Sử dụng hiệu quả insulin điều trị
đái tháo đường:
Cần nắm vững kỹ thuật tiêm

Insulin là một loại hooc-môn có bản chất protein duy nhất trong cơ thể có tác dụng
làm giảm đường huyết. Đối với đái tháo đường (ĐTĐ) týp 1 việc điều trị bằng
insulin là bắt buộc có tính chất liên tục, đều đặn và vĩnh viễn. Đối với ĐTĐ týp 2
việc điều trị bằng insulin có thể là cần thiết một cách tạm thời hay vĩnh viễn. Khi
điều trị bằng insulin bệnh nhân cần biết rõ mình dùng loại insulin nào, nhanh,
trung bình, chậm. Số đơn vị của mỗi lần tiêm và số lần tiêm. Việc nắm vững kỹ
thuật tiêm, kiểm soát đường huyết thường
xuyên là hết sức cần thiết.
Ai cần được điều trị bằng insulin?
Bệnh ĐTĐ phụ thuộc insulin (týp 1): Khởi
phát ở người trẻ tuổi, thường ở bệnh nhân
dưới 40 tuổi với biểu hiện rõ ràng: khát,
uống và đái nhiều, ăn nhiều và gầy nhiều. Có
ceton trong nước tiểu. Bệnh tiến triển nhanh
chóng đến tình trạng nhiễm toan ceton, thở
nhanh, nếu không được phát hiện và xử trí
kịp thời có thể gây ra biến chứng nguy hiểm đến tính mạng.
Bệnh ĐTĐ týp 2: Cần được điều trị bằng insulin khi có các triệu chứng rõ ràng khi
không dùng insulin (týp 1 chậm) như sau: Khát, uống, đái nhiều, ăn nhiều, gầy sút,
teo cơ, xuất hiện ceton trong nước tiểu, tăng đường máu thường xuyên (> 3g/l

Thuốc insulin.
hoặc > 16 mmol/l).
Các tình huống đòi hỏi phải dùng insulin trong bệnh ĐTĐ týp 2: Hôn mê tăng
đường máu. Các loại nhiễm khuẩn: đường hô hấp, tiết niệu, răng và tai mũi họng
Tai biến mạch rộng: nhồi máu cơ tim Can thiệp phẫu thuật làm nhanh lành sẹo
vết thương, vết loét ở chân Dùng các thuốc làm tăng đường máu: corticoide

- Loại insulin chậm: Thời gian bắt đầu có tác dụng (sau 1 - 2 giờ); Thời gian có tác
dụng cực đại (sau tiêm 4 - 8 giờ); Thời gian hết tác dụng (sau tiêm 24 - 36 giờ).
- Loại insulin có tác dụng ngắn: Thời gian bắt đầu có tác dụng (sau 5 phút); Thời
gian có tác dụng cực đại (sau tiêm 1 - 2 giờ); Thời gian hết tác dụng (sau tiêm 3
giờ).
Các cách tiêm insulin
Cách 1: 3 mũi tiêm một ngày vào trước 3 bữa ăn chính, trong đó:
- Sáng tiêm insulin nhanh, khoảng 25% tổng liều.
- Trưa tiêm insulin nhanh, khoảng 25% tổng liều.
- Chiều tiêm insulin nhanh trộn với insulin bán chậm hoặc chậm, khoảng 50%
tổng liều.
Ví dụ: Một người 50kg, ước tính liều ban đầu là 0,5 đơn vị/kg/ngày: tổng liều sẽ là
24 đơn vị. Phân bố liều ban đầu: sáng 6 đơn vị insulin nhanh, trưa 6 đơn vị insulin
nhanh, chiều 12 đơn vị insulin bán chậm hoặc insulin trộn sẵn. Điều chỉnh từ 10 -
20% liều lượng đơn vị insulin khi đường máu chưa đạt được mục tiêu điều trị.
Thường sau 2-3 ngày chỉnh liều 1 lần.
Cách 2: 4 mũi tiêm /ngày trong đó 3 mũi nhanh trước 3 bữa ăn và 1 mũi bán chậm
hoặc chậm lúc đi ngủ, là cách tiêm insulin tương đối gần với tiết insulin bình
thường, đường máu thường được ổn định tốt hơn và dễ điều chỉnh hơn, thích hợp
với người trẻ tuổi, có hiểu biết tốt và có điều kiện tự theo dõi.
Phân bố liều gợi ý có thể như sau: Mỗi mũi tiêm insulin nhanh chiếm 20% tổng
liều; insulin bán chậm hoặc chậm chiếm 40% tổng liều. Ví dụ cho người 50 kg cần
24 đơn vị/ngày: sáng 6 đơn vị insulin nhanh; trưa 4 đơn vị insulin nhanh; chiều 4
đơn vị insulin nhanh; tối 10 đơn vị insulin bán chậm hoặc chậm. Điều chỉnh liều
tăng hoặc giảm 10 - 20% tổng liều sau 2-3 ngày.
Cách 3: 2 mũi tiêm/ngày vào trước bữa ăn sáng và tối: sử dụng loại insulin tác
dụng bán chậm, đường máu sau ăn sáng tối thường tăng nhiều do nồng độ insulin
bán chậm hấp thu chậm không gặp gỡ với tình trạng tăng đường máu sau ăn. Để
sửa chữa nhược điểm này có thể trộn thêm vào loại insulin tác dụng nhanh.
Phân bố liều 2/3 vào buổi sáng; 1/3 vào buổi chiều. Ví dụ: cho người 50kg, liều

tiêm để tăng tính độc lập, tăng khả năng tiêm theo giờ nhất định để hiệu quả điều
trị tốt hơn. Tự lấy và tiêm insulin là yêu cầu thiết yếu để giữ đường máu ổn định
tốt. Nếu nhờ người khác tiêm hộ, hãy hình dung, nếu người đó đi vắng hoặc vào
các ngày lễ Tết, không thể đến tiêm được chẳng hạn. Sau một thời gian thực hành
bạn sẽ thấy việc tự tiêm insulin sẽ không đến nỗi quá phức tạp và đau đớn nêu
theo đúng các chỉ dẫn.
Thạc sĩ, Bác sĩ Nguyễn Huy Cường