NHỮNG NGƯỜI THỰC HIỆN
1. Ý tưởng đề tài:
Nguyễn Thị Minh Trâm
2. Xây dựng kế hoạch, biện pháp thực hiện dạy lồng ghép kĩ năng sống:
Nguyễn Thị Minh Trâm
3. Khảo sát học sinh, thu thập số liệu, thực hiện dạy lồng ghép kĩ năng sống
thông qua môn Đạo đức ở lớp 2, lớp 4 và trực tiếp theo dõi học sinh thực
hiện:
Trần Lê Thu Thuỷ
Nguyễn Thị Thuý Diễm
1
ĐỀ TÀI:
DẠY LỒNG GHÉP KĨ NĂNG SỐNG CHO HS TIỂU HỌC
THÔNG QUA MÔN ĐẠO ĐỨC
I. Đặt vấn đề:
Năm nào nước ta cũng có rất nhiều giải vàng, giải bạc quốc tế - điều mà
nhiều nước trong khu vực phải ghen tị. Nhưng mỗi khi nói về năng lực của lao
động VN thì chắc chắn chúng ta dừng ở một vị trí đáng buồn. Tại sao lại thế? Rõ
ràng là có một khoảng hẫng hụt lớn giữa cái được dạy và nhu cầu xã hội, thực tế
sản xuất kinh doanh.
Trong hội nghị với bộ Đại học, UNESCO đề xướng mục đích học tập:
“Học để biết, học để làm, học để cùng chung sống, học để tự khẳng định mình”.
Trường học chúng ta hiện đang nặng về học để biết, nghĩa là chỉ đạt được một
trong bốn mục tiêu của UNESCO.
Ngân hàng Thế giới gọi thế kỷ 21 là kỷ nguyên của kinh tế dựa vào kỹ
năng - Skills Based Economy. Năng lực của con người được đánh giá trên cả 3
khía cạnh: kiến thức, kỹ năng và thái độ. Các nhà khoa học thế giới cho rằng: để
thành đạt trong cuộc sống thì kỹ năng mềm (trí tuệ cảmxúc) chiếm 85%, kỹ năng
cứng (trí tuệ logic) chỉ chiếm 15% (tskillsinstitution.
com/faq.htm).
Chúng ta bước vào thế kỷ 21 đã 10 năm, thế mà chương trình đào tạo và

vi tốt đẹp. Giáo dục kĩ năng sống có thể bắt đầu từ tiểu học thậm chí ở lứa tuổi
mầm non. Việc thường xuyên học kĩ năng sống ở mức độ khác nhau sẽ giúp trẻ
tự tin bước vào cuộc sống độc lập, không mối quan hệ xã hội chi phối suy nghĩ,
hành động của mình. Trẻ sẽ chủ động và biết cách xử lí mọi tình huống trong
cuộc sống và quan trọng hơn là khơi gợi những khả năng tư duy sáng tạo, biết
phát huy thế mạnh của các em.
2. Cơ sở thực tiễn:
Theo Báo ViệtNamnet, càng lớn lên đạo đức của học sinh càng đi xuống.
Biểu hiện ở chỗ: thiếu tôn trọng thầy cô, coi thường kỷ luật của nhà trường; thích
thể hiện bản thân một cách thái quá; yêu đương quá sớm, không lành mạnh, xa
rời chuẩn mực đạo đức của dân tộc Việt Nam; gian lận trong học tập và thi
cử Đó là những biểu hiện đáng lo ngại của học sinh phổ thông.Có những
nguyên nhân khác nhau dẫn đến tình trạng trên nhưng một nguyên nhân được coi
là nguồn gốc sâu xa là do các em thiếu kĩ năng sống.
Dựa vào tổng hợp các nghiên cứu của các nước và thực tế VN, đã đưa ra
10 kĩ năng căn bản và quan trọng hàng đầu cho người lao động trong thời đại
ngày nay:
1. Kĩ năng học và tự học.
2. Kĩ năng lãnh đạo bản thân và hình ảnh cá nhân.
3. Kĩ năng tư duy sáng tạo.
4. Kĩ năng lập kế hoạch và tổ chức công việc.
5. Kĩ năng lắng nghe.
6. Kĩ năng thuyết trình.
7. Kĩ năng giao tiếp và ứng xử.
8. Kĩ năng giải quyết vấn đề.
9. Kĩ năng làm việc đồng đội.
10. Kĩ năng đàm phán.
3
Cụ thể ở trường, tôi đã tiến hành khảo sát học sinh như sau: Ở khối lớp
1,2,3 tôi chọn khảo sát học sinh lớp 2/2, ở khối lớp 4,5 chọn khảo sát học sinh

môi
trường.
Có tinh
thần, thái
độ hợp tác
khi hoạt
động nhóm
SL TL SL TL SL TL SL TL SL TL SL TL SL TL
2/2 34 9 26.
5
7 20.
6
3 8.8 15 44.
1
12 35.
3
17 50.
0
19 55.
9
4/1 38 12 31.
6
5 13.
2
2 5.3 9 23.
7
15 39.
5
21 55.
3

4
các môn học ở năm học 2010-2011 theo kế hoạch của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Đồng thời thực hiện việc dạy lồng ghép kĩ năng sống cho học sinh tiểu học thông
qua môn Đạo đức thí điểm ở lớp 2/2 và lớp 4/1 trong năm học 2009-2010.
III. Nội dung nghiên cứu:
A. Tổ chức cho giáo viên toàn trường tiếp cận được với mục đích,
nội dung và phương pháp của việc dạy lồng ghép kĩ năng sống cho học
sinh tiểu học thông qua môn Đạo đức:
*Mục đích:
Mục đích cuối cùng của dạy lồng ghép kĩ năng sống cho học sinh tiểu
học thông qua môn Đạo đức là góp phần đào tạo “con người mới” với đầy đủ
các mặt “đức, trí, thể, mỹ”, “nhân, lễ, nghĩa, trí, tín” hay “nhân, nghĩa, trí, dũng,
liêm”, xây dựng trong mỗi cá nhân ý thức về các giá trị; hình thành thái độ ứng
xử; phát triển khả năng đánh giá và đương đầu với những thách thức; tăng
cường tính thích nghi, tinh thần tự chủ và sống có trách nhiệm; tôn trọng và bảo
vệ các di sản văn hoá và thiên nhiên; bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên
nhiên…
*Nội dung:
- Rèn cho học sinh khả năng tự học, hướng dẫn học sinh biết sắp xếp thời
gian biểu hợp lí.
- Phát triển khả năng tư duy và sáng tạo của học sinh.
- Rèn cho học sinh biết cách tự phục vụ bản thân và vệ sinh cá nhân, giữ
gìn vệ sinh môi trường, bảo vệ môi trường.
- Rèn cho học sinh biết cách giao tiếp và ứng xử phù hợp.
- Hướng dẫn học sinh biết cách phối hợp công việc của từng cá nhân khi
làm việc đồng đội.
*Phương pháp:
- Phương pháp động não.
- Thảo luận nhóm.
- Phương pháp đóng vai.

động
Bài 10: Biết nói lời yêu cầu, đề nghị Bài 10: Lịch sự với mọi người
Bài 11: Lịch sự khi nhận và gọi điện
thoại
Bài 11: Giữ gìn các công trình công
cộng
Bài 12: Lịch sự khi đến nhà người khác Bài 12: Tích cực tham gia các hoạt
động nhân đạo
Bài 13: Giúp đỡ người khuyết tật Bài 13: Tôn trọng luật giao thông
Bài 14: Bảo vệ loài vật có ích Bài 14: Bảo vệ môi trường
Có thể lập kế hoạch lồng ghép như sau:
Bài học được lồng ghép
6
Kĩ năng Nội dung Lớp 2 Lớp 4
Kĩ năng học
và tự học
Rèn cho học sinh
khả năng tự học.
- Bài 1: Học tập,
sinh hoạt đúng
giờ.
- Bài 5: Chăm chỉ
học tập
- Bài 1: Trung
thực trong học tập
- Bài 2: Vượt khó
trong học tập
Kĩ năng lập kế
hoạch và tổ
chức công việc.

- Bài 3: Biết bày
tỏ ý kiến
- Bài 6: Hiếu thảo
với ông bà, cha
mẹ.
- Bài 9: Kính
trọng, biết ơn
người lao động
- Bài 10: Lịch sự
với mọi người
Kĩ năng giải
quyết vấn đề
Rèn cho học sinh
biết cách tự phục
vụ bản thân và vệ
sinh cá nhân, giữ
gìn vệ sinh môi
trường, bảo vệ
môi trường.
- Bài 3: Gọn
gàng, ngăn nắp
- Bài 4: Chăm
làm việc nhà
- Bài 7: Giữ gìn
trường lớp sạch
đẹp.
- Bài 8: Giữ gìn
trật tự vệ sinh nơi
công cộng
- Bài 14: Bảo vệ

- Thứ tư là phải biết tôn trọng ý kiến của người khác: Mỗi thành viên
trong nhóm phải tôn trọng ý kiến của những người khác thể hiện qua việc động
viên, hỗ trợ nhau, nỗ lực biến chúng thành hiện thực.
- Thứ năm là phải biết trợ giúp lẫn nhau: Các thành viên phải biết giúp
đỡ nhau.
- Thứ sáu là phải biết sẻ chia: Các thành viên đưa ra ý kiến và tường
thuật cách họ nghĩ ra nó cho nhau.
- Thứ bảy là phải biết cùng chung sức: Mỗi thành viên phải đóng góp trí
lực cùng nhau thực hiện kế hoạch đã đề ra.
Từ 7 kĩ năng trên, GV hướng dẫn cho học sinh nhớ được trình tự từng
công đoạn và áp dụng khi thực hiện hoạt động nhóm để giải quyết vấn đề đặt ra
như sau:
8
- Công việc thứ nhất là mỗi thành viên trong nhóm sẽ đưa ra hướng giải
quyết vấn đề mà GV đã đặt ra.
- Các thành viên trong nhóm chăm chú lắng nghe đồng thời đưa ra câu hỏi
để chất vấn.
- Các thành viên được chất vấn sẽ thuyết phục mọi người về thông tin
mình đưa ra bằng khả năng lí luận của mình.
- Các thành viên trong nhóm trợ giúp nhau để kết luận một phương án
hoàn hảo nhất cho việc giải quyết vấn đề GV đã đặt ra
2/. Rèn kĩ năng tư duy sáng tạo thông qua vẽ tranh theo nội dung của
bài học:
Khi nói về con người Việt Nam, các nhà nghiên cứu đã có nhiều công
trình nghiên cứu các phẩm chất đạo đức như tinh thần yêu nước, đoàn kết, tính
lạc quan yêu đời, tình nghĩa trong ứng xử… nhưng về các phẩm chất trí tuệ, nhất
là phẩm chất sáng tạo, năng lực tư duy sáng tạo và những đòi hỏi gay gắt trong
thời kỳ đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước thì quả là còn ít công
trình nghiên cứu.
Sáng tạo là một phẩm chất, một năng lực vô cùng quan trọng, cần thiết

Ở lớp 2, trong 4 tiết thực hành và rèn luyện kĩ năng trong chương trình
đưa vào hoạt động sưu tầm tranh, ảnh, cảm thụ nội dung và thuyết minh tranh,
ảnh dẫn đến vẽ tranh theo nhóm và thuyết minh tranh để phát huy khả năng tư
duy và sáng tạo của học sinh.
Cụ thể như sau:
Bài học Nội dung
Thực hành và rèn luyện kĩ năng giữa HKI Em hãy sưu tầm tranh, ảnh thể hiện
việc học tập, sinh hoạt đúng giờ,
quang cảnh nhà cửa ngăn nắp, gọn
gàng, thể hiện những việc làm góp
phần làm nhà cửa sạch đẹp
Thực hành và rèn luyện kĩ năng cuối HKII Em hãy sưu tầm tranh, ảnh thể hiện
việc chăm chỉ học tập, sự quan tâm
giúp đỡ lẫn nhau, quang cảnh trường
lớp sạch đẹp.
Thực hành và rèn luyện kĩ năng giữa HKII Em hãy vẽ tranh thể hiện việc sự lịch
sự khi đến nhà người khác hoặc thể
hiện sự lịch sự khi nhận và gọi điện
thoại.
Thực hành và rèn luyện kĩ năng cuối HKII Em hãy vẽ về những con vật có ích.
*Những tranh ảnh mà học sinh sưu tầm được:

10

Trong chương trình đạo đức lớp 4, nội dung vẽ tranh theo nội dung bài
học đã được giảm tải. Nhưng để thực hiện dạy lồng ghép kĩ năng sống cho học
sinh thông qua môn Đạo đức mà cụ thể là rèn cho học sinh kĩ năng tư duy và
sáng tạo, chúng tôi vẫn sử dụng có chọn lọc và thay đổi nội dung những bài tập
yêu cầu vẽ tranh vào hoạt động dạy học ở 4 tiết thực hành rèn luyện kĩ năng
trong chương trình. Cụ thể:

năm 2010”.
Thực hành và rèn
luyện kĩ năng cuối
HKI.
Biết ơn
thầy giáo,
cô giáo
Bài 4: Em hãy viết, vẽ,
kể chuyện hoặc cùng
các bạn trong nhóm
xây dựng một tiểu
phẩm về chủ đề kính
trọng, biết ơn thầy
giáo, cô giáo.
Thực hành và rèn
luyện kĩ năng giữa
HKII (chỉ nêu yêu cầu
vẽ tranh)
Yêu lao
động
Hãy viết, vẽ hoặc kể
về một công việc mà
11
Phòng ngủ ngăn nắp, gọn gàng
Lớp học khang trang, sạch sẽ
Học tập, sinh hoạt đúng giờ
Quan tâm giúp đỡ nhau
em yêu thích.
Kính
trọng, biết

13
Trải khăn bàn chuẩn bị bữa ăn.
Rửa tay bằng xà phòng trước giờ ăn trưa.
Thay quần áo và treo lên giá gọn gàng.

14
Tự lấy mền, gối chuẩn bị đi ngủ và cất lại vào tủ khi ngủ dậy.
Tự phục vụ bữa ăn cho mình và các bạn ở lớp 4/1.
Giúp đỡ cô nuôi chuẩn bị bữa ăn ở lớp 2/2.
4/. Phát huy tối đa việc hình thành và rèn kĩ năng đối với những tiết
học bài mới và tiết luyện tập thực hành trên lớp:
GV tiến hành như sau:
- Dựa vào kế hoạch lồng ghép nêu trên, giáo viên tăng cường cho học
sinh được luyện tập thực hành từng kĩ năng một phù hợp với nội dung
bài học. Chú trọng rèn luyện ở tiết 2 (Luyện tập thực hành).
- Sau mỗi kĩ năng được hình thành, GV đưa kĩ năng này vào thực tế cuộc
sống hàng ngày thông qua phần thực hành ở cuối mỗi bài học để giúp
học sinh rèn luyện và thực hiện dưới sự kiểm tra của GV.
Ví dụ:
Ở lớp 2: Khi dạy xong bài “Học tập, sinh hoạt đúng giờ”, học sinh đã
được làm bài tập 3/VBT trang 3 như sau:
a/ Hãy ghi lại những việc em thường làm trong ngày.
- Buổi sáng:
- Buổi trưa:

LỚP 4/1
KĨ NĂNG CỦA EM
Họ và tên học sinh:
Phụ huynh học sinh điền đầy đủ các thông tin sau:
Biết tự chăm sóc bản thân, đỡ đần ông bà, cha mẹ:
Thực hiện chưa tốt Thực hiện tốt Thực hiện rất tốt
Những công việc làm cụ thể hàng ngày của học sinh bày tỏ lòng hiếu thảo
đối với ông bà, cha mẹ:
Ý kiến đề xuất của phụ huynh học sinh:
Học sinh kí tên Phụ huynh kí tên
phải đầu tư vào việc thiết kế bài giảng sao cho hợp lí để giúp học sinh được rèn
luyện các kĩ năng đã được học trong thời gian qua.
- Khi thiết kế bài giảng của tiết “Thực hành rèn luyện kĩ năng giữa kì và
cuối kì”, GV nên lưu ý mục tiêu ở đây là rèn luyện các kĩ năng đã học trong nữa
hoặc cả học kì nên tất cả những bài tập, những yêu cầu GV đưa ra đối với học
sinh đều phải hướng vào các kĩ năng cần rèn luyện. (Có thể tham khảo phần phụ
lục trong SGV để lấy tư liệu soạn giảng). Đồng thời, GV cũng cần giành một ít
thời gian trong tiết học để học sinh bày tỏ ý kiến về việc vận dụng kĩ năng vào
thực tế cuộc sống.
Bài giảng minh hoạ:
Tiết 11 : ÔN TẬP VÀ THỰC HÀNH KĨ NĂNG GIỮA KÌ I
I. Mục tiêu :
1.Kiến thức : Giúp HS củng cố kiến thức về các chuẩn mực đạo đức đã học.
2.Kỹ năng :

mình thì các bạn ở đội 2 phải có nhiệm vụ
lập ngay thời gian biểu của mình làm
- 2 HS trả lời.
- HS nhận xét.
- Lắng nghe
- Lắng nghe.
17
Lớp 2
HĐ2: Rèn
kĩ năng tư
duy và sáng
tạo.
HĐ3: Kĩ
năng giao
tiếp và ứng
xử.
3.Củng cố,
dặn dò:
đúng với múi giờ của chiếc đồng hồ đó –
Tương ứng với mỗi chiếc đồng hồ thì các
bạn đội 2 sẽ phải lập thời gian biểu trong
một ngày – Đội đúng sẽ ghi được 5 điểm,
sai trừ 2 điểm.
*Lượt 2 : Hai đội đổi vị trí chơi cho nhau.
- GV cùng tổ trọng tài giám sát 2 đội chơi.
*GV nhận xét, trao phần thưởng.
*GV kết luận
Thi xem “Ai khéo tay – Ai nói hay”.
- GV chia lớp thành 4 nhóm và phổ biến
luật thi.

18
Tuần 18: ÔN TẬP VÀ THỰC HÀNH KĨ NĂNG CUỐI KÌ I
I. Mục đích:
- Giúp học sinh ôn tập, củng cố các kiến thức đã học về các hành vi như:
Trung thực trong học tập; Vượt khó trong học tập; Bày tỏ ý kiến; Tiết kiệm thời
giờ; Hiếu thảo với ông bà cha mẹ; Lịch sự với mọi người
- Thực hành rèn luyện kĩ năng đúng ở các tình huống.
II. Đồ dùng dạy học:
- Sưu tầm một số câu ca dao, tục ngữ về nội dung các bài đã học.
III. Các hoạt động dạy học:

HĐ GIÁO VIÊN HỌC SINH
1.Bài cũ:
2.Bài mới:
* Giới thiệu
bài:
HĐ1: Rèn
kĩ năng học
và tự học.
HĐ2:Kĩ
năng lập kế
hoạch và tổ
chức công
việc.
HĐ3: Kĩ
năng giao
tiếp và ứng
xử.
- Vì sao cần yêu lao động?
- Kể một số công việc em đã làm ở lớp, ở

thời gian biểu cho
phù hợp.
-HS trả lời.
-Nhận xét, bổ
sung.
-HS thảo luận.
-Vài HS trình bày.
19
Lớp 4
HĐ4: Rèn
kĩ năng tư
duy và sáng
tạo.
3. Củng cố,
dặn dò:
Em sẽ làm gì?
+ Kể một số việc làm thể hiện mình đã là
người con, người cháu hiếu thảo?
- GV nêu yêu cầu: Em hãy cho biết những
suy nghĩ của mình trong quá trình áp dụng
thực hiện các kĩ năng trên vào thực tế
cuộc sống.
- GV phân nhóm và cho học sinh tham gia
vẽ tranh về chủ đề: “Quê hương em năm
2020”.
- GV nêu yêu cầu: HS vận dụng trí tưởng
tượng, niềm mơ ước của mình để thể hiện
được bức tranh quê hương giàu đẹp hơn,
hiện đại hơn so với những gì hiện đang
có.

21
Tiết: Ôn tập và thực hành kĩ năng giữa HKI ở lớp 2/2
Tiết: Ôn tập và thực hành kĩ năng cuối HKI ở lớp 4/1.
IV. Kết quả nghiên cứu:
Sau một thời gian thực hiện, cụ thể là bắt đầu từ tuần thứ hai của năm học
2009-2010 đến giữa học kỳ hai, kết quả đạt được như sau:
Lớp TS
HS
Sợ phải
đi học
Có khả năng
tư duy và
sáng tạo
Đi học
muộn
Rụt rè, ngại
giao tiếp
Không biết
cách giao
tiếp và ứng
xử phù hợp
với từng đối
tượng
Chưa biết
tự phục
vụ bản
thân và

Với kết quả như trên, so với lớp 2/1 và lớp 4/2, là những lớp chưa được
dạy lồng ghép kĩ năng sống vào trong môn Đạo đức thì thấy tiến bộ rõ rệt.
Lớp TS
HS
Sợ phải
đi học
Có khả năng
tư duy và
sáng tạo
Đi học
muộn
Rụt rè, ngại
giao tiếp
Không biết
cách giao
tiếp và ứng
xử phù hợp
với từng đối
tượng
Chưa biết
tự phục
vụ bản
thân và
vệ sinh cá
nhân, giữ
gìn vệ
sinh môi
trường,
bảo vệ
môi

9
18 51.
4
TC 68 18 26.
5
10 14.
7
7 10.
3
27 39.
7
31 45.
6
40 58.
8
37 54.
4
22
V. Kết luận:
Tóm lại, việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ngày càng trở nên thiết
yếu nhằm góp phần đào tạo “con người mới” với đầy đủ các mặt “đức, trí, thể,
mỹ”, “nhân, lễ, nghĩa, trí, tín” hay “nhân, nghĩa, trí, dũng, liêm” Ngạn ngữ có
câu “Gieo hành vi, gặt thói quen; gieo thói quen, gặt tính cách ”. Vì vậy, việc
giáo dục kĩ năng sống cho học sinh phải phù hợp với lứa tuổi, cấp học, văn học
của từng vùng sao cho các em cảm thấy gần gũi với cuộc sống của bản thân, gia
đình, nhà trường và xã hội, chứ không nên chỉ trên sách vở hay những lời nói
suông.
VI. Bài học kinh nghiệm:
* Muốn thực hiện tốt việc dạy lồng ghép kĩ năng sống cho học sinh tiểu
học thông qua môn Đạo đức cần:

cho học sinh để giáo viên có thể dựa vào đó giảng dạy đúng trọng tâm.
- Xây dựng chương trình môn học giáo dục kĩ năng sống cho học sinh từ
lớp 1 đến lớp 12.
- Tổ chức tập huấn để giáo viên được trang bị và thực hành thành thạo các
phương pháp giảng dạy kĩ năng sống. Từ đó, bằng kinh nghiệm sống của mình,
giáo viên có thể giúp học sinh vận dụng tốt những kĩ năng này vào cuộc sống.
+ Về phía Phòng Giáo dục:
- Đưa chương trình giáo dục kĩ năng sống vào việc bồi dưỡng hè cho giáo
viên.
- Có kế hoạch chỉ đạo cụ thể để các trường thực hiện và kiểm tra thường
xuyên.
24
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Báo Tuổi trẻ số 133/2009 (5816) ra ngày thứ năm 21/5/2009.
2. Mạng Internet.
25