185
Chiãưu räüng bưng hụt phi â låïn âãø dng chy khäng sinh ra xoạy nỉåïc . Nhỉỵng
trảm chè cọ mäüt båm chiãưu räüng bưng hụt thỉåìng láúy B = ( 2 2,5 )Dv v ≤ 3Dv.
Khong cạch hai trủc äúng hụt Ltr khi bäú trê chung bưng 1,5 Dv ≤ Ltr ≤ 2Dv .
4. Xạc âënh chiãưu di bưng hụt
Chiãưu di bưng hụt phi thêch âạng, quạ di s lng phê, quạ ngàõn nỉåïc chy gáúp
khäng låüi cho lm viãûc ca mạy båm. Thỉåìng láúy chiãưu di L = ( 4 5 )Dv ( xem Hçnh
11-16 ). Cọ thãø tênh chiãưu di nh nháút theo cäng thỉïc:

min
()
L
kQ
B
hh
kQ
Bh
=
+
=
12
( 11 - 9 )
Trong âọ: Q l lỉu lỉåüng mạy båm, ( m
3
/s );
B l chiãưu räüng bưng hụt, ( m );
k l hãû säú dung lỉåüng nỉåïc, láúy nhỉ sau:
khi Q < 0,5 m
3
/s thç k = 25 30
khi Q > 0,5 m

mäùi mạy. Do mọng mạy âàût tạch riãng våïi cạc mọng nh do váûy sỉû rung âäüng ca mạy
khäng nh hỉåíng âãún mọng nh mạy v gim khäúi lỉåüng mọng nh mạy. Kiãøu nh mạy
mọng tạch náưy cọ âäü cao hụt nỉåïc h
S
> 0 nãn u cáưu giao âäüng mỉûc nỉåïc åí bãø hụt phi
186

váûn hnh âi lải thûn tiãûn, vỉìa âm bo an ton ( thỉåìng khong cạch lỉu thäng 1 1,5
m ). Chiãưu räüng gian mạy nãn chn kãút håüp våïi quy cạch nhëp cáưu trủc âãø tàng nhanh
thåìi hản xáy làõp v gim giạ thnh cáưu trủc.
- Khi thạo båm theo chiãưu dc trủc âãø rụt trủc khong cạch âäúi diãûn våïi phỉång
rụt trủc phi láúy låïn hån chiãưu di trủc.
- Bäú trê cỉía säø phi âm bo ạnh sạng v thäng giọ. Thỉåìng chiãưu cao tỉì sn
mạy âãún x âåỵ mại láúy khäng nh hån 3 m. Tỉåìng xáy bàòng loải gảch täút.
- Cạc gian phủ vãư cå âiãûn v sn làõp rạp nãúu â diãûn têch thç nãn âàût trong nh
mạy, nãúu khäng â thç âàût åí cạc bưng xáy ghẹ våïi gian mạy chênh.
Sau âáy l mäüt säú så âäư bäú trê khu nh mạy kiãøu mọng tạch ( Hçnh 11 - 20): Hênh 11 - 20. Så âäư bäú trê giỉỵa gian mạy chênh v cạc gian phủ
a, δ - cạc gian phủ âàût dc v âàût mäüt âáưu gian mạy chênh; b - cạc gian phủ âàût mäüt
âáưu v mäüt pháưn dc gian chênh; - cạc gian phủ âàût tạch khi gian chênh. 1- gian mạy
chênh; 2 - gian thiãút bë phán phäúi; 3- sn làõp rạp; 4- hnh lang näúi.

Så âäư bäú trê nhỉ Hçnh 11 - 20,a cọ låüi l gim âỉåüc chi phê cạp âiãûn, nhỉng cọ nhỉåüc
âiãøm l vỉåïng âoản ra äúng âáøy. Så âäư Hçnh 11- 20,δ,b ngỉåüc lải lm tàng chi phê cạp
âäüng lỉûc v cạp kiãøm tra, khọ quan sạt bàòng màõt khi täø mạy lm viãûc. Nhỉng lải cọ ỉu
âiãøm åí chäù l viãûc làõp rạp cạc thiãút bë phủ cå âiãûn cọ thãø tiãún hnh khi chỉa kãút thục

giãúng båì. 1- mọng nh mạy; 2- khung; 3- gian mạy; 4- cáưu trủc treo; 5- rnh cạp;6- mạy
båm; 7- van; 8,9 - äúng hụt v äúng âáøy; 10- giãúng båì; 11- läù láúy nỉåïc; 12- cạc cỉía van v
thiãút bë âiãưu khiãøn; 13- cạc rnh ca: lỉåïi chàõn rạc, van sỉỵa chỉỵa.

Så
âäư a âỉåüc dng phäø biãún nháút trong trảm båm tỉåïi tiãu. Thäng thỉåìng dng cạc
káúu kiãûn bã täng cäút thẹp â âục sàơn åí nh mạy v cạc trang thiãút bë phủ nhỉ cáưu trủc
treo hay cáưu trủc cáưu âem âãún v làõp rạp tải hiãûn trỉåìng. Så âäư δ phỉïc tảp hån så âäư a
mäüt êt. Nh mạy âỉåüc xáy dỉûng theo så âäư ny âàõt hån theo så âäư a, nhỉng lải cọ mäüt
loảt ỉu âiãøm : âỉåìng äúng âáøy cọ thãø âàût trong âáút m khäng phi dng äúng khuu; gian
làõp rạp v cáưu cäng tạc cọ thãø âàût cng mäüt cao trçnh; chiãưu cao pháưn trãn tháúp hån. Så
âäư b chè âỉåüc sỉí dủng trong trỉåìng håüp nãúu nãưn cäng trçnh l âạ cỉïng hồûc âáút chàût nỉía
cỉïng, trong âọ häú mọng cọ thãø âo mại däúc âỉïng.

189
Hçnh 11 - 21*biãøu thë viãûc bäú trê nh mạy båm mọng tạch trãn màût âáút cung cáúp nỉåïc
vo mảng lỉåïi kên. Chiãưu di gian mạy âỉåüc xạc âënh båïi kêch thỉåïc ca mạy båm
chênh v mạy båm tàng ạp ( hồûc mạy båm "bäø sung ") âàût mäüt dy v kêch thỉåïc mạy
nẹn khê.( Khi säú mạy båm bàòng hồûc nhiãưu hån bäún mạy cọ thãø bäú trê hai dy. Cạch bäú
trê hai dy s rụt ngàõn chiãưu di nh mạy nhỉng lải lm tàng bãư räüng nh mạy v cáưu
trủc ). Trong nh mạy cáưn lm cáưu cäng tạc 5 âãø âi lải do âỉåìng äúng âàût trãn sn ngàn
tråỵ. Sn làõp rạp âàût åí mäüt âáưu nh, âáưu nh âäúi diãûn l cạc phng phủ âàût cạc t âiãưu
khiãøn 11 v cạc thiãút bë phán phäúi âiãûn 10, phng phán phäúi âàût gáưn mạy biãún ạp ngoi
tråìi. Pháưn trãn bäú trê cáưu trủc dáưm treo 3 âãø thao tạc cạc thiãút bë khi thạo làõp sỉỵa chỉỵa.

tàng mỉïc äøn âënh v tênh chëu lỉûc ca mọng.
Âäúi våïi båm li tám trủc âỉïng lỉu lỉåüng dỉåïi 3,5 m3/s thç thán mạy båm cọ thãø âàût håí
trãn cạc mọng trủ, cn khi lỉu lỉåüng låïn hån thç cáưn chän mäüt pháưn hay ton bäü trong
khäúi bã täng. Hçnh 11 - 23. Cạch näúi äúng hụt âäúi våïi mạy båm li tám.

192

- Âäü sáu ngáûp miãûng vo äúng hụt phi âm bo khäng sinh xoạy nỉåïc hçnh phãøu khi
dng chy vo mạy båm. Do váûy åí chäù äúng hụt xoay gọc trỉåïc khi vo mạy båm cáưn
âàût âoản näúi thàóng âãø dng xoạy bë cạch li khäng trỉûc tiãúp vo trong båm ( xem hçnh ).
Âỉåìng kênh äúng hụt láúy theo täúc âäü cho phẹp åí miãûng vo äúng hụt V = 0,8 1 m/s,
cn váûn täúc trong äúng V = 1 1,2 m/s. Âäü ngáûp miãûng äúng hụt h
2
láúy nhỉ â trçnh by
åí trãn, âãø trạnh bn cạt vo mạy båm thç h
1

Thäng thỉåìng mäùi mạy båm cọ mäüt äúng hụt v mäüt äúng âáøy riãng ( xem Hçnh 11 -
24,a v Hçnh 11 - 25,a ). Tuy nhiãn khi âỉåìng äúng âáøy ngoi nh mạy di, nãúu dng mäùi
mạy mäüt äúng âáøy thç s tàng khäúi lỉåüng äúng hồûc säú äúng âáøy nhiãưu phi måí räüng kêch
thỉåïc bãø thạo, trỉåìng håüp ny cọ thãø ghẹp äúng âáøy theo nhọm âãø gim khäúi lỉåüng äúng
v kêch thỉåïc bãø thạo ( xem Hçnh 11 - 24 v 11- 25 : δ, b, ). Cạc âoản äúng ghẹp näúi âàût
trong nh mạy âãø cọ thãø båm nỉåïc vo báút cỉï âỉåìng äúng no åí ngoi nh mạy.
Så
âäư hãû thäúng van ghẹp näúi trãn âỉåìng äúng phủ thüc vo âiãưu kiãûn lm viãûc ca
trảm båm v u cáưu k thût ca trảm båm: Cạc trảm båm tỉåïi nãúu cho phẹp tảm thåìi
ngỉìng riãng tỉìng mạy hồûc ngỉìng ton bäü cạc mạy êt ngy âãø sỉỵa chỉỵa thç så âäư ghẹp