1. Trình bày khái niệm phương Đông và một số khu vực văn minh phương
Đông ? Sự ảnh hưởng của văn minh phương Đông đến nước ta.
a. Khái niệm phương Đông
- Theo người phương Tây, orient (phương Đông) mang tính chất địa lý=> all bộ
khu vực châu Á ở phía Đông của phương Tây. Người Châu Âu lấy mình làm tâm
diểm=> p/b phương Đông thành Cận Đông, Trung Đông, và Viễn Đông. Từ các
góc độ khác nhau, thuần địa lý hay địa- văn hóa, địa –chính trị, địa- ngôn ngữ,
khái niệm phương Đông đc quan niệm khác nhau. Người Châu Âu khi ra ngoài
lục địa của mình thì phương Đông mở rộng bao gồm Đông Bắc Phi, châu Đại
Dương, và những vùng mà người Châu Âu ít biết đến.
- Đến nay, phương Đông là một không gian cụ thể để định vị đối tượng, rộng lớn và
bao hàm trong đó nhiều khu vực khác nhau.
- Các nhà sử học Việt Nam cho rằng phạm vi không gian phương Đông có tầm ảnh
hưởng lớn đến VIệt Nam là vùng Đông Bắc Á (Đông Á), và Đông Nam Á.
Đông Á là một vùng thế giới bao gồm nhiều nền văn hóa cùng chịu ảnh hưởng sâu sắc
của văn minh Trung Hoa. Gồm có các khu vực:
Lưu vực sông
Hoàng Hà
(trung tâm của
văn minh Trung
Hoa):
Lưu vực sông
Trường
Giang:
Quần đảo
Nhật Bản:
Đông Nam Á
gồm có là lục
địa và hải
đảo, (tác động
của nền văn

Trong sinh
hoạt, ăn cơm
với thức ăn
chính là hải
sản; mặc đồ
ấm, ở nhà sàn,
và thuyền là
phương tiện đi
lại quan trọng.
trồng lúa nước,
đánh cá; ăn
cơm với rau,
thực phẩm chủ
yếu là thủy sản
với nhiều
hương liệu;
thích ăn đồ
tươi sống, mặc
đồ thoáng mát,
ở nhà sàn, đi
lại bằng
thuyền.
Về quy phạm
đạo đức
trọng lễ nghĩa,
tuổi tác, chức
tước, học thức.
trọng quan hệ
cộng đồng, ưa
sự giản dị.

quan hệ làng
xã đậm nét.
Nét nổi bật của
hai miền là sự
mềm dẻo,
chuẩn mực
trong Xã Hội.
Về đời sống
tâm linh
sùng bái đạo
Thần tiên, tin
vào định mệnh.
Nho giáo , Phật
Giáo và Đạo
trọng thờ cúng
tổ tiên, sùng
bái tự nhiên.
Đạo giáo
Đề cao Thần
Đạo-một tôn
giáo riêng của
Nhật Bản có
sự hòa trộn
nhiều yếu tố
Nho, Phật trên
nền tín ngưỡng
Nữ Thần Mặt
Trời.
Sùng bái tự
nhiên, coi

hiểu lầm cho người đọc suy luận sai.
• Về sau chữ tượng hình được cải tiến bằng các hình vẽ có quy ước bao gồm 700 ký
hiệu và 24 chữ cái.
• Chữ tượng hình được viết lên gỗ, đá, da, đặc biệt là giấy papyrus (papier, paper). Ở
Ai Cập, ngta tìm được nhiu tờ giấy papyrus, có tờ dài tới 40m.
• Chữ tượng hình chỉ dạy cho tầng lớp quý tộc, rất khó học, về sau ko còn ai đọc được
trở thành ngôn ngữ chết (tử ngữ).
• 1798, Napoleon đánh chiếm Ai Cập, khám phá ra phiến đá Rosetta có khắc chữ Ai
Cập cổ và chữ Hy Lạp.
• 1822, Sampollion nhà ngôn ngữ học Pháp 32 tuổi là người trên thế giới tìm ra cách
đọc chữ tượng hình ai cập bắt đầu bằng những tên người.
• Nhờ có những ‘‘văn tự’’ cổ còn giữ cho đến ngày nay, chúng ta mới biết rằng ở các
quốc gia cổ đai phương Đông, các ngành khoa học như thiên văn, toán học, sử học
đã phát triển.=> khám phá nhiều bí mật của người Ai Cập.
b. Chữ viết Lưỡng Hà
• Chữ viết đầu tiên do người Sume sáng tạo vào cuối thiên niên kỷ thứ IV trước CN.
• Ban đầu là chữ tượng hình, các nét vẽ thường là những đường thẳng.
• Phát triển thêm là vẽ hình biểu thị ý: khóc thì vẽ mắt và nước, sinh sản thì vẽ con
chim và ổ trứng, khát thì vẽ miệng cạnh cái chén.
• Người ta đã tìm thấy ở Tây Á hình vẽ 1 con thuyền, ba mặt trời và 3 con hươu nằm
dưới chân người. Bức vẽ muốn kể lại một cuộc đi săn bằng thuyền ở ven sông
trong ba ngày và săn được ba con hươu. Về sau diễn tả linh hoạt, người ta dung
những nét tượng trưng thay cho hình vẽ và ghép các nét theo quy ước để thành chữ
gọi là chữ tượng ý. Chữ tượng ý chưa tách khỏi chữ tượng hình và thường được
ghép với một thanh để biểu thị tiếng nói có âm sắc thanh điệu của con người.
• Phát minh quan trọng nhất là chữ tiết hình (hình góc nhọn), loại chữ này chỉ có ở
Lưỡng Hà. Chỉ cần 2 ký tự mà người Lưỡng Hà có thể biểu hiện tất cả các ý muốn
của mình.( có một thời đgl Quốc tế ngữ)
• Vật liệu để viêt tiết hình là đất sét, không bị nát nhưng rất nặng. Quyển sách 50
trang nặng 50kg.

• Đối với các Kim tự tháp lớn, người Ai Cập tốn mất 10 năm vận chuyển đá và 10
năm mài và xếp đá. Công nghệ đưa đá vẫn là đề tài gây tranh cãi.
• Không phải Kim tự tháp nào cũng có xác ướp của Pharaon.
• Những người thợ săn tìm của cải châu báu đã đào đường phá hủy các Kim tự tháp.
• Sự phát triển của toán học đã giúp dân cư phương Đông có thể tính toán xd những
công trình kiến trúc đồ sộ trong lịch sử. Tiêu biểu nhất là loại công trình kiến trúc
này là các Kim tự tháp ở Ai Cập, được xd từ rất sớm (khoảng TNK thứ III Tr CN),
các kim tự tháp ở Ai Cập đến nay vẫn làm cho hàng triệu du khách phải choáng
ngợp bởi các hình khối hùng vĩ của nó, có tháp cao gần 150m (bằng tòa nhà 50
tầng).
• Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, các công trình kiến trúc cổ xưa không còn là
của thần thánh, không còn tượng trưng cho vua chúa, mà là hiện thân của sức lđ và
trí stao vĩ đại của con người.
4. Trình bày thành tựu Khoa học tự nhiên của Ai Cập và Lưỡng Hà thời cổ đại ?
Ghi năm sỉnh của anh chị ra chữ tượng hình Ai Cập và chữ tiết hình Lưỡng
Hà.
Khoa học tự nhiên: thiên văn, toán học và y học.
A. Ai Cập
a) Thiên văn :
− Ra đời sớm đạt đc nhiều thành tựu đáng kể.
− Vẽ 12 cung Hoàng đạo lên trần đền, m iếu, vẽ bản đồ thiên thể, đã biết các hành
tinh: Kim, mộc, thủy, hỏa, thổ.
− Biết sự chuyển động của trái đất bằng cách chế tạo đồng hồ đo bóng mặt trời.
− Biết sáng tạo ra lịch nhờ quan sát ngôi sao Lang ( Sirus), chu kỳ giữa 2 lần mọc là
365 ngày, mỗi năm chia làm 12 tháng, mỗi năm thiếu ¼ ngày, 4 năm người Ai Cập
thêm vào lịch 1 ngày.
b) Toán học:
− Nhu cầu thực tế, nước sông Nile dâng lên cao nhấn chìm cả làng mạc, gianh giới
đất đai => Đo lại ruộng đất cho chủ nô, ngoài ra còn phải tính toán vật liệu xd các
công trình, tải sản cho pharaon, toán học ra đời sớm nhất.

− Đặt tên hành tinh cho các ngày trong tuần.
− Biết sự liên hệ giữa con người và thiên thể qua bàn tay, bàn chân hoặc gương
mặt.
b. Toán học:
− Sáng tạo ra hệ số đếm the cơ số 60 với các ký hiệu sau đây:
− Họ phát minh ra cách sắp xếp các ký hiệu đơn giản.
− Biết phép nhân, chia, cộng, trừ, khai căn bậc hai, biêt giải phương trình có 2
hoặc 3 ẩn số.
− Biết tính diện tích hình chữ nhật, hình vuông, hình thang. Họ chỉ biêt pi=3.
c. Y học
− Đạt được nhiều thành tựu vĩ đại, các thầy thuốc đã được chuyên môn hóa. Chia
thành nhiều khoa: khoa nội, khoa ngoại, khoa mặt.
− Phương pháp gồm uống thuốc, xoa bóp, phẫu thuật.
− Dược liệu có dầu, nước, thuốc bào chế từ thực vật và động vật.
− Tuy vậy y học Lưỡng Hà hẵn còn mê tín: Chữa bệnh mà đi đôi với cầu thần linh.
− Các thầy thuốc kiêng không khám chữa bệnh vào những ngày xấu: 7,14,21,28.
5. Trình bày những hiểu biết cơ bản về phật giáo Ấn Độ?
• Người sáng lập: Siddhartha Gomata (Thích Ca mâu Ni) hoàng tử con trai vua
Suddhana & hoàng hậu Mây của nước Kapilavas. Hoàng tử sinh ra trong 1 khu
vườn Lumbini vào 8/4/563 TrCN, sau 7 ngày thì mẹ mất. Hoàng tử có 32 tướng
tốt, 80 dáng đẹp theo truyền thuyết hoàng tử có 547 tiền kiếp.
• Nguyên nhân ra đời: là ht lịch sử xuất hiện trong lòng XH Ấn Độ cổ đại, khoảng
giữa TNK thứ nhất trước công nghiệp.
• Kinh tế: giữa TNK I TrCN, lực lượng sx phát triển hơn-> phân hóa XH Ấn Độ
mạnh mẽ, nhân dân phá sản nhiều, đs càng khốn khó, 1 số dân cư -> nô lệ, 1 số
khác là dân tự do-> ăn xin.
• Xã Hội: khi đs nhân dân càng bị bần cùng hóa thì đạo Ba La Môn, sau 1 thời gian
đc ht & phát triển đến gđ này củng cố & biểu hiện là giáo lý, luật lệ đc đặt ra 1
cách rất chặt chẽ, nghi thức cúng bái trở nên phức tạp=> địa vị của tầng lớp của
tầng lớp ngày càng nâng cao & chế độ đăng cấp ngày càng đc củng cố.

∗ Chính niệm nhớ về Phật tổ
∗ Lấy giới, định tuê, diệt trừ tham, sân, si.
∗ Chính định: phải thỉnh lặng.
− Niết bàn: 1 trạng thái tâm hồn đã hoàn toàn tiêu diệt được sự ràng buộc, tham lam,
giận dữ, si mê, … nói chung là tâm hồn đc giải thoát.
Phật Thích Ca với 45 năm truyền bá nhưng ko viết 1 cuốn sách nào, mà kinh Phật đc đệ
tử Phật ghi chép lại bằng chữ Pali. Kho tàng ấy đgl Tam Tạng Kinh.
− Tam Tạng kinh gồm các cuốn:
∗ Kinh tạng: Giáo lý kinh điển của Phật giáo.
∗ Luật tạng: Giới luật của Phật giáo.
∗ Luận tạng: Làm rõ hơn những điều nói trong Kinh & Luật.
Phật ko tôn thờ bất kỳ 1 vị thần nào & cũng ko hề tự coi mình là thần, đưa ra triết lý nhân
sinh quan. Về sau do cảm phục nên người ta suy tôn Phật.
Giáo lý phật giáo có kế thừa kinh Veda nhưng ko rõ ràng, triệt để. Về biện pháp và pp t/h
đã có ý nghĩa tích cực, đ/ư yêu cầu của XH Ấn Độ trong suốt 6 thế kỷ Cuối trCn. Là
những biện pháp rèn luyện đạo đức và bản lĩnh, sự khuyến khích xóa bỏ ranh giới chật
hẹp cũ của công xã, các tiểu quốc, khuyến khích sự phát triển cao hơn của XH Ấn Độ.
− Quá trình truyền bá đạo Phật ở Ấn Độ
Ra đời TKV TrCN- thời hưng thịnh của đạo Bà La Môn & chế độ đảng cấp. Giáo lý đề
cao quyền con người vs đồng loại chống lại thành kiến đẳng cấp & vs tinh thần bác ái.
Đạo phật nhanh chóng chinh phục đc đông đỏa các tầng lớp trong XH Ấn Độ từ vua chúa
cho đến tầng lớp bình dân. Ngay từ khi mới ra đời đạo Phật giáo đã rất chú trọng hđ
truyền giáo.
Sau đức phật qua, giáo lý nhà phật đã đc sưu tầm, chỉnh lý và ghi chép lại thành kinh phật
qua 4 kỳ hội nghị kêt tập.
− Hội Nghị 1 :diễn ra TK thứ 5 TrCN sau khi phật mất, tham gia có 500 đại biểu
Tăng ni học trong 7 tháng & từ đấy h/t nên kinh tạng.
− Hội Nghị 2 :diễn ra Tk thứ 4 TrCN
− Hội Nghị 3 :Diễn ra 253 TrCN
Hội nghị 2 & 3 thảo luận 1 lần nữa về kho tàng kinh điển phật giáo & thêm vào 1 phần

a. Tam Quốc chí: Bộ tiểu thuyết đầu tiên của Trung Hoa
− Tác giả: La Hán Trung vs 15229( Thời Minh)
− Nd: kể về 1 thời kỳ lịch sử có thật từ 184-280 ( Cuối triều Hán)
− Năm 184, cuộc k/n nông dân (k/n Hoàng Cân- Khăn vàng) do 3 anh em Trương
Giác lđ làn cho triều Hán có nguy cơ sụp đổ.
− Trấn áp được cuộc k/n nông dân thì Trung Hoa rơi vào thời kỳ xung đột 17 nước.
Cuối cùng còn lại 3 nước mạnh: Ngụy, Thục, Ngô. Cuộc hỗn chiến luôn giữ ở thế
chân vạc, cuối cùng Thục Ngô bị diệt vong, Tư Mã Viên thống nhất Trung Hoa lập
nên nhà Tấn.

Tư tưởng & Nghệ thuật:

− Tuy là cuộc hỗn chiến 3 nước song tác giả làm cho người đọc bị nghiêng về phía
nước Thục của Lưu Bị, phản đối Tào Tháo bởi vì Lưu Bị gốc Hán còn Hàn thì
không.
− Tư tưởng có ý nghĩa tích cực trong 1 gđ nhất định, thức tỉnh ý thức dân tộc của
quân Mông- Nguyên phản ánh sự khát khao độc lập của nhân dân và mong muốn
có 1 vị vua gốc Hán anh minh.
− Đây là tp nghệ thuật đầu tiên có quy mô lớn, có sức lôi cuốn nhờ lối kể chuyện
khéo léo, sinh động. Tác phẩm là nguồn cảm hứng sáng tác cho ca kịch và điển
ảnh.
− Tam Quốc Chí mãi mãi là tinh hoa ngự trị vĩnh hằng trong văn minh Trung Hoa &
văn minh nhân loại.
b. Tây Du Ký
− Bộ tiểu thuyết thần thoại vỹ đại. Tây Du Ký là ‘‘ghi lại cuộc đời hành hương về
phía Tây.’’
− Tác giả Ngô Thừa Ân (1500-1581)
− Nội dung:
− Bắt nguồn từ câu chuyện có thật: Đời Đường có nhà sư trẻ tên Trần Huyền Trang
đã 1 mình sang Ấn Độ thỉnh kinh Phật.

đưa lên sơn bạc.
− Võ Tòng giết Phan Kim Liên & Tây Môn Khánh để trả thù cho anh là Võ Đại.
− Trong 108 hảo hán Lương Sơn Bạc có hơn nửa là có hoàn cảnh như trên, số còn
lại ‘‘muốn làm nô lệ mà cũng ko đc’’ nên phải làm việc bất đắc dĩ là lên Lương
Sơn.
− Kết quả bi thảm: 50 người chết trận, 27 người thân tàn ma dại ốm đau mà chết,
27 người đc phong chức nhưng bị đầu độc chết hết Lư Tuấn Nghĩa, Tống Giang bị
uống thủy ngân đứt ruột mà chết, Lỗ Trí Thâm & Võ Tòng đi tu, Yến Thanh & Lý
Tuấn làm vua ở Xiêm.
− Mưu đồ của 108 vị anh hùng Lương Sơn Bạc là mưu đồ bá vương, mong muốn xd
1 triều đình pk, chính vì vậy họ ko đề ra cương lĩnh ctri triệt để.
− Thủy Hử đã giúp chúng ta nhận thức đúng đắn về 1 cuộc CMXH giải phóng nhân
dân.
− Giá trị nghệ thuật lớn nhất là dùng cách hành văn mộ lạc => liên kết các mẫu
chuyện nhỏ độc lập=> chuyện lớn thống nhất.
− Không phải sách dạy võ nhưng các hành động làm người đọc than phục & thấy rất
hợp lý.
− Sách viết kể chuyện ngắn gọn chứ ko phân tích dài dòng. Cuộc đời của các nhân
vật gần gũi vs nhân dân lđ.
− Tp đc nhiều nước ưa chuộng.
d. Hồng Lâu Mộng:
− Giấc mộng nơi lầu hồng, xuất hiện từ thời Thanh (triều đại cuối cùng của pk Trung
Hoa).
− Tác giả Tào Tuyết Cần (1723-1762)
− Nội dung
− Mta sinh động thực tế về 1 gđ quý tộc, pk Trung Hoa, từ thịnh đến suy ko có
phương cách nào cữu chữa.
− Bên cạnh chuyện tình bế tắc là 1 TG bảo thủ, giành giật, lừa gạt, tội ác, …
− Tính cách từng nhân vật đc mta sống động, những số phận ko thể làm gì để cứu
mình.