Rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích cho học sinh qua phân môn vẽ theo mẫu
Đỗ Tất Thắng Trờng tiểu học Thị Trấn Gio Linh - Q. Trị
Rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích cho học sinh qua phân môn vẽ theo mẫu
Kinh nghiệm
Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích cho học sinh qua phân
môn Vẽ theo mẫu.
A- Đặt vấn đề:
1. Lí do chọn đề tài:
Vẽ theo mẫu là một phân môn cơ bản trong chơng trình Mĩ thuật ở bậc tiểu học,
nhằm rèn luyện cho học sinh kĩ năng quan sát, phân tích cấu trúc cũng nh màu sắc, đ-
ờng nét, ánh sáng của mẫu. Có đợc nhng kĩ năng này, học sinh sẽ vận dụng để phát
triển khả năng vẽ mẫu một cách khoa học, từng bớc từ thấp đến cao, chứ không phải là
vẽ một cách cảm tính. Đồng thời rèn luyện các kĩ năng vẽ theo mẫu cũng chính là nền
tảng để phát triển các kĩ năng khác nh : vẽ trang trí, vẽ tranh đề tài, nặn tạo dáng, th-
ờng thức mỹ thuật
2. Cơ sở khoa học:
Vẽ theo mẫu không phải là vẽ lại mẫu trớc mặt một cách tuỳ tiện, theo ý thích
mà phải tiến hành bài vẽ theo trình tự đã đợc nghiên cứu một cách khoa học. Từ quan
sát mẫu, phân tích cấu trúc mẫu, đến các bớc tiến hành bài vẽ mẫu đều phải có sự
rèn luyện từ dễ đến khó. Vẽ theo mẫu yêu cầu ngời vẽ phải ghi nhớ, tuân theo những
qui định một cách nghiêm túc, đặc biệt đối với học sinh tiểu học, nếu không sẽ dễ sa
vào vẽ theo ý thích, vẽ các chi tiết không cần thiết, thậm chí vẽ sai mẫu hoàn toàn. Bởi
vậy việc rèn luyện cho học sinh các kĩ năng quan sát, phân tích đối với bộ môn này là
rất quan trọng.
3. Cơ sở thực tiễn:
Theo quan sát của tôi trong quá trình giảng dạy môn mĩ thuật ở bậc tiểu học thì
có rất nhiều học sinh không thực hiện bớc quan sát, phân tích mẫu trớc khi vẽ mẫu.
Một số học sinh tự ý sắp xếp bố cục không đúng với góc nhìn của mình, hoặc không
quan sát, không so sánh tỉ lệ giữa các vật mẫu. Từ đó dẫn đến vẽ sai mẫu, không phát
triển đợc khả năng vẽ mẫu qua các bài vẽ, hoặc không có tính khoa học trong quá
trình vẽ mẫu. Dĩ nhiên mĩ thuật là một ngành nghệ thuật, không phải là khoa học, nh-

quanh mẫu hoặc xếp học sinh thành 2 hàng dọc hai bên, một dãy mẫu ở giữa lớp, cũng
có thể sắp xếp lớp thành hình chữ U tuỳ theo ánh sáng của lớp học.
3) Bày mẫu.
Giáo viên nên để cho học sinh tự bày mẫu, sau đó chỉnh sửa và gợi ý cho học
sinh cách bày mẫu đẹp. Mẫu vẽ cần đợc bày phong phú và đảm bảo có nhiều góc vẽ
đẹp. Giáo viên yêu cầu học sinh phải tự quan sát và vẽ mẫu đúng với góc nhìn của
mình .
4) Hớng dẫn học sinh quan sát mẫu:
a) Cách đặt câu hỏi:
Đối với phân môn vẽ theo mẫu, giáo viên cần bám sát mẫu để đặt câu hỏi cụ thể
trên từng mẫu vẽ, không đặt câu hỏi một cách chung chung. Khi đặt câu hỏi giáo viên
cần chỉ vào mẫu để hớng sự chú ý của học sinh vào mẫu vẽ.
Ví dụ mẫu vẽ Lọ hoa và quả:
- Mẫu gồm có mấy đồ vật?
- Đó là những vật mẫu nào?
- Vị trí của lọ hoa so với quả nh thế nào?
- So sánh tỉ lệ chiều cao của quả so với lọ
hoa?
- So sánh tỉ lệ chiều ngang của quả so với
lọ hoa?
- Lọ hoa bao gồm những phần nào?
- So sánh tỉ lệ giữa các phần của lọ hoa?
- So sánh tỉ lệ giữa chiều ngang và chiều
cao của quả?
Đỗ Tất Thắng Trờng tiểu học Thị Trấn Gio Linh - Q. Trị
Rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích cho học sinh qua phân môn vẽ theo mẫu
- Có những nguồn sáng nào chiếu tới mẫu?
- Hớng ánh sáng nào mạnh nhất?
- Phân biệt các độ sáng - trung gian - đậm thay đổi trên mẫu?
v.v

- Khi đứng ở một điểm cố định nhìn một hàng cột điện có kích thớc bằng nhau
thì nhìn càng xa ta càng thấy có sự thay đổi nh thế nào?
- Khi nhìn ngời khác với các góc nhìn ngang tầm mắt, nhìn dới lên hoặc đứng
trên tầng nhìn xuống thì ta thấy có sự biến dạng nh thế nào?
- Hãy mô tả theo trí nhớ cấu tạo của cái ấm tích, cái phích nớc, hình dáng con
trâu, con gà, con lợn ?
- Khi ta đứng ngoài nắng vào buổi sáng, tra, chiều, chiều tối thì bóng đổ của
ta xuống đất có sự thay đổi nh thế nào?
v.v
Đỗ Tất Thắng Trờng tiểu học Thị Trấn Gio Linh - Q. Trị
Rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích cho học sinh qua phân môn vẽ theo mẫu
5) Hớng dẫn học sinh vẽ mẫu:
Khi hớng dẫn học sinh vẽ mẫu, giáo viên cần chuẩn bị hình hớng dẫn các bớc
vẽ theo mẫu nh: phác khung hình, phác nét chính, vẽ chi tiết, phân mảng, vẽ đậm
nhạt để học sinh hình dung đợc tiến trình bài vẽ.
Hình hớng dẫn cần vẽ chính xác, đẹp, đúng yêu cầu nếu sơ sài sẽ phản tác
dụng. Bên cạnh sử dụng hình hớng dẫn đã chuẩn bị trớc, giáo viên cần vẽ minh hoạ
thêm những phần cần nhấn mạnh để học sinh lu ý. Chẳng hạn: cách phác nét thẳng,
cách gạt nét chì khi vẽ các độ đậm nhạt, cách vẽ nền
Trớc khi học sinh vẽ mẫu, giáo viên cho các em tham khảo một số bài vẽ hoàn
chỉnh của các học sinh khoá trớc. Bài vẽ sử dụng làm bài mẫu tham khảo phải là các
bài vẽ đợc chọn lọc, đạt yêu cầu về hình, bố cục, đậm nhạt
Sau khi hớng dẫn xong, giáo viên xoá các hình minh họa và cất bài mẫu, tránh
để học sinh bắt chớc bài tham khảo mà không nhìn vào mẫu thật để vẽ.
6) Hớng dẫn học sinh nhận xét, đánh giá, rút kinh nghiệm cuối tiết vẽ.
Sau khi học sinh thực hành vẽ mẫu, cuối tiết học giáo viên chọn một số bài vẽ đạt
yêu cầu và cha đạt yêu cầu để các em nhận xét.
Giáo viên có thể đánh số cho các bài vẽ đã chọn và đặt các câu hỏi nh:
- Em thích nhất bài số mấy?
- Theo em bài vẽ này đạt ở điểm nào và cha đạt ở điểm nào?

ánh sáng, không gian phù hợp với môn mĩ thuật.Gio linh, ngày 03/5/2010
Thực hiện
Đỗ Tất Thắng
Đỗ Tất Thắng Trờng tiểu học Thị Trấn Gio Linh - Q. Trị