Khoa ChÕ biÕn L©m s¶n Bé m«n C«ng nghÖ XÎ
–
Méc
Chương 8
Vật liệu trang sức chất dẻo
Chất dẻo là chỉ lấy nhựa thiên nhiên hoặc nhựa tổng hợp là vật liệu chủ, sau
khi cho vào một số chất khác, được hỗn hợp phản ứng dưới điều kiện nhất định
mà nó được cao phân tử hoá, thành hình mà trong điều kiện nhiệt độ thường
dùng duy trì hình dạng không thay đổi. Nó cùng với cao su tổng hợp, cellulose
tổng hợp trở thành 3 “Đại gia” trong họ vật liệu cao phân tử.
Đ1. Khái lược
I. Chủng loại và đặc tính của chất dẻo
1. Chủng loại
Căn cứ vào sự thu nhiệt mà nó đã phát sinh ra những thay đổi để phân
thành nhựa nhiệt dẻo và nhựa nhiệt rắn. Nhựa nhiệt dẻo có kết cấu phân tử mạch
thẳng, khi chịu tác động của nhiệt có thể tái thành hình. Nhựa nhiệt rắn, trước
khi cứng hoá cũng có kết cấu phân tử mạch thẳng, nhưng trong quá trình hình
thành đã phát sinh phản ứng hoá học mà có cấu tạo mạch không gian, do vậy sau
khi đã cứng hoá không thể gia nhiệt để tái thành hình. Chất dẻo PE, PVC, PS,
thuộc loại nhựa nhiệt dẻo Phenolformaldehyde, Epoxy, PR thuộc về nhựa nhiệt
rắn.
2. Đặc tính
Chất dẻo do có những tính năng rất đặc biệt mà nó có ưu thế nhất định
trong ngành xây dựng kiến trúc.
<1>. Tính năng gia công tốt
Chất dẻo có thể dùng rất nhiều phương pháp để gia công thành sản phẩm
định hình hay không định hình mà tiết diện ngang gồm đủ các hình thức, như
màng mỏng, tấm mỏng, ống, cửa, lan can, Hiệu suất sản xuất nhựa cao, dùng
1 bộ cần ép chỉ cần 20 phút đã cho ra một bộ cửa.
<2>. Đa công năng
171

150
0
C. Nói chung chất dẻo là có thể cháy được, khi cháy sẽ sinh ra một lượng
lớn khói và thậm chí có khí độc. Mặc dù trong chất dẻo luôn cho vào chất chống
cháy, nhưng ở những nơi quan trọng hoặc dễ sinh ra hoả hoạn thì không nên
dùng. Độ giãn nở vì nhiệt cũng rất lớn, khi sử dụng ở nơi có sự thay đổi nhiệt độ
172
Khoa ChÕ biÕn L©m s¶n Bé m«n C«ng nghÖ XÎ
–
Méc
quá lớn thì phải xem xét đến sự biến dạng này. Tính chịu lão hoá của chất dẻo
có thể không qua các chất phụ gia mà làm thay đổi nâng cao lên rất nhiều. Có
một số chất dẻo, tuổi thọ của nó đến 50 năm, thậm chí còn hơn.
II. Tổ thành của chất dẻo
Chất dẻo có loại một thành phần và có loại đa thành phần. Chất dẻo đơn
thành phần chỉ có 1 loại hoá chất hợp thành ví dụ như thuỷ tinh hữu cơ. Đại đa
số các chất dẻo đều là đa thành phần. Tổ thành như dưới đây.
1. Hợp thành cao phân tử
Đây là thành phần căn bản quyết định tính năng của chất dẻo. Trong chất
dẻo nó đóng vai tròn kết dính, nó có tác dụng liên kết tất cả các thành phần khác
thành một khối thống nhất. Hợp thành cao phân tử thường dùng có PE, PVC,
PS, EP, PR, PU và PMMA.
2. Vật liệu bổ sung
Chất bổ sung có thể nâng cao cường độ và độ cứng, giảm bớt biến dạng
cháy của chất dẻo ở nhiệt độ thường. Làm giảm giá thành của chất dẻo, cải thiện
tính chất của nó (chịu mài mòn, dẫn điện, chống cháy). Chất bổ sung hữu cơ
thường thấy có: Bông, bột gỗ, giấy, lông cừu; Các chất vô cơ có: Oxyt titan,
amiăng, Ca(CO
3
)

thành những loại cách nhiệt, chống nấm mốc hút ẩm, mà hiệu quả trang sức rất
tốt, thi công thuận tiện dễ sửa chữa bảo dưỡng. Nó được chia thành loại phổ
thông, loại nổi bóng và loại đặc biệt.
1. Tấm dán tường phổ thông
Loại tấm này là dùng giấy có mật độ 80g/m
2
làm nền sau đó được phủ nhựa
PVC ở dạng hồ 100g/m
2
qua in hoa hay ép hoa mà thành. Nó có những loại ép
hoa 1 màu, in ép hoa, quang in hoa. Tấm dán phổ thông có rất nhiều loại nó
được dùng trong trang sức tường nhà gia đình và khách sạn. Bề mặt của nó có
thể là giả vân đá, tơ lụa.
2. Tấm dán tường nổi bóng
Loại tấm này dùng giấy có mật độ 100g/m
2
làm nền sau đó được phủ nhựa
PVC ở dạng hồ có pha thêm chất tạo bọt lượng phủ 300 ÷ 400g/m
2
, in hoa xong
174
Khoa ChÕ biÕn L©m s¶n Bé m«n C«ng nghÖ XÎ
–
Méc
gia nhiệt nổi bóng. Chủng loại có in hoa nổi bóng cao, in hoa nổi bóng thấp và
in ép hoa nổi bóng thấp. Tính lập thể của loại tấm này rất mạnh, hút âm và đàn
hồi tốt. Bề mặt được làm thành vân gỗ, vân đá hoa, gạch men. Thích hợp để
trang sức tường nội thất và trần.
3. Tấm dán tường đặc biệt
Tấm dán chịu ẩm, chống cháy và tấm màu phun cát, những loại này đều

–
Méc
Quy cách có 3 loại: Một loại mặt hẹp, rộng 530÷600mm, dài 10m/cuộn;
Một loại khác rộng 760÷900mm, dài 25÷50m. Còn có một loại nữa đó là loại
rộng, rộng 920÷1200mm, dài 50m.
Tính năng vật lý xem bảng 8.1
Chú ý khi sử dụng loại tấm này:
<1>. Bề mặt được dán phải phẳng hoàn chỉnh, màu sắc nên nhạt màu.
<2>. Bảo quản tránh ố bẩn đồ án hoa văn, tấm chất dẻo nổi bóng không nên
đặt nằm ngang trên mặt đất.
<3>. Tấm chất dẻo nếu nền là giấy thì khi dán phải ngâm nước hoặc phun
ẩm, tránh biến dạng, chú ý vân hoa phải khớp nhau giữa các mối ghép.
Bảng 8.1: Tính năng vật lý tấm dán tường chất dẻo
Hạng mục
Chỉ tiêu
Sản phẩm
tốt
Sản
phẩm
loại 1
S ản phẩm hợp quy
cách
Tính mất màu (cấp)
> 4
≥ 4 ≥ 3
Thí nghiệm
bền màu
mài mòn
(cấp)
Mài khô Hướng dọc

bẩn rất tốt, hiệu quả trang sức tốt, bề mặt có thể làm giả vân gỗ, vân đá, gạch
men, thi công và chăm sóc rất thuận tiện.
Chủng loại của ván sàn chất dẻo có nhiều loại, căn cứ vào độ cứng có loại
cứng, loại vừa và mềm. Căn cứ vào hình dạng có loại tấm và loại cuộn. Căn cứ
vào thành phần có ván sàn PVC được dùng nhiều nhất.
Quy cách tấm ván sàn thường là 305mm x 305mm x (1,2÷2,0)mm. Loại
cuộn từ 1800mm hay 2000mm x (1,0÷4,0)mm, không hạn định độ dài.
Chủng loại của ván sàn PVC lại được phân thành:




















a
Khoa ChÕ biÕn L©m s¶n Bé m«n C«ng nghÖ XÎ
–
Méc
Hình 8.2: Kết cấu mặt cắt ván bán cứng đơn sắc
a. Ván đồng chất PVC; b. Ván phức hợp PVC
2. Ván sàn in hoa PVC
Ván sàn in hoa PVC là loại vật liệu được dùng kỹ thuật in hoa nhất định để
in hoa văn trên bề mặt của ván sàn. PVC nó gồm loại ván dán màng in hoa và
loại ép in hoa. Ván sàn dán màng in hoa được tổ thành bởi lớp mặt, lớp in hoa
và lớp đáy, tính trang sức, chịu mài mòn, khắc vết đều tốt hơn ván cứng. Bề mặt
của ván ép in hoa là màng PVC không trong suốt, hoa văn in có dạng lõm
xuống, mà có rất nhiều đường vạch hoặc các điểm. Tính năng của ván sàn ép in
hoa cũng tương tự như ván sàn PVC bán cứng PVC đơn sắc. Hình 8.3 là sơ đồ
kết cấu mặt cắt ván sàn dán màng in hoa PVC và ván sàn ép in hoa PVC.
Hình 8.3: Ván sàn PVC in hoa
a. Ván sàn in hoa dày màng; b. Ván sàn ép in hoa
Ngoài ra ván sàn PVC còn có 2 loại sản phẩm hoa văn sâu tới đáy: Ván sàn
hoa văn hoạt và ván sàn mài nước PVC, như được chỉ ra ở hình 8.4.
178
b
a
Mực dầu ép in hoa
ép vân bề mặt
Mực dầu in
Lớp đáy PVC
Lớp PVC trong
suốt
ba
Khoa ChÕ biÕn L©m s¶n Bé m«n C«ng nghÖ XÎ

khách sạn.
4. Cuộn ván sàn PVC không tạo bọt in hoa
Kết cấu của nó tương tự như ván sàn PVC in hoa màng mỏng, tính chất
tương tự như cuộn ván sàn đơn sắc PVC mềm. Tính trang sức của nó tốt, cảm
giác chân tốt, thi công thuận tiện, tính chịu vết khắc tốt. Nhưng tính chịu ố bẩn
và cháy thuốc lá kém, sử dụng thời gian dài dễ bị phồng, vênh, biến dạng.
5. Cuộn ván sàn PVC tạo bọt in hoa
Bảng 8.2: So sánh tính năng ván sàn PVC thường dùng
Hạng mục
Ván sàn
bán cứng
Ván sàn in hoa
dán màng mỏng
Cuộn ván
đơn sắc
mềm
Cuộn ván in
hoa không
nổi bọt
Cuộn ván in
hoa nổi bọt
Quy cách
Cảm giác
bề mặt
Một màu
Dải màu
ép in hoa
Mặt phẳng
Hoa văn vỏ cam
Mặt phẳng

công
Dán
Dán
Có thể vênh
Trải phẳng
Có thể
không dán
Có thể
không dán
Cạnh có thể
vênh
Có thể không
dán
Trải phẳng
180
Khoa ChÕ biÕn L©m s¶n Bé m«n C«ng nghÖ XÎ
–
Méc
Tính trang
sức
Bình
thường
Tương đối tốt
Bình
thường
Tương đối
tốt
Tốt
Cuộn ván này còn được gọi là ván sàn nhựa đàn hồi, kết cấu như hình 8.5.
Bề mặt là màng PVC trong suốt, giữa là tầng nổi bọt PVC, lớp đáy là vải,

<4>. Bảo quản hàng ngày tránh va chạm vật cứng lên mặt tránh nước và
ánh sáng mặt trời trực tiếp tác động lên. Tại chân các đồ mộc nên kê đệm rộng
hơn chân từ 1÷2 lần.
III. Ván trang sức chất dẻo
Ván trang sức chất dẻo là chỉ loại ván có công năng trang sức mà keo được
thấm vào vật liệu hay được phủ lên vật liệu nền. Cụ thể có những loại sau: Ván
PVC cứng, tấm nhựa dán mặt, thuỷ tinh hữu cơ và thuỷ tinh thép.
1. Tấm PVC cứng
Tấm này có loại là tấm phẳng, sóng, ô vuông và dị hình.
Trong loại phẳng và sóng lại được chia thành trong suốt hoặc không trong
suốt. Tấm PVC trong suốt phẳng hay lượn sóng có thể làm mái che phát quang,
mái trong suốt và vật liệu trang sức cách âm trên đường cao tốc. Tấm PVC
không trong suốt, phẳng và lượn có tính bền lâu, tính trang sức tốt, dễ thi công.
182
Khoa ChÕ biÕn L©m s¶n Bé m«n C«ng nghÖ XÎ
–
Méc
Tấm PVC cứng, ô vuông là dùng công nghệ chân không tạo thành, nó gồm
các tấm vuông hoặc hình chữ nhật để tạo nên chiều sâu. Kích thước của nó là
500 x 500mm, dày từ 2÷3mm, tính năng của tấm ván PVC cứng với tính năng
của ván lượn sóng tương tự. Hiệu quả trang sức tạo hình ưu việt hơn loại tám
cứng lượn sóng. Hình 8.6 là hình dạng của ván PVC cứng làm thành ô, nó chủ
yếu dùng trang sức tường.
Ván dị hỡnh cứng PVC là thông qua công nghệ ép đùn mà có các loại hình
dạng tiết diện ngang khác nhau, nó có loại 1 mặt và có loại rỗng mà bề mặt có
thể là hoa văn đồ án nhất định. Loại ván này có chiều rộng là 100÷200mm, dài
6m, dày 1+2mm. Ván dị hình PVC cứng chủ yếu dùng trong tường nội thất, khu
vệ sinh, vách ngăn, hình 8.7 là đại thể mặt cắt của loại tấm này.
Loại ván này tính chịu lão hoá tốt, chống cháy, tính trang sức bề mặt tốt, có
thể cách nhiệt, chống nước và có độ cứng nhất định, thi công và sửa chữa thuận

xôi
Tăng trọng % ≤
Dạng mặt phẳng tấm dán 10
Dạng mặt phẳng tấm dán 12
Tăng trọng % ≤
Dạng mặt phẳng tấm dán 10
Dạng mặt phẳng tấm dán 12
Tình trạng mặt phải và trái
Không phân tầng, phồng rộp
Chịu khô
nóng
180
0
, 20 phút sau khi chịu kéo bề mặt
có độ sáng
Có tấm sáng ≥60
Tình trạng mặt phải và trái
Không nứt, phồng rộp
Chịu xung
kích
Ván dày mm Độ cao rơi cần mm
Không vỡ nát
≤0.8
100
≤1.0
200
≤1.2
400
≤1.5
800

185
Khoa ChÕ biÕn L©m s¶n Bé m«n C«ng nghÖ XÎ
–
Méc
Mật
độ
g.cm
-
3
Tỷ lệ
hút
nước
Tỷ
lệ
nở
dài,
%
Cường
độ
kháng
kéo,
MPa
Cường
độ
kháng
ép,
MPa
Cường
độ
kháng

)
HB M Martin
Liên
tục
1,18 0,3 2 49 84 91 0,8 14 M
85
74 60 100
>
180
5
∼ ∼ ∼ ∼ ∼ ∼ ∼ ∼ ∼ ∼ ∼ ∼ ∼
1,20 0,4 10 77 126 120 1,0 18 M
105
107 88 120 9
Chú ý: Tính chịu nhiệt Martin là chỉ vật liệu chịu nhiệt độ cao nhất lâu dài,
nhiệt độ cho phép vượt qua tức thời trong khi sử dụng
Thuỷ tinh hữu cơ được dùng làm các dụng cụ đèn.
4. Tấm thuỷ tinh thép trang sức
Thuỷ tinh thép là vật liệu được gắn kết với nhau bởi nhựa nhiệt rắn không
bão hoà và epoxy, lấy sợi thuỷ tinh làm chất phức hợp tăng cường. Loại vật liệu
này có trọng lượng nhẹ, cường độ cao, độ thấu quang và tính trang sức tốt, chịu
nước và chống chịu ăn mòn, tấm trang sức thuỷ tinh thép thường được dùng làm
vật liệu mặt cho nhà cửa, như mái che nơi buôn bán, mui xe, nhà đợi xe. Hình
dạng của nó thường là sóng, có loại sóng lớn, sóng vừa và sóng nhỏ. Quy cách
thường dùng có (1800÷2000)mm×(500÷700)mm×(0,8÷2)mm. Vật liệu thuỷ tinh
thép ngoài việc dùng để trang sức còn có thể dùng làm các chao đèn và các dụng
cụ trong nhà vệ sinh.
IV. Cửa nhựa
Cửa chất dẻo thường được làm từ nhựa PVC có cho thêm chất độn, chất
màu, qua gia công, ép, để nguội mà thành hình, lại qua ghép nối dán sửa chữa

Cửa sổ nhựa do vật liệu khung dị hình, tấm cánh, thanh cố định, thuỷ tinh
(PVC cứng) và các loại linh kiện ngũ kim tạo thành. Nó được dùng làm cửa
trong nội thất hoặc cửa mặt tường.
Tấm ván cánh được cấy vào nhờ rãnh quanh khung. Khung cửa nhựa nhiều
lỗ được ghép nối lại mà thành, kết cấu tương tự như kết cấu cửa sổ, nhưng kích
thước mặt cắt ngang khung hình lớn hơn. Tấm ván cánh có thể dùng thuỷ tinh
188
Hình 8.9: Kết cấu cửa nhựa tấm ghép
Vít cố định vào
tường
Tấm che cửa
Tấm góc
Tăng độ cứng
PVC
Đóng vai che
đậy
Khung cửa chính dị hình
PVC tăng cường độ cứng
Khung cánh
Khung cánh
Khung cánh
Bản lề
Tường
Tấm định hình cửa bé
Rãnh liên kết
Lõi thép tăng cường φ8
Tấm định hình cửa lớn
Thép hoặc PVC tăng cường
Khoa ChÕ biÕn L©m s¶n Bé m«n C«ng nghÖ XÎ
–