Ngày nay, có quá nhiều thành viên thế hệ @ thích dùng đồ ăn nhanh, những cuốn sách
đọc lướt, quán Net siêu tốc với những “quả” game online giết thời gian, nhưng thời gian
dành cho việc đọc thì hầu như có rất ít các bạn trẻ bố trí cho mình
Không ít người trong số chúng ta quan niệm rằng, đọc đơn thuần chỉ là một hình thức để
tiếp nhận thông tin. Quan niệm đó tuy không sai nhưng thực sự chưa đầy đủ. Ðọc được
xem là một trong những loại hình văn hoá.
Văn hoá đọc ở đây không chỉ dừng lại ở kỹ năng đọc mà hiểu rộng hơn đó chính là văn
hoá tích luỹ thông qua cả kỹ năng nghe, nhìn. Tuy nhiên, văn hoá đọc của giới trẻ hiện
nay lại là vấn đề đáng quan ngại của toàn xã hội, cũng như những người có tâm huyết với
nó.
Nói đến văn hoá đọc thì ông cha ta luôn là tấm gương sáng để chúng ta học tập như Lê
Quý Ðôn, Nguyễn Trường Tộ Quá trình tự học, tự tìm tòi kiến thức qua sách vở, tài liệu
đã giúp người xưa có vốn văn hoá sống thật đáng trân trọng. Vậy còn giới trẻ bây giờ thì
sao? Quanh họ có biết bao trường học, trung tâm, thầy cô, gia sư với điều kiện có sẵn
của một xã hội phát triển, họ có cơ hội chọn cho mình một con đường học “đơn giản” mà
“hiệu quả” nhất. Họ quen nhận kiến thức từ người khác và chính điều này đã dẫn tới một
hệ quả tất yếu, đó là sự ỉ lại và tính thụ động trong việc khai thác và tiếp nhận thông tin.
Nếu không có những biện pháp khắc phục, hay một cách nhẹ nhàng hơn là khuyến khích
các bạn trẻ có lòng ham mê đọc sách để tự tìm tòi và rút ra cho bản thân những bài học
của riêng mình; nếu để cho hiện trạng này trở nên phổ biến và kéo dài thì thật khó hy
vọng vào những ý tưởng sáng tạo, những công trình khoa học tầm cỡ trong tuong lai. Khi
được hỏi về vấn đề này, PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái, giảng viên Khoa Báo chí,
(Trường Ðại học Khoa học Xã hội và Nhân văn) đã trăn trở: “Văn hoá đọc của thanh niên
Việt Nam hiện nay đang xuống cấp một cách nghiêm trọng. Thời gian, phương pháp học
tập cũng như sự đa dạng của các phương tiện thông tin đại chúng là một trong những
nguyên nhân làm cho các bạn trẻ sao nhãng việc đọc và nghiên cứu những tác phẩm giá
trị. Nhưng quan trọng hơn hết là ý thức duy trì và phát triển văn hoá đọc của giới trẻ
chúng ta chưa cao” .
Ngày nay, có quá nhiều thành viên thế hệ @ thích dùng đồ ăn nhanh, những cuốn sách
đọc lướt, quán Net siêu tốc với những “quả” game online giết thời gian, nhưng thời gian
dành cho việc đọc thì hầu như có rất ít các bạn trẻ bố trí cho mình Có lẽ, ai cũng ý thức

thế, việc mua sách giáo khoa không phải để phục vụ nhu cầu tự thân của người đọc mà
nhiều khi vì bắt phải mua (học sinh, sinh viên). Như vậy, trên thực tế mỗi người Việt chỉ
mua 0,6 quyển sách/năm.
Không thể phủ nhận thị trường sách Việt Nam đang ngày càng đa dạng và phong phú.
Song, văn hóa đọc ở nước ta vẫn chưa cao, thậm chí nếu so sánh cách đọc sách của người
Việt với người nước ngoài, sẽ dễ dàng nhận thấy vấn đề đọc sách của người Việt đang có
"vấn đề" hay nói đúng hơn chúng ta chưa có văn hóa đọc theo đúng nghĩa.
Khó có thể định nghĩa đầy đủ về "văn hóa đọc". Nhưng chắc chắn một điều, văn hóa đọc
không chỉ là việc tăng cường đọc sách văn học như một số người lầm tưởng, cũng không
chỉ là đọc thật nhiều rồi ghi lưu niệm vào sách, hay sưu tầm sách cũ. Văn hóa đọc rộng
lớn hơn rất nhiều. Những thư viện mênh mông mở cửa cả ngày, những tủ sách gia đình
được giữ gìn cẩn thận và bổ sung qua nhiều thế hệ, những nhà xuất bản lớn có uy tín thật
sự trong việc kiểm soát một cuốn sách từ khâu mua bản quyền đến khâu phát hành là
hình ảnh quen thuộc tại một quốc gia đã có được văn hóa đọc. Còn ở ta, các thư viện vốn
đã ít lại chỉ mở cửa vào giờ hành chính và được canh gác quá kĩ càng. Những buổi triển
lãm sách quý chỉ diễn ra ở vài quán café sách nhỏ. Các hiệu sách cũ thường nằm ở nơi
ngõ hẻm đường vòng. Thông tin về sách mới thì ít ỏi hoặc theo kiểu truyền miệng Tất
cả chỉ có thể tác động đến những người có ý thức tự mình đi tìm, chứ không thể tác động
đến đám đông. Sách bán chạy ở ta thường là sách mang tính chất giải trí thông thường, ít
có giá trị tinh thần hoặc cung cấp cho người đọc kiến thức. Các sách có giá trị, đạt giải
thưởng quốc tế thì bị xếp xó, tồn kho và phải bán giảm giá để thanh lý, khiến không ít
nhà xuất bản lao đao và dần dà phải chấp nhận chạy theo dòng sách giải trí phục vụ nhu
cầu của đa số độc giả nhằm đảm bảo độ an toàn trong kinh doanh. Những điều này khiến
cho văn hóa đọc của Việt Nam khó được định hình, nếu có thì cũng mới chỉ là một nền
văn hóa đọc giải trí và bình dân.
Cũng cần phải nói thêm một phần tối quan trọng của văn hóa đọc, đó là kỹ năng đọc. Hầu
hết độc giả Việt Nam chưa có kỹ năng đọc sách. Trong các nhà trường, chưa có một môn
học nào dạy cho học sinh kỹ năng này. Học thuộc lòng - trả bài - rồi quên luôn là một quy
trình quen thuộc của học sinh, sinh viên. Điều này khiến cho học sinh ghét sách và không
thu được gì nhiều từ sách dù chương trình học có nhồi nhét đến mấy. Trong gia đình, thói

phải tích cực tuyên truyền cho người dân nâng cao ý thức bảo vệ sách thật, sách có bản
quyền, khuyến khích họ coi sách như một sản phẩm có đầy đủ giá trị như các sản phẩm
tiêu dùng khác
Không lúc nào là quá muộn để vực dậy nền văn hóa đọc cho một quốc gia. Tuy nhiên,
việc Bộ VHTT&DL xây dựng chiến lược quốc gia để phát triển văn hóa đọc trong cộng
đồng lần này chắc chắn sẽ đụng đến rất nhiều thành trì cố hữu trong giáo dục, xuất bản
cũng như mọi thứ liên quan đến sách ở Việt Nam. Bởi vậy những người bi quan (hoặc
thực tế) đều có lý do để lo lắng trước khi trông đợi vào thành công của chiến lược.
Chung tay đẩy lùi ô nhiễm văn hóa trong thanh thiếu niên ( 26/2/2009)
Gần đây, dư luận xã hội đặc biệt quan tâm đến 3 loại ô nhiễm, đó là ô nhiễm môi trường,
ô nhiễm trong ăn uống và ô nhiễm văn hoá. Ô nhiễm môi trường và ô nhiễm trong ăn
uống gây nên nhiều bệnh nan y như ung thư, tiêu chảy… trực tiếp làm cho đời sống
người dân bất ổn, bị lên án gay gắt, báo chí nói đến nhiều và các ngành chức năng đã vào
cuộc quyết liệt.
Ô nhiễm văn hoá cũng được rung chuông báo động đỏ. Lứa tuổi vị thành niên và lứa tuổi
thanh niên phạm pháp ngày càng tăng và ngày càng nghiêm trọng. Tuy một số tờ báo đã
lên tiếng cảnh báo, nhưng chưa được xã hội quan tâm đúng mức. Có lẽ vì vấn đề tác hại
này trừu tượng hơn và biện pháp giải quyết như thế nào là hiệu quả còn khó. Nhưng nên
thấy rằng nó sẽ di căn nặng, nếu không có biện pháp phòng ngừa, chữa trị.
Trong những nguyên nhân gây nên tệ nạn này, thì nguyên nhân do ô nhiễm văn hoá độc
hại là thấy rõ nhất. Muốn giải quyết được vấn đề, cần tìm hiểu về thanh thiếu niên nhiều
hơn.
Thời đại ngày nay, lứa tuổi thanh thiếu niên có những đặc trưng tâm, sinh lý khác trước.
Do cuộc sống ngày càng được cải thiện, sự phát triển của tuổi trẻ nhanh hơn. Ngày xưa
các cụ nói “nữ thập tam, nam thập lục” (gái 13, trai 16) là nói đến sự bắt đầu của chu kỳ
sinh lý, bây giờ ở lứa tuổi này nhiều em đã có sự ham muốn tình dục đầy đủ.
Thanh thiếu niên ngày nay mong bản thân được độc lập sớm. Trước đây, thanh niên tuổi
18 còn nhiều lệ thuộc vào gia đình, bố mẹ nói con lắng nghe. Bây giờ, lớp trẻ được tiếp
xúc rộng rãi với xã hội nên việc con cái nghe lời cha mẹ giảm đi, chúng có sự suy nghĩ
riêng và nhiều khi thích sống riêng khỏi bố mẹ, do đó bố mẹ nắm được hành vi của con là

- Nhà trường phấn đấu để không có học sinh bỏ học, trốn học; nếu bỏ học do nghèo phải
giúp đỡ để các em đến trường; nếu bỏ học trốn học đi đến các quán internet phải phối hợp
với gia đình và tìm cách ngăn chặn.
- Củng cố mối quan hệ gia tộc với lớp trẻ như đưa các em về thăm quê, dự hội làng, họp
họ, họp đồng hương để gợi cho chúng nhớ đến tình cảm quý mến ông bà, cha mẹ, quê
hương, làng xóm.
- Việc chiếu phim trên các đài truyền hình ảnh hưởng nhiều đến suy nghĩ và hành động
của thanh thiếu niên vì mỗi kênh truyền hình mỗi ngày chiếu tới 4-5 phim. Nên rà soát
hạn chế phim kích dục và bạo lực. Do làm phim Việt Nam để chiếu trên truyền hình đắt
tiền hơn mua phim ngoại nhiều, nên đài truyền hình chiếu nhiều phim ngoại. Nếu sáng
ngủ dậy mở mắt ra đã thấy phim Trung Quốc, tối trước khi đi ngủ lại xem phim Hàn
Quốc hay nước khác, lâu ngày thành quen, không còn giữ được bản sắc dân tộc nữa.
- Trước đây các nhà xuất bản là cơ quan sự nghiệp có thu, bây giờ theo cơ chế thị trường,
các nhà xuất bản phải tự hạch toán. Nguồn bản thảo phải dựa vào các nhà kinh doanh
sách, việc chọn bản thảo theo “gu” thị trường do họ tổ chức và đề xuất, nhà xuất bản chỉ
duyệt nội dung, có lúc sơ hở và bị động trong việc tuyển chọn bản thảo. Nên cấp vốn để
nhà xuất bản đầu tư vào công tác tuyển chọn bản thảo sẽ giúp nhà xuất bản chủ động hơn,
có thể thanh lý những bản thảo không phù hợp.
- Những văn hoá phẩm độc hại thường từ bên ngoài nhập vào theo con đường lậu, bất
hợp pháp; từ trong nước phát ra cũng co,á nhưng ít hơn. Cần bồi dưỡng cho cán bộ quản
lý văn hoá, thông tin truyền thông và công an bảo vệ văn hoá có đủ năng lực và đạo đức
để quản lý chặt nội dung hoạt động văn hoá. Từ việc cho mở vũ trường, quán karaoke,
quán internet, nội dung biểu diễn, đến việc tiêu huỷ những văn hoá phẩm độc hại được
quản lý theo quy chế, kiểm tra chặt chẽ, không nương nhẹ, buông lỏng.
- Có những trào lưu văn hoá đầu tiên xuất hiện ở một nước Âu-Mỹ nào đó, về sau bản
thân nước ấy thấy không lành mạnh đã ra sức khắc phục. Nhưng sau đó nó lại được du
nhập vào nước ta. Hoặc như hiện nay đang xuất hiện những trào lưu mới, chưa biết đúng-
sai thế nào thì không nên vội quảng bá trên các phương tiện truyền thông. Ban công tác
thanh niên nên có cán bộ chuyên trách nghiên cứu về trào lưu văn hoá của các nước, phân
biệt cái đúng, cái sai, học hỏi kinh nghiệm về chống tệ nạn văn hoá (như chống nghiện

riêng và nhiều khi thích sống riêng khỏi bố mẹ, do đó bố mẹ nắm được hành vi của con là
rất khó. Ý thức sớm độc lập của con có mặt tốt nhưng nhiều khi do suy nghĩ chưa chín
chắn mà bỏ nhà ra đi, theo bạn bè xấu rủ rê, trở thành kẻ phạm tội với xã hội.
Trước đây khái niệm giáo dục con cái thường đi theo một công thức: Gia đình + Xã hội +
Nhà trường. Công thức này về cơ bản vẫn cần thiết nhưng nội dung đã có sự khác biệt.
Nhà trường trước đây quản lý học sinh gần như toàn diện nhưng bây giờ sau giờ học, học
sinh làm gì nhà trường không nắm được. Học sinh trước đây hết giờ học là về nhà, bây
giờ ngoài giờ học ra, chúng học thêm, đi chơi gì, với ai, bố mẹ khó lòng nắm vững nhất là
khi bố mẹ bận rộn làm ăn, công việc suốt ngày, không quản lý được con. Con được tiếp
xúc sớm với những kiến thức khoa học, trò chơi hiện đại như sử dụng máy vi tính,
internet, trò chơi điện tử, lập trang Web Blog.v.v Có nhiều bậc cha mẹ không đủ trình
độ kiến thức về lĩnh vực này, thấy con suốt ngày ngồi bên máy vi tính là mừng, nhưng có
biết đâu nhiều khi chúng tiêu khiển những trò văn hoá độc hại mà không biết.
Về mặt xã hội, trước đây thường dùng các đoàn thể để răn đe hoặc khuyến khích các em,
bây giờ vẫn có đoàn, có đội, có hội phụ nữ, người cao tuổi tham gia giáo dục các cháu,
nhưng hiệu quả không nhiều. Việc ngăn chặn văn hoá độc hại các đoàn thể khó làm, theo
không kịp; trong khi đó việc quản lý văn hoá do các ngành văn hoá, truyền thông làm lại
không theo kịp tình hình, có nơi buông lỏng, nên sự xâm nhập văn hoá “bẩn” vào lớp trẻ
được sức tung hoành… Tất cả những sự kiện ấy lâu ngày tích hợp lại, dần dần gây ô
nhiễm văn hoá nghiêm trọng trong lớp trẻ.
Muốn đẩy lùi ô nhiễm văn hoá cần có sự phối hợp đồng bộ của nhiều ngành, nhiều giới.
- Đầu tiên cần trang bị kiến thức mới cho bố mẹ, để các bậc phụ huynh nắm được nội
dung các vấn đề như trò chơi điện tử, game online, sử dụng internet, chát.v.v… biết được
cái nào cần phát huy, cái nào cần tránh. Con ngồi trước máy tính “lướt nét” “nháy chuột”
trong chốc lát bao hình ảnh hiện ra mà có khi bố mẹ chẳng biết gì. Việc bồi dưỡng kiến
thức này nên soạn thành chương trình đơn giản, nói ở các câu lạc bộ hoặc tuyên truyền
trên phương tiện thông tin đại chúng.
- Nhà trường và các đoàn thể tổ chức nhiều trò chơi vui, bổ ích và lành mạnh như thể
thao thể dục, ca hát, picnic, tham gia các phong trào tình nguyện và thu hút lớp trẻ thích
thú nghiên cứu khoa học, lập thân lập nghiệp mà quên đi những hoạt động sa đoạ, tình

biệt cái đúng, cái sai, học hỏi kinh nghiệm về chống tệ nạn văn hoá (như chống nghiện
game online chẳng hạn) để hướng dẫn thanh, thiếu niên đi theo trào lưu đúng mà tránh
những cái lệch lạc.
Ngày nay, không thể dùng mệnh lệnh hành chính để ngăn cản, cấm đoán lớp trẻ tiếp cận
với những vấn đề mới, có xu hướng lạ đang phổ biến trên thế giới. Truyền bá văn hoá,
nghệ thuật trên internet đang phát triển hơn bao giờ hết. Hướng dẫn cái đúng, gạt bỏ cái
sai hết sức khó khăn và phức tạp. Nhưng để tệ nạn văn hoá độc hại xâm hại lớp trẻ là nỗi
đau và nỗi lo của mỗi gia đình và xã hội. Mong được mọi người chung tay góp sức đẩy
lùi ô nhiễm văn hoá độc hại trong thanh thiếu niên và trang bị cho lớp trẻ sự hiểu biết cần
thiết, đủ sức đề kháng với các loại văn hóa độc hại./.
Giác Ngộ Online
Từ vấn nạn ô nhiễm môi trường,nghĩ về môi trường văn hóa Phật giáo
Môi trường ô nhiễm là vấn đề thời sự đang rất nóng hổi trên diễn đàn thông tin đại chúng, hàng
ngày có hàng loạt vụ gây ô nhiễm môi trường bị phanh phui. Nhưng đó chỉ là phần nổi của tảng băng
chìm mà thôi, thực ra trên đất nước ta đâu đâu cũng thấy “môi trường bị ô nhiễm”. Như môi trường
văn hóa, môi trường giáo dục, môi trường đạo đức của nước ta cũng đang ngày càng bị ô nhiễm.
Mà môi trường văn hóa chính là công cụ lý thuyết khá hữu hiệu để xem xét điều kiện bên ngoài, làm
nên sự hình thành hay tha hóa nhân cách, sự phát triển hay thụt lùi của cá nhân, sự tiến bộ hay lạc
hậu của nhóm xã hội hoặc cộng đồng.
Môi trường văn hóa Việt Nam đang bị ô nhiễm nặng. Phải nói rằng, chưa bao giờ môi trường văn
hóa ở Việt Nam lại phong phú và đa dạng như hiện nay. Nó vừa năng động và tích cực nhưng cũng
quá nhiều cám dỗ tiêu cực. Sự phong phú, đa dạng, năng động của môi trường văn hóa Việt Nam
hiện nay chưa đủ để nuôi dưỡng, khích lệ trí tuệ sáng tạo tuổi trẻ phát triển mạnh. Nhưng mặt khác,
nó quá dư thừa những tiêu cực để khiến cho bất cứ một cá nhân, một gia đình, một cộng đồng nào
cũng phải bất an và cảnh giác.
Nhan nhản những kênh thông tin đồi trụy, các thông tin trên mạng Internet, các sản phẩm nghe nhìn
từ các phương tiện truyền thông đại chúng khác đang làm nhiễu loạn môi trường văn hóa truyền
thống và dẫn đến việc tuổi trẻ xem thường văn hóa truyền thống quý báu của cha ông, của dân tộc.
Nếu xét trong bối cảnh môi trường xã hội đang bị ô nhiễm hiện nay tại nước ta thì có lẽ hàng ngày
chúng ta phải đối mặt và hít thở trong một môi trường văn hóa ô nhiễm đến nghẹt thở cả từ nông

Bắc, một số câu lạc bộ thanh niên Phật tử mới thành lập với nhiều nội dung sinh hoạt lành mạnh đã
và đang hoạt động rất tốt, đây là một dấu hiệu rất đáng mừng mà không phải ở đâu cũng cập nhật
được như thế. Ở miền Trung, tổ chức Gia đình Phật tử chính là môi trường văn hóa lành mạnh
nhưng thật đáng tiếc là hình thái hoạt động còn nhiều đơn điệu và ít thay đổi để có thể tạo đà cho
tuổi trẻ phát triển kỹ năng và tư duy sáng tạo.
Các đạo tràng, các câu lạc bộ, các khóa tu, hội trại của Phật giáo tuy rất tích cực,
nhưng vẫn còn mang tính cục bộ địa phương và tự phát mà PGVN vẫn chưa
có chiến lược để phát triển thành hệ thống, thành thế mạnh trên phạm vi cả
nước để chung tay đẩy lùi sự ô nhiễm môi trường văn hóa hiện nay. Mặc dầu
không quá bi quan để nói rằng “nguy cơ ô nhiễm văn hóa” tại Việt Nam là
quá trầm trọng, hết thuốc chữa, nhưng nếu không có biện pháp sáng suốt để
đẩy lùi những nhân tố tiêu cực và không bình thường, thậm chí rất không
bình thường đang từng ngày làm ô nhiễm môi trường văn hóa chúng ta hiện
nay thì mối nguy hại sẽ là khôn lường. Phật giáo - tSuy đồi đạo đức, lối sống
hiện nay lỗi do ai?
Thứ 4, Ngày 27/10/2010 10:16 AM
Một số sự kiện gây "sốc" của giới trẻ gần đây và cách nhìn nhận đánh giá của xã hội
Thời gian gần đây dư luân cả nước xôn xao về việc liên tiếp xảy ra những vụ việc đáng "báo động"
về tình trạng suy đồi đạo đức ở thanh thiếu niên. Điều đáng nói là càng ngày lứa tuổi phạm pháp
càng thấp tỷ lệ nghịch với tính chất nghiêm trọng của sự việc. Điển hình là vụ việc một học sinh
nam ở Hải Dương vì không có tiền chơi game đã giết hại bố đẻ của mình một cách hết sức dã man
thú tính, vụ việc một thiếu nữ tuổi teen cầm đầu một nhóm côn đồ chuyên lừa đảo, hãm hiếp học
sinh nữ rồi đem bán cho nhà chứa, các vụ việc bạo lực học đường, lối sống thác loạn trong các vũ
trường, quán bar, yêu đương đồng giới, lối hành xử theo kiểu côn đồ đối với bạn bè, gia đình và
thầy cô, v.v
Tôi cũng xin kể một chuyện bản thân tôi chứng kiến: gần nhà tôi có một gia đình, bố phụ vữa, mẹ
buôn bán lặt vặt, câu con trai học lớp 11. Một lần vào quãng chập tối người bố đi làm về được bà mẹ
cho biết con trai đang ngồi tại một quán net. Ông bố tìm con về định dạy cho cậu quý tử một bài
học. Sau một hồi đôi co mắng chửi cuối cùng không phải là cậu con trai mà chính là ông bố bị cậu
con dùng chân kẹp đầu cho ăn no đòn. Câu chuyện trên chỉ là một trong nhiều, rất nhiều dẫn chứng

hơn hết, là dạy cách làm người. Ngày xưa có câu "Tiên học lễ, hậu học văn", nhưng mấy mươi năm
trước câu này đã bị gỡ bỏ ở các trường. Các trường hiện nay ít chú ý đến hành vi đạo đức của trẻ,
chủ yếu là trang bị kiến thức, là nơi "giữ trẻ" trong những lúc bố mẹ chúng còn mải mê công sở,
kiếm tiền.
Xã hội: là nơi hoạt động của con người. Một xã hội văn minh, lành mạnh sẽ là môi trường tốt nâng
đỡ và thôi thúc giới trẻ dấn thân cống hiến công sức, trí tuệ xây dựng công đồng, đất nước. Nhưng
ngược lại, xã hội cũng là sông sâu, vực thẳm, mời gọi, cuốn hút trẻ vào các tệ đoan, sa
ngã.
Môi trường giáo dục ấy bây giờ ra sao?
Gia đình: Hãy tưởng tượng, như trên phần nào tôi đã đề cập, trong gia đình, bố mẹ sáng dạy mải
móng nhét mấy đồng vào tay con tự lo bữa sáng (thậm chí cả bữa trưa) trong ngày. Tối về, vội vã
chuẩn bị bữa ăn, vội vã và vài bát cơm sau đó ai rút về phòng người ấy. Cha mẹ và con cái hầu như
rất ít giao lưu. Nhưng đó chỉ là một phần vấn đề. Hãy xem lối sống, cách hành xử của cha mẹ hàng
ngày với ông bà, với anh em bạn bẹ, với đồng nghiệp và ngoài xã hội. Ngôn ngữ chợ búa tràn ngập
trong không gian gia đình, gia đình là nơi chứa chấp các âm mưu và toan tính. Cha mẹ làm cơ quan
nhà nước thì âm mưu mua bán chức quyền, âm mưu làm giàu từ tham nhũng, từ biếu xén, luồn lọt.
Cha mẹ làm doanh nghiệp bên ngoài thì âm mưu buôn gian bán lận, lừa đảo làm giàu
Môi trường gia đình ấy không khác mấy bãi chiến trường, sớm dạy cho người con cách sống lạnh
lùng vật chất, thiếu đi một tinh thần nhân văn cần có.
Nhà trường: Ngày xưa, cũng chưa lâu lắm, khoảng hai chục năm trước, mối quan hệ thầy trò khác
xa bây giờ. Khác ở chỗ thầy và trò rất thân thiết và gần gũi nhau. Học trò ốm đau thầy cô đến tận
nhà thăm hỏi, thầy cô biết rõ hoàn cảnh gia đình của mỗi đứa và thường xuyên gặp gỡ động viên
học trò. Ngày xưa chúng tôi không học thêm như bây giờ. Có bồi dưỡng học sinh giỏi thì cũng hầu
như không công, có chăng chút ít quà cáp gọi là của cha mẹ biếu thầy cô với một tấm lòng trân
trọng. Có khi vì ốm đau phải nghỉ học, thầy cô sẵn lòng dành thời gian cả tháng kèm cặp riêng để
theo được bài mà không đòi hỏi bất cứ điều kiện vật chất nào.
Còn bầy gờ? Học sinh học thêm tối sáng, không chỉ học thêm môn chính mà cả các môn phụ. Học
thêm không phải vì ham học, mà vì sợ thầy cô. Đành rằng chương trình giáo dục của ta hiện nay còn
bất hợp lý, quá nhiều môn học, kiến thức quá nặng nên để thi được đại học cần phải học thêm.
Nhưng cũng có khi thầy lên lớp chỉ dạy "nửa chữ" còn "nửa chữ" dành cho dạy ở giờ phụ đạo. Việc

nay nữa) phụ thuộc lớn vào thời tiết "Trông trời, trông đất, trông mây/ Trông mưa, trông lắng, trông
ngày, trông đêm", vào kinh nghiệm "nước, phân, cần, giống". Mà kinh nghiệm dĩ nhiên chỉ tuổi già
mới tích luỹ được nhiều. Vì thế dẫn đến tư tưởng "trọng sỉ", đề cao kinh nghiệm, đề cao tuổi tác. Đó
còn chưa kể tới quan điểm của Nho giáo "50 tuổi biết mệnh trời". Tư tưởng này ăn sâu rễ vào tiềm
thức người Việt, cộng với tư tưởng công thần tạo nên cái nhìn nhiều khi sai lệch về tuổi trẻ trong
thời buổi khoa học công nghệ đòi hỏi trí tuệ hơn tuổi tác. Chính vì thế dễ thấy tuổi trẻ ít khi được
trọng dụng được mạnh dạn bổ nhiệm vào các chức vụ quan trọng, vì chưa đủ "tích luỹ".
Tiện đây cũng xin lưu là những nhà lãnh đạo đầu tiên của Đảng cộng sản và nhà nước Việt Nam dân
chủ cộng hoà non trẻ lại là những người còn rất trẻ, chủ yếu là U30, U20. Đơn cử như tổng bí thư
Lê Hồng Phong, Nguyễn Văn Cừ, hay như vị đại tướng huyền thoại Võ Nguyên Giáp làm Bộ
trưởng Bộ quốc phòng cũng chỉ mới 36 tuổi. Đó còn chưa kể tới vô số các Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch
tỉnh thời kỳ đầu của chế độ là những người rất trẻ, có người chỉ độ 20.
Tại sao lại có hiện tượng ấy? Là bởi vì tuổi trẻ đi liền với tính năng động, thích cái mới, ưa mạo
hiểm, sẵn sàng thay đổi nên dễ tiếp nhận chủ thuyết mới không bảo thủ như lớp già, và khi đã tiếp
nhận thì hăng hái hoạt động thực hiện hoài bão, lý tưởng.
Tuy nhiên sau khi lên cầm quyền, vì họ trẻ nên cầm quyền lâu. Khi họ già chuyển giao cho những
người cộng sự kế cận thì những người đó cũng đã ở tuổi cao rồi. Tuổi trẻ sau này khó len chân vào
các chức vụ quan trọng, mà để phấn đấu lên được chức vụ đó phải qua tuần tự qua vô vàn các tầng
bậc chức tước khác, đến khi len lên được thì tuổi cũng đã cao.
Như vậy chúng ta thấy, giới trẻ chiếm tỷ lệ cao trong dân số ở tuổi lao động, là "mùa xuân của xã
hội", "tương lai của đất nước" nhưng chưa có vai trò, tác động lớn đối với hướng đi của xã hội và
đất nước. Những người có tuổi mới là những lãnh đạo của đất nước, tác động, ảnh hưởng tới mọi
mặt của xã hội. Mà những nhà cầm quyền, nhà lãnh đạo, những người đang làm chủ xã hội hiện nay
của chúng ta là ai? Họ chính là cha, mẹ, là chú, bác, cô,dì của chúng ta. Họ thế nào? Hãy nhìn tấm
gương của Nguyễn Trường Tôn, của Nguyễn Việt Tiến, của Nguyễn Thanh Bình mà phấn đấu. Có
người nghe vậy sẽ phản bác: chỉ có vài con sâu đáng gì với nồi canh lớn, xã hội thời nào chẳng có
những con người như thế. Thì đó là lời của những bạn lạc quan hoặc đui mù. Nhưng người lạc quan
hiện nay rất ít (chỉ đông người tham vọng thôi) và con mắt của người thời nay ai cũng sáng
cả.
Chúng ta làm một thí nghiệm nhỏ: Bạn hãy lên một danh sách lãnh đạo địa phương (quận, huyện

bừa bãi, hỗn loạn thì sẽ mất hết tất cả, những mất mác sẽ để lại rất nhiều
sau những cuộc vui chơi trác tán. Nếu ai có cùng quan điểm với tôi thì hãy
tìm mọi cách kêu gọi mọi người hãy dừng lại ngay, đừng để hậu quả xảy
ra rồi mới nuối tiếc thì đã quá muộn. Gia đình, nhà trường, xã hội buộc
phải lên tiếng nói, phải có trách nhiệm trong vấn đề giáo dục hiện nay để
không còn những con người sống buông tuồng, bừa bãi như thế nữa.

Sự suy thoái về đạo đức, lối sống dẫn đến tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí, nhũng nhiễu dân
của một bộ phận không nhỏ cán bộ Đảng viên vẫn diễn ra rất nghiêm trọng”- Phó chủ nhiệm Ủy
ban kiểm tra Trung ương Vũ Quốc Hùng nhấn mạnh trong bản tham luận của ông trước Đại hội
Đảng X.
TS ghi lại đánh giá của ông về 5 suy thoái đạo đức, lối sống của Đảng viên.
Thứ nhất, suy thoái về đạo đức, lối sống trong cán bộ, Đảng viên có xu hướng tăng cả về
số lượng và phạm vi. Khi bước vào thời kỳ đổi mới, mới chỉ là một lời cảnh báo tại Đại hội VI:
“Trong xã hội ta đang diễn ra cuộc đấu tranh giữa hai lối sống: lối sống có lý tưởng, lành mạnh,
trung thực, sống bằng lao động của mình, có ý thức tôn trọng và bảo vệ của công, chăm lo lợi ích
của tập thể, của nhà nước, với lối sống thực dụng, dối trá, ích kỷ, ăn bám, chạy theo đồng tiền".
Đến nay, tình trạng đó đã, đang diễn ra ngay trong Đảng. Từ chỗ chỉ có ở “một bộ phận” thì nay
đã diễn ra ở “một bộ phận không nhỏ”. Trong đó có cả cán bộ Đảng viên có chức, có quyền.
Suy thoái về đạo đức, lối sống làm nảy sinh lãng phí, tham nhũng, nhũng nhiều dân, trước kia
diễn ra ở một số cán bộ, Đảng viên hoạt động trong lĩnh vực kinh tế, thì nay xảy ra tất cả các
ngành, các lĩnh vực: y tế, giáo dục, văn hóa, thực hiện chính sách xã hội, tổ chức cán bộ, công
tác tham mưu, hoạch địch chính sách cụ thể… Mức độ này ngày càng tăng, nếu trước kia chủ
yếu là “ăn cắp vặt”, “bớt xén” mang tính chất cá nhân đơn lẻ thì nay chặt chẽ, móc nối chằng chịt
trên dưới, trong ngoài để trục lợi như: thông đồng, chia chác giữa các bên trong đầu tư xây dựng
cơ bản, giải phóng mặt bằng, mua sắm vật tư, đấu thầu và chỉ định thầu, phân phối dự án, hoàn
thuế giá trị gia tăng, trong cấp phát vốn, nhận hối lộ, trong điều tra truy tố xét xử; “ra giá” trong
việc cung cấp thông tin bí mật…
Thứ hai, bệnh cơ hội, chủ nghĩa cá nhân có chiều hướng gia tăng. Việc này không chỉ có ở
Đảng viên trẻ mà còn biểu hiện cả trong một bộ phận cán bộ, Đảng viên nói chung, nhất là

trường hợp đề ra chủ trương chính sách không phù hợp với thực tế, người dân không đồng tình.
Việc nhận xét cán bộ chung chung, thậm chí sai lệch với mức “vô trách nhiệm”. Vụ tham nhũng
và tha hóa đạo đức, lối sống của một số cán bộ Đảng viên ở PMU 18 nghiêm trọng vậy mà Phó
bí thư Đảng ủy cơ quan Bộ vẫn khẳng định: “Trước khi bị khởi tố, họ đều là Đảng viên tốt”.
Khẳng định như vậy thì “thật là quan liêu, vô chính trị, vô trách nhiệm, có thể nói là vô cảm,
không thể chấp nhận được”.
Thứ năm, tham nhũng, nhũng nhiễu dân gây hậu quả nặng nề trên nhiều mặt, làm thất thoát
tài sản, tiền vốn của nhà nước, của nhân dân và sự hư hỏng của một bộ phận không nhỏ cán bộ,
Đảng viên.
Tình trạng “nhũng nhiễu”, “vòi vĩnh” dân ở nhiều cán bộ, Đảng
viên, công chức khi thực thi công vụ, chưa tới mức phải truy tố
trước pháp luật diễn ra ngày càng nghiêm trọng trong nhiều
ngành, nhiều cấp, nhiều lĩnh vực, gây bức xúc trong xã hội, ảnh
hưởng đến môi trường đầu tư, làm nhiều cán bộ Đảng viên và
nhân dân băn khoăn, chưa thật sự tin tưởng đối với cuộc đấu
tranh phòng chống tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí, nhũng
nhiễu dân.
Tóm lại, có thể nói tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, về phẩm chất đạo đức, lối sống dẫn
đến tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí, sách nhiễu của một bộ phận không nhỏ cán bộ, công
chức, Đảng viên diễn ra nghiêm trọng làm cho nhân dân bất bình, lo lắng, giảm lòng tin đối với
Đảng, nhà nước, là nhân tố kìm hãm bước tiến của công cuộc đổi mới và vẫn là nguy cơ, hiểm
họa lớn đe dọa sự tồn vong của Đảng, chế độ ta.
nhờ toàn cầu hóa, chúng ta tiếp cận được những thành tựu của cuộc cách mạng khoa học
và công nghệ, đặc biệt là công nghệ điện tử và tin học. Công nghệ điện tử và tin học làm
cho tác phong của con người khẩn trương hơn, linh hoạt hơn để theo kịp với tốc độ của máy
móc, nhịp độ gia tăng của thông tin, của tri thức. Tuy nhiên, công nghệ điện tử và tin học
cũng dẫn đến nhiều nguy cơ cho con người, nếu không giải quyết tốt mối quan hệ giữa con
người với nhau và với tự nhiên. Cùng với hàng hóa vật chất, những sản phẩm văn hóa,
khoa học, nhờ công nghệ thông tin, truyền thông mà có thể dễ dàng, nhanh chóng thâm
nhập vào các quốc gia, dân tộc. Tất cả chúng đều có thể tác động đến mọi mặt của đời sống

Đảng viên bị phạt tù,
trong đó có người từng
giữ những cương vị
quan trọng trong bộ máy
công quyền. Vụ xảy ra ở
PMU 18 dẫn đến Bộ
trưởng phải từ chức và
thứ trưởng bị khởi tố
điều tra.
mạnh vào đời sống người Việt Nam, đặc biệt là trong thanh niên và cả một bộ phận trong
tầng lớp trí thức. Một số nam nữ thanh niên ở các thành phố lớn muốn có tự do cá nhân
cao, không muốn lập gia đình sớm hoặc chủ trương sống độc thân suốt đời, nhưng lại có
quan niệm khá thoải mái trong quan hệ nam nữ. Từ đó dẫn đến những kiểu sinh họat tình
dục bừa bãi giữa nam và nữ, kể cả sinh họat tình đục tập thể, làm băng họai những nguyên
tắc luân lý sơ đẳng, tạo nên lối sống xa lạ với truyền thống phương Đông và dân tộc. Đó
chính là biểu hiện của sự xuống cấp về lối sống của một bộ phận thanh niên Việt Nam, là
biểu hiện của quan niệm "lệch chuẩn", đối lập với quan niệm đạo đức truyền thống tốt đẹp
của người Việt Nam. "Toàn cầu hóa các quan hệ kinh tế sẽ đưa lại sự hưởng thụ các sản
phẩm vật chất và tinh thần của nhân loại với một giá rẻ hơn, tiện nghi phong phú hơn. Song
mặt khác, chính sự giao thoa về văn hóa, sự tràn ngập của hàng hóa đó đã tạo ra khả năng
về sự tha hóa nhân cách, đạo đức, làm rối loạn các giá trị truyền thống của dân tộc".
Như vậy, có thể nói, toàn cầu hóa đã gây ảnh hưởng không nhỏ tới lối sống và những giá trị
đạo đức của người Việt Nam. Những sản phẩm văn hóa độc hại từ nước ngoài đưa vào
nước ta đã tác động tiêu cực tới đời sống tinh thần, văn hóa của một bộ phận nhân dân. ảnh
hưởng của lối sống thực dụng đã làm xuất hiện tâm lý “chạy theo đồng tiền", coi “tiền là trên
hết", không cần biết đến đạo lý phải trái, đánh mất nhân cách và nhân tính. Không ít trường
hợp vì tiền và danh lợi mà chà đạp lên tình đồng chí, đồng nghiệp, bạn bè, tình nghĩa gia
đình, quan hệ thầy trò. Tình trạng chạy chức, chạy quyền, chạy tội, chạy án đã trở nên khá
phổ biến. Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ VIII của Đảng đã chỉ rõ: "Tệ sùng bái nước
ngoài, coi thường những giá trị văn hóa dân tộc, chạy theo lối sống thực đụng, cá nhân vị

thực tiễn xây dựng đất nước, cũng như trong họat động thực tiễn đạo đức là yêu cầu cấp
thiết để góp phần ngăn chặn sự suy thóai và nguy cơ suy thóai đạo đức, lối sống con người
Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay.
Thực tế hiện nay cho thấy không chỉ vụ án trên mà trong thời gian qua, trên địa
bàn TP Hà Nội và một số tỉnh lân cận khác cũng đã có không ít vụ việc phạm
pháp hình sự, luật lệ giao thông liên quan đến các em học sinh, trẻ vị thành niên
đang tuổi đến trường xảy ra và kéo theo đó những hệ lụy khôn lường mà gia
đình, nhà trường, xã hội phải gánh chịu.
Đơn cử cách đây không lâu, Công an TP Hà Nội cũng đã khởi tố vụ án hình sự
đồng thời ra lệnh tạm giữ đối với 10 đối tượng (chiếm đa phần đang là học sinh
lớp 12) do trước đó có hành vi gây rối trật tự công cộng như: Sử dụng xe máy
dàn hàng ngang, phóng nhanh, bóp còi inh ỏi trên đường phố. Khi nhận được
tin báo từ cơ quan Công an về việc con em mình vi phạm, các gia đình đã suy
sụp tinh thần, cuộc sống bị đảo lộn hoàn toàn…
Thống kê sơ bộ của Công an TP Hà Nội cho thấy, trong 6 tháng đầu năm 2009
đã có hơn 100 vụ phạm pháp hình sự liên quan tới lứa tuổi vị thành niên. Còn
theo Phòng CSGT thì trong tổng số các trường hợp vi phạm mà vào thời điểm
tháng 9 - tháng ATGT đơn vị đã xử lý có trên 600 trường hợp học sinh vi phạm
luật lệ giao thông với các lỗi: không có bằng lái xe, không đội MBH, chở quá
số người quy định
Nhìn vào con số trên, ta không khỏi giật mình bởi số vụ vi phạm pháp luật, luật
lệ giao thông liên quan đến trẻ vị thành niên, học sinh đang có chiều hướng gia
tăng. Điều này đã và đang cảnh báo về nguy cơ tái bùng phát tình trạng học
sinh phạm pháp trong thời gian tới nếu như chúng ta (gia đình, nhà trường, xã
hội) không sớm có liệu pháp ngăn chặn hữu hiệu.