TRƯỜNG PTTH MẠC ĐĨNH CHI  GIÁO ÁN VẬT LÝ 11
Tiết :
Bài 61:
DÒNG ĐIỆN PHU - CÔ
I. MỤC TIÊU :
• Hiểu được dòng điện PHU CÔ là gì , khi nào phát sinh dòng điện Phu Cô
• Hiểu được cái lợi và hại của dòng điện Phu Cô
II. PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY : Phương pháp thực nghiệm và nêu vấn đề
III. THIẾT BỊ , ĐỒ DÙNG DẠY HỌC : Con lắc kim loại , nam châm điện
IV. TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY
PHÂN PHỐI
THỜI GIAN
PHẦN LÀM VIỆC CỦA GIÁO VIÊN
HOẠT ĐÔNG CỦA HỌC
SINH
Ghi chú
NỘI DUNG GHI BẢNG TỔ CHỨC ,ĐIỀU KHIỂN
1. Kiểm tra
bài cũ và
kiến thức
cũ liên
quan với
bài mới
(3’)
1. Trả lời câu hỏi SGk
2. Làm bài tập 1,2,3, SGK
Kiểm tra và đánh giá
2. Nghiên
cứu bài mới
1. Dòng điện Phu-cô.
a) Thi nghiệm

xoáy. Nói cách khác các đường dòng của Phu-cô là
tính chất xoáy. Nói cách khác các đường cong kín trong
khối vật dẫn. Thay tấm kim loại liền khối trong thí
nghiệm hinh 61.1 bằng tấm kim loại có rãnh sẻ như
hình 61.2 thì thấy tấm kim loại này dao động lâu hơn, vì
khiđó điện trở cũa tấm kim loại đối với dòng Phu-cô
tănglàm cho cường độ dòng Phu-cô giảm.
2 ) . Tác dụng của dòng điện Phu-cô
trong một số trường hợp dòng điện Phu-cô là cần thiết
và có ích , trong một số trường hợp khác dòng điện
Phu-cô lại có hại.
a) Một vài ví dụ ứng dụng dòng Phu-cô
Tác động gây ra lực hãm của dòng Phu-cô trong một
số trường hợp là cần thiết. Người ta lợi dụng tác dụng
này để hãm chuyển động, nhất là chuyển động quay
của một bộ phận nào đó trong một số thiết bò máy móc
hay dụng cụ. Chẳng hạn khi ta cân một vật bằng cân
cô, GV làm thí nghiệm như trên Hình 61.1
SGK. Trước khi làm thí nghiệm đó, GV
nên cho tấm kim loại K dao động mà
không có nam châm, sau đó cho K dao
động nhiều lần liên tiếp, sờ tay vào còn
có thể nhận thấy K hơi ấm lên một chút.
Sau đó GV hướng dẫn để học sinh giải
thích tại sao trong thí nghiệm vừa rồi tấm
kim loại K dừng lại nhanh chóng. Muốn
vậy, cần gợi ý để học sinh thấy khi K dao
động giữa hai cực của nam châm thì từ
thông qua K biến đổi. Do đó, trong tấm
kim loại K có dòng điện cảm ứng. Dòng

kim loại đặt giữa hai cực cũa một nam châm hình chữ
U. (hình 61.3) Khi đóa kim loại quay, nó sinh ra dòng
điện Phu-cô trong đóa. Dòng đòên Phu-cô gây ra
momen cản tác dụng lên đóa. Khi cân bằng giữa
momen quay và momen cản thì đóa quay đều.
Khi ngắt dòng điện, mặc dù không còn momen quay
tác dụng lên đóa nhưng đóa vẫn tiếp tạuc quay vì có
quán tính, khi đó dòng điện Phu-cô các tác dụng làm
cho đóa ngừng quay một cách nhanh chóng.
b) Một vài thí dụ về trường hợp dòng Phu-cô là
có hại.
Nhiều thiết bò điện có cấu tạo dưới dạng một lõi sắt đặt
trong một ống dây có dòng điện xoay chiều chạy qua.
Lõi sắt này có tác sụng tăng cường từ trường. Dòng
điện trong ống dây biến đổi theo thời gian nên trong lõi
s81t xuất hiện dòng điện Phu-cô. Sự xuất hiện dòng
điện Phu-cô trong trường hợp này là có hại. Thứ nhất
là nhiệt toả ra do dòng Phu-cô sẽ làm lõi sắt bò nóng
có thể làm hỏng máy. Thứ hai là dòng điện Phu-cô
luôn luôn có xu hướng chống lại nguyên nhân đã gây
ra nó. Trong trường hợp động cơ điện, nó chống lại sự
liền khối. Để giải thích hiện tương này GV
cần chỉ ra sự khác nhau giữa tấm kim loại
liền khối và tấm kim loại có xẻ rãnhlà
đòen trở đối với dòng điện Phu-cô ỏ hai
tấm kim loại đó. Điện trở của tấm kim loại
liền khối đối với dòng Phu-cô nhỏ hơn
tấm kim loại có xẻ rãnh. Vì vậy, tác dụng
chống lại dao động của dòng Phu-cô
trong tấm kim loại liền khối cũng lớn hơn

Ngoài ra, những lá mỏng này lại được dặt song song
với đưởng sức từ. Làm như vậy điện trở của lõi sắt đối
với dòng Phu-cô tăng lên. Bằng cách đó tuy ta không
khử được triệt để dòng Phu-cô, nhưng cũng làm giảm
cường độ của nó một cách đáng kể.
hiệnnhiều thí nghiệm nên thực ra trong
bộ thí nghiệm này ta có một biến thế với
lõi tháo lắp được. Muốn tạo ra ột nam
châm điện, ta chỉ cần tháo một thanh
thép của lõi biến thế và thay bằng hai
thanh thép ngắn để làm thành hai cực
của nam châm điện hình chữ U. Vì lí do
đó nên có thể điề chỉnh được khoảng
cách giữa hai cực của nam cham. Ngoài
ra khi biến đổi biến thế thành nam châm
điện ta không cần cho dòng điện vào cả
hai cuộn dây của biến thế mà chỉ cần cho
dòng điện vào cuộn dây có số vòng ít
hơn cũng được.
Tác dụng của dòng điện Plu-cô
Trong một số trường hợp, dòng điện Phu-
cô là có ích và cần thiết. Trong một số
trường hợp khác dòng điện Phu-cô lại có
hại
Về những trường hợp dòng Phu cô là cần
thiết, trong SGK nói kó hơn về công tơ
điện, vì đó là một dụng cụ điện hầu như
gia đình nào cũng có. Khi giảng dạy giai
đoạn này GV nên chú ý rằng, dòng điện
qua công tơ điện là dòng điện xoay chiều

được dùng ở nhiều trường hợp khác. Nó
chung, lõi thép trong các ống dây có
dòng điện biến đội theo thời gianđều
được ghép bằng các lá mỏng.
Người ta phải ghép các lá thép sao cho
dòng Phu-cô được sinh ra trong lõi thép
sẽ bò các lớp cách điện giữa các lá thép
ngăn cản. Trong trường hợp đó, điện trở
của lõi thép tăng lên rất lớn. Cách ghép
GV : ĐỖ HIẾU THẢO  VẬT LÝ PB 11: 61 -5 /6
TRƯỜNG PTTH MẠC ĐĨNH CHI  GIÁO ÁN VẬT LÝ 11
các lá thép như trên hình 61.1a Làm cho
dòng Phu-cô yếu đi rất nhiều so với cách
ghép như trên hình 61.1b

Trả lới
3. Củng cố
bài giảng
Dặn dò của
học sinh
(5’)

Yêu cầu nhắc lại :
Nhấn mạnh các nội dung quan trọng .
Trả lời câu hỏi và làm bài tập SGK
Chuẩn bò bài mới” “
HS tư lưc

GV : ĐỖ HIẾU THẢO  VẬT LÝ PB 11: 61 -6 /6