tiếp nhận cho học sinh THPT miền núi.
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tham khảo và phụ lục, luận
Số hóa bởi trung tâm học liệu
10 văn gồm có 03 chương.
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc rút ngắn khoảng cách
tiếp nhận tác phẩm văn chương cho học sinh THPT miền núi.
chuyển chủ thể tiếp nhận vào chủ thể văn học để người đọc trực tiếp tham gia
những tình huống văn học, tạo điều kiện để người tiếp nhận được cắt nghĩa, thể
nghiệm, nếm trải, sẻ chia và tạo nên sự đồng cảm nghệ thuật; đồng thời người
tiếp nhận cũng bộc lộ được một số phương diện về thiên hướng, năng lực thẩm
mỹ và phẩm chất của mình. Tiếp nhận văn học cũng được xem như một quá
trình đối tượng hóa sức mạnh bản chất người của cá thể trong xã hội. Để thực
hiện quá trình đó, chủ thể tiếp nhận không chỉ dựa vào những phân tích văn bản
ngôn từ một cách máy móc rồi khái quát giá trị hay ý nghĩa của tác phẩm, bởi
thực chất của tiếp nhận văn học là một cuộc giao tiếp đặc biệt giữa người đọc
với nhà văn qua tác phẩm”[15,tr.53].
Về bản chất có thể xem tiếp nhận văn học là một quá trình tác động
thẩm mỹ. Người đọc tiếp nối và tham gia mục đích sáng tạo của nhà văn, hiện
thực hóa ý đồ nghệ thuật của nhà văn qua sự đồng điệu và nhân lên cảm xúc,
qua sự lay thức tâm hồn và mở ra những hiểu biết mới mẻ về cuộc đời.
Tiếp nhận văn học bắt đầu hình thành lý thuyết với một số khái niệm
quan trọng của nó như: tác phẩm, người đọc, việc đọc, khoảng cách tiếp nhận,
sự đồng nhất thẩm mỹ, chân trời đón đợi, đề án tiếp nhận, kết cấu vẫy
gọi…Như vậy tiếp nhận văn học thực chất là một quá trình giao tiếp, một cuộc
đối thoại giữa bạn đọc với nhà văn thông qua tác phẩm. Cuộc đối thoại này đòi
hỏi người đọc phải vận dụng tất cả tri giác, cảm giác và năng lực cảm thụ của
mỗi người và tác phẩm văn học chỉ trở thành đích thực khi người đọc đón nhận
được thông điệp thẩm mỹ mà nhà văn gửi gắm qua tác phẩm đó.
1.1.1.2. Vận dụng lý thuyết tiếp nhận vào việc dạy và học văn
Lý thuyết tiếp nhận hiện nay cơ bản đã được công nhận do những quan
điểm mang tính khoa học, những thành tựu về lý luận và thực tiễn ứng dụng.
Mặc dù lý thuyết tiếp nhận không đặt ra vấn đề dạy và học văn như thế nào ở
trường phổ thông hay đại học một cách trực tiếp, song quan điểm và những vấn
Số hóa bởi trung tâm học liệu
12
Số hóa bởi trung tâm học liệu
13 điểm tâm lý, khả năng phát triển, thiên hướng, đời sống nội tâm của người tiếp
nhận và sự tác động nhất định của dư luận xã hội cũng như xu thế thời đại. Bởi
thế, tiếp nhận văn học cũng đòi hỏi người đọc không chỉ có khả năng tâm lý
sáng tạo mà còn có những phẩm chất riêng. Để hiểu đúng thực chất quá trình
tiếp nhận trong dạy học văn trước tiên phải nhấn mạnh mối quan hệ giữa quá
trình tiếp nhận của học sinh đối với quá trình giáo dục, đào tạo của giáo viên.
Tổ chức xã hội trong phạm vi quan hệ dạy và học, trong bản chất xã hội thẩm
mỹ của nội dung tài liệu và các mối liên hệ rộng lớn giữa văn chương với thời
đại, nhà văn, bạn đọc là những điều kiện tạo nên các bước của quá trình tiếp
nhận trong dạy học văn. Người giáo viên cần phân biệt sự khác nhau về đặc
điểm tâm lý học sinh, khi các em học văn trên lớp với khi đọc tác phẩm văn
chương tự chọn. Tổ chức hệ thống hóa kiến thức gắn liền với kế hoạch giảng
dạy, với chương trình văn học là đặc điểm sư phạm quan trọng của hoạt động
tiếp nhận tác phẩm văn chương trong nhà trường. Sự tiếp nhận văn học của học
sinh thực hiện dưới nhiều hình thức, tùy theo nội dung tài liệu giảng dạy và
mục đích giáo dục nhằm củng cố sự thể nghiệm và thưởng thức thẩm mỹ. Hoạt
động tiếp nhận văn học của học sinh ở nhà trường vừa mang tính chất tập thể
vừa mang tính chất cá thể, bởi vì đặc điểm tiếp nhận văn học của cá nhân được
thể hiện trong mối quan hệ với kinh nghiệm sống và kinh nghiệm nghệ thuật
gần gũi nhau trong tập thể lớp.
Ý kiến phê phán của từng học sinh góp phần hình thành những quan
điểm chung của tập thể. Người giáo viên có trách nhiệm định hướng và điều
khiển quá trình tiếp nhận trong dạy học văn sao cho quá trình đó diễn ra phù
hợp với điều kiện và đặc điểm của quá trình nhận thức bộ môn trên cơ sở khoa
học. Mối quan hệ giữa giảng dạy, tiếp nhận và nhận thức làm cho quá trình lĩnh
chương, thông qua quá trình rút gần và san lấp những “khoảng cách thẩm mỹ”
để tạo ra sự nhất quán về hiệu quả nhận thức của học sinh.
Khoảng cách tiếp nhận tác phẩm văn chương là khoảng trống giữa tác
phẩm văn chương với bạn đọc - học sinh, là một hiện tượng tất yếu mà nguyên
nhân dẫn đến khoảng cách là do sự chênh lệch về vốn sống, điều kiện sống, về
trình độ, năng lực tư duy, nhận thức của mỗi bạn đọc, giữa người sáng tạo và
Số hóa bởi trung tâm học liệu
15 người tiếp nhận văn học. Cụ thể vấn đề đề cập ở đây là khoảng trống hiểu biết
giữa học sinh THPT miền núi với truyện ngắn "Chiếc thuyền ngoài xa" của nhà
văn Nguyễn Minh Châu, là những khó khăn học sinh gặp phải khi tiếp nhận
truyện ngắn "Chiếc thuyền ngoài xa".
Khoảng cách tiếp nhận có nhiều tên gọi khác nhau. Theo PGS.TS Nguyễn
Thị Thanh Hương "Khoảng cách thẩm mĩ" được hiểu là độ chênh lệch, sự xa
cách giữa tiếp nhận thẩm mĩ của bạn đọc trước một văn bản văn học. Nói cách
khác đó là "Sự chênh lệch, sự cách xa giữa ý động, tác động của tác giả (chủ thể
thẩm mĩ) gửi vào văn bản (bản thể thẩm mĩ) và sự tiếp nhận những tác động
thực tế ở văn bản của người đọc (chủ thể tiếp nhận). Trong công trình nghiên
cứu văn chương - bạn đọc sáng tạo, GS.Phan Trọng Luận khi bàn về tính chất
chủ quan trong tiếp nhận văn học gọi đó là hiện tượng thị sai. Thị sai là sự biểu
lộ ở những chủ thể khác nhau trước một hiện tượng văn học (cũng có thể gọi đó
là độ sai trong nhìn nhận, đánh giá văn học). Hiện tượng này không chỉ có ở
những người chưa phát triển về văn học mà ngay cả những thiên tài văn học. Độ
thị sai có thể ở những độc giả khác nhau nhưng cũng có thể ở ngay trong chính
bản thân chủ thể. Đó là khoảng cách văn học giữa người sáng tác và người
thưởng thức, có thể hiểu đơn giản hơn khoảng cách tiếp nhận chính là sắc thái
chủ quan, những cách hiểu khác nhau của độc giả trước cùng một hiện tượng
Quan điểm hiện đại về lí luận dạy học khẳng định, bản chất của các
PPDH tiên tiến mà chúng ta đang tiếp cận là sự thay đổi vai trò của người thầy
và trò trong hoạt động dạy và học. Trong đó, trò là chủ thể chứ không phải
người ngoài cuộc còn thầy là người tổ chức, dẫn dắt, cố vấn; thay vì chỉ ngồi
nghe thầy thuyết trình, trò sẽ được tăng cường tính tự chủ và tự lập, phát triển
khả năng tư duy, kỹ năng trình bày, hùng biện, chia sẻ, hợp tác, tổng hợp tài
liệu…thầy nêu ra vấn đề, việc giải quyết vấn đề đó như thế nào là việc của trò,
chính trò tự mình tìm cách giải quyết vấn đề và qua đó rút cho mình những tri
thức cần, chứ không phải thụ động tiếp thu những kiến thức mà thầy áp đặt.
Trong hoạt động dạy - học mới, thời lượng sẽ dành nhiều hơn cho thảo
luận, làm việc nhóm và tự đọc sách. Trong giờ học, trò sẽ chủ động phát biểu,
trao đổi, góp ý, họ cũng có cơ hội đưa ra chính kiến của mình về vấn đề được
Số hóa bởi trung tâm học liệu
17 nêu ra, được bộc lộ quan điểm, được tranh luận, bảo vệ cho quan điểm của bản
thân. Tuy nhiên không hạ thấp yêu cầu đối với người thầy, ngược lại người thầy
vẫn nhất thiết phải là người “cầm cân nảy mực”, sáng suốt trong việc điều khiển,
định hướng.
Qúa trình dạy học là quá trình nhận thức, nó không chỉ coi trọng nội
dung kiến thức mà còn chú trọng phương pháp dạy của thày và học của trò. Do
đó đổi mới nội dung luôn kết hợp chặt chẽ với đổi mới phương pháp, phù hợp
với sự đổi mới mục tiêu, nhiệm vụ dạy học trong từng giai đoạn phát triển của
xã hội. Hoạt động dạy học là một quá trình tác động qua lại giữa giảng dạy của
thầy và hoạt động nhận thức của trò, quá trình này thống nhất, không tách rời.
Chính vì vậy, việc đổi mới dạy học cần tiến hành đồng thời trên các mặt: quan
niệm nhận thức, nội dung tri thức và phương pháp dạy - học của cả thầy và trò.
Tóm lại: Các quan điểm hiện đại trong lý luận dạy học đều thống nhất
Trong mỗi giai đoạn lịch sử, những khả năng của truyện ngắn được
phát huy và những hạn chế được khắc phục ở mức độ khác nhau gắn với những
quan niệm nghệ thuật khác nhau về con người. Sau 1975, trong giai đoạn mới
truyện ngắn đã phát huy được khả năng tiếp cận và phản ánh hiện thực con
người một cách nhanh nhạy và sắc bén. Với đặc trưng cơ bản của thể loại,
truyện ngắn đã tạo cơ sở cho sự biểu hiện những thay đổi trong quan niệm nghệ
thuật về con người. Có thể nói chưa bao giờ trong văn xuôi nói chung và truyện
ngắn nói riêng con người lại được khai thác ở nhiều chiều và bình diện đến vậy.
Tiếp cận với thế giới nhân vật trong sáng tác, người đọc như được tiếp xúc với
những con người có thực ở ngoài đời, cũng sinh động, phong phú và không kém
phần phức tạp với ý nghĩa nhân sinh sâu sắc. Truyện ngắn góp phần làm cân
bằng hài hòa trở lại cách nhìn nhận con người của giai đoạn văn học trước.
1.1.4.2. Tóm tắt truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa”
Phóng viên Phùng, một nghệ sĩ nhiếp ảnh tài hoa, có niềm đam mê với
nghề và tâm hồn nhạy cảm, được trưởng phòng giao nhiệm vụ đi chụp bức ảnh
về cảnh biển buổi sáng có sương mù vào giữa mùa hè tháng 7, để có thể xuất
bản một bộ lịch nghệ thuật về thuyền và biển còn đang thiếu một tờ.
Copyright: Tài liệu đại học ©