9
Chỉång II. CÁÚU TẢO BÅM CẠNH QUẢT
A. PHÁN LOẢI BÅM CẠNH QUẢT
Båm cạnh quảt do cọ tênh kinh tãú cao, an ton, tiãûn låüi trong váûn hnh, kêch thỉåïc
nh v giạ thnh tỉång âäúi tháúp, do váûy nọ âỉåüc sỉí dủng nhiãưu trong cüc säúng ca x
häüi hiãûn âải nọi chung v cho tỉåïi tiãu, nọi riãng. Phán loải båm cạnh quảt nhỉ sau:
Phán loải theo hçnh dảng BXCT: båm li tám, båm hỉåïng trủc, båm hỉåïng chẹo;
Phán loải theo viãûc âàût trủc: båm trủc ngang, båm trủc âỉïng, båm trủc xiãn;
Phán loải theo säú lỉåüng BXCT trãn 1 trủc: båm mäüt cáúp, båm âa cáúp;
Phán loải theo cäüt nỉåïc: Båm cäüt nỉåïc tháúp ( H < 20 m ), båm cäüt nỉåïc trung bçnh
(H = 20 60 m ), båm cäüt nỉåïc cao ( H > 60 m );
Phán theo loải cháút lng cáưn båm v cäng dủng: båm nỉåïc cọ hm lỉång hảt ràõn nh
v häùn håüp cháút xám thỉûc họa hc êt, nhiãût âäü nh hån 100
0
C; båm cháút lng chỉïa nhiãưu
bn cạt v âáút hảt cỉïng; båm nỉåïc báøn; båm cháút lng họa hc; båm giãúng khoan.
B. MẠY BÅM LI TÁM
I. Så âäư v ngun l hoảt âäüng ca båm li tám ( Hçnh 2 - 1 ):

Hçnh 2- 2. Cáúu tảo båm li tám cäng xän trủc ngang.
1,6- chủp äúng hụt v äúng âáøy; 2,3,17- vng chäúng láưn lỉåüt: vng lm chàût, vng bo vãû,
vng kên nỉåïc; 4- BXCT; 5- nụt mäưi nỉåïc; 7- v mạy våïi bưng xồõn; 8- giạ gọc; 9,14-
äúng läưng bo vãû v âáøy; 10- váût chn; 11,18- bêch âäüng v v ca váût chn; 12- trủc; 13-
äø trủc bi cáưu; 15- bãû tỉûa chỉïa häüp dáưu; 16- nỉía khåïp näúi trủc; 19- ãcu; 20- nàõp ẹp; 21- läù
cán bàòng ạp lỉûc dc trủc.
Båm li tám cäng xän v båm cäng xän kiãøu ton khäúi dng âãø båm nỉåïc sảch hồûc
nỉåïc êt xám thỉûc, nhiãût âäü båm khäng vỉåüt quạ 85
0
C. Lỉu lỉåüng ca cạc loải båm ny
khong tỉì 4,5 350 m
3
/ h, cäüt nỉåïc 9 95 m, hiãûu sút 45 80%. Båm v âäüng cå
âỉåüc näúi våïi nhau bàòng khåïp näúi ân häưi v täø mạy båm âỉåüc gàõn trãn mäüt táúm hồûc
giạ khung.Riãng loải båm cäng xän kiãøu ton khäúi ( Hçnh 2 - 3 ) thç trủc ca båm v
âäüng cå l mäüt v v båm näúi bêch våïi v âäüng cå thnh mäüt khäúi.
Trủc ca båm cäng xån thỉåìng âàût ngang ( Hçnh 2 - 2 ). BXCT ca båm lm bàòng
gang gäưm hai âéa âãø gàõn cạnh. Âéa sau gàõn våïi trủc thẹp 12. ÄØ trủc âënh hỉåïng bi hçnh
cáưu 13 ca trủc âỉåüc âàût trong giạ tỉûa gang 15 . Ti trng dc trủc truưn tỉì bạnh xe
cäng tạc 4 lãn trủc 12 âỉåüc gim nhåì läù cán bàòng ạp lỉûc 21 lm tàng tøi th ca äø 13.
V gang 7 ca båm cọ rnh xồõn bãn trong âãø dáùn nỉåïc sau khi ra khi BXCT âãún âoản

11
hçnh nọn khúch tạn näúi tiãúp våïi äúng âáøy. Âãø lm chàût vng chäúng r, gim r nỉåïc
qua cạc khe dng bêch âäüng 11 âãø siãút. Nụt 5 dng âãø mäưi nỉåïc trỉåïc khi khåíi âäüng

Hçnh 2 - 4. Nhçn ngoi båm cäng xån Hçnh 2-5. Nhçn ngoi båm song hỉåïng
1- ca hụt vo; 2- cỉía ra ( trủc âỉïng ) 1- cỉía vo; 2- cỉía ra.


12
Båm li tám hai cỉía nỉåïc vo dng âãø båm nỉåïc tỉång âäúi sảch. Lỉu lỉåüng cua båm
ny tỉì 40 12500 m
3
/ h, cäüt nỉåïc tỉì 8 130 m, hiãûu sút tỉì 70 90 %. Mạy båm cọ
lỉu lỉåüng âãún 1250 m
3
/ h thỉåìng âäüng cå âiãûn v mạy båm âàût chung trãn mäüt giạ
khung chung. Khi lỉu lỉåüng låïn hån 1250 m
3
/ h cọ thãø phi âàût mạy båm v âäüng cå
âiãûn trãn cạc giạ âåỵ. riãng. Hçnh 2 - 6 trçnh by cáúu tảo ca båm hai cỉía trủc ngang. Hçnh 2- 6. Cáúu tảo mạy båm hai cỉía vo trủc ngang.

Trủc mạy båm kiãøu ny thỉåìng âàût nàòm ngang. Cháút lng âỉåüc båm, sau khi ra khi
äúng hụt âỉåüc phán thnh hai dng v tënh tiãún vo tám BXCT 11 tỉì hai phêa, nghéa l
mäüt BXCT lm viãûc nhỉ hai mạy båm âån. BXCT 11 gàõn trãn trủc thẹp 14 cọ vng lọt
bo vãû 6 v âai äúc 4. Trủc 14 cọ chiãưu quay ngỉåüc chiãưu kim âäưng häư, nãúu nhçn tỉì phêa
truưn âäüng. ÄÚng hụt nàòm bãn trại, äúng âáøy phêa phi. C hai âoản äúng cọ phỉång nàòm
ngang v nàòm dỉåïi trủc ba båm. ÅÍ cỉía vo, BXCT 11 âỉåüc âàût vng lm chàût v bo
vãû 10 lm gim nỉåïc r v bo vãû thán mạy 18 v nàõp 8 khi bë mi mn. Viãûc lm

thanh näúi 4. Lỉûc dc trủc phạt sinh khi BXCT hoảt âäüng hỉåïng vãư bãn trại v khạ låïn.
Do váûy cáưn âãø gim lỉûc ny ta dng ngng tỉûa thy lỉûc gàõn trãn trủc 17; khi cháút lng
tỉì cáúp cúi cng qua rnh 19 vo ngàn ca ngng tỉûa thy lỉûc 24 v åí âáy tảo nãn mäüt
ạp lỉûc låïn âáøy trủc vãư bãn phi, lỉûc dc trủc âỉåüc gim nh. ÅÍ mäüt säú mạy båm âa cáúp

14
ngổồỡi ta coỡn duỡng caùch lừp sọỳ lổồỹng BXCT chụn vaỡ õọỳi xổùng õóứ cỏn bũng lổỷc doỹc truỷc
do aùp lổỷc nổồùc gỏy ra ồớ caùc cổớa vaỡo caùc BXCT.
Nguyón lyù hoaỷt õọỹng cuớa caùc bọỹ phỏỷn laỡm kờn nổồùc cuợng tổồng tổỷ nhổ ồớ bồm cọng
xọn vaỡ bồm hai cổớa vaỡo. Caùc ọứ truỷc hổồùng 10 õổồỹc õồợ bồới gờa õồợ treo 11. ọỹng cồ õióỷn
nọỳi vồùi BXCT qua khồùp õaỡn họửi 9. Caùc chi tióỳt cuớa bồm laỡm bũng gang, theùp caùc bon vaỡ
theùp khọng rố. Maùy bồm õa cỏỳp coù kờch thổồùc vaỡ khọỳi lổồỹng nhoớ. Nhổồỹc õióứm chờnh cuớa
noù laỡ thaùo lừp theo phổồng thúng õổùng gỏy phổùc taỷp cho vióỷc sổợa chổợa vaỡ baớo haỡnh; chỏỳt
loớng cỏửn bồm phaới tổồng õọỳi saỷch vaỡ hióỷu suỏỳt khọng cao.
4. Bồm li tỏm loaỷi lồùn, truỷc õổùng ( Hỗnh 2 - 8 )

tỉì dỉåïi lãn vo BXCT.
C. MẠY BÅM HỈÅÏNG TRỦC.
I. Så âäư v ngun l hoảt âäüng ca båm hỉåïng trủc.

Hçnh 2 - 8*. Så âäư hoảt âäüng ca mạy båm hỉåïng trủc.
1,6- thán mạy båm v củm äø trủc ; 2- BXCT; 3- cạnh ca BXCT; 4- trủc; 5- cạnh hỉåïng
dng; 7,8- biãøu âäư täúc âäü dng chy v = f ( R ) sau cỉía ra cạnh hỉåïng dng v trỉåïc cỉía
vo BXCT; 9- pháưn lỉu tuún.
Trong cạc mạy båm hỉåïng trủc ( Hçnh 2 - 8* ) cháút lng chy qua pháưn chy dc
theo màût hçnh trủ, trủc quay ca cháút lng l trủc quay. Trỉåïc cỉía vo BXCT 2 v trãn
cỉía ra tỉì cạnh hỉåïng dng 5 hỉåïng ca dng chy trng våïi hỉåïng trủc quay 4. Mạy
båm trủc âỉåüc sn xút hai kiãøu: cạnh gàõn cäú âënh våïi báưu BXCT v kiãøu cạnh cọ thãø
quay âỉåüc quanh trủc ca chụng. Mạy båm hỉåïng trủc cọ thãø trủc âỉïng v trủc ngang.
Kiãøu trủc ngang thỉåìng dng våïi trảm båm nh. Mạy båm hỉåïng trủc dng âãø båm
nỉåïc cọ thnh pháưnhảt lå lỉíng kêch thỉåïc âãún 0,1 mm hm lỉåüng låïn hån 0,3 %, lm
viãûc våïi nhiãût âäü khäng låïn hån 35
0
C. Cọ thãø âàût lm loải båm ny cọ kh nàng lm

v pháưn hỉåïng chy vng 2 âãø vo cạnh ca BXCT 7. Ạp lỉûc thy ténh trong mạy tàng
lãn, phạt sinh váûn täúc tiãúp tuún theo phêa quay ca BXCT. Cå cáúu hỉåïng 9 biãún âäøi
váûn täúc tiãúp tuún thnh ạp lỉûc tènh v hỉåïng dng chy song song våïi trủc båm Sau
âọ nỉåïc chy qua doản khúch tạn 14 vo âoản cong 16, thỉåìng âoản ny quay dng
chy 60
0
räưi näúi våïi äúng âáøy.Trủc 15 cọ hai äø tỉûa kiãøu trỉåüt 8 v 17 bảc bàòng gäù ẹp, bäi
trån bàòng nỉåïc. Vng chäúng r 18 cọ tạc dủng ngàn nỉåïc r tỉì mạy båm ra. Âäüng cå
âiãûn quay ngỉåüc chiãưu kim âäưng häư, nhçn tỉì trãn xúng.
Båm hỉång trủc cạnh quay khạc våïi båm cạnh cäú âënh l cọ kêch thỉåïc låïn hån v
båm âỉåüc lỉu lỉåüng låïn hån. Cạnh ca BXCT quay âỉåüc quanh trủc riãng ca nọ nhåì
cå cáúu truưn âäüng. Våïi BXCT cọ âỉåìng kênh âãún 1,1 m thç thỉåìng dng ngun l dáùn
âäüng âiãûn, cn âäúi våïi âỉåìng kênh 1,85 2,6 m dng dáùn âäüng âiãûn thy lỉûc âãø lm