Sáng kiến kinh nghiệm: "Giúp học sinh lớp 5 học tốt phân môn Tập làm văn"
Sáng kiến kinh nghiệm:
Giúp học sinh lớp 5 học tốt phân môn Tập làm văn
A- Mở đầu
I - Lí do chọn đề tàI :
Dân tộc Việt Nam ta vốn có truyền thống hiếu học và trọng ngời tài. Từ x-
a đã có bao tấm gơng hiếu học mà sau này đã trở thành những nhà bác học
thiên tài trong nhiều lĩnh vực nh:Lê Quý Đôn, Lê Hữu Trác, Nguyễn Trãi,
Nguyễn Du Cho đến nay truyền thống hiếu học đó lại ngày càng đ ợc phát
triển và nhân rộng thêm. Việc học tập để lĩnh hội tri thức mới giúp cho thế hệ
trẻ tiếp thu đợc những tinh hoa văn hóa, khoa học kĩ thuật của nhân loại,
vững vàng bớc vào thế kỉ XXI là vấn đề cấp bách đang đợc toàn Đảng toàn
dân quan tâm hàng đầu.
Mục tiêu giáo dục hiện nay mà Đảng và nhà nớc ta đề ra đó là: Nâng
cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dỡng nhân tài . Để đạt đ ợc mục tiêu đó ta
đã cơ bản cải cách giáo dục, coi giáo dục là mục tiêu hàng đầu. Việc giáo dục
đào tạo hiện nay trong nhà trờng là phát triển con ngời toàn diện về mọi mặt:
Đức, trí, thể, mĩ . Giáo dục và rèn luyện học sinh trở thành những ng ời có
đủ tri thức để nắm bắt đợc khoa học kĩ thuật, có phẩm chất tốt, có sức khoẻ
tốt phục vụ bản thân và xã hội, kế thừa và phát huy những tinh hoa văn hoá,
khoa học kĩ thuật tiên tiến, gìn giữ và phát huy văn hoá truyền thống dân tộc.
Để theo kịp với sự phát triển của thời đại, việc dạy và học trong mỗi nhà
trờng và mỗi bậc học ngày càng đòi hỏi phải có sự quan tâm hơn nữa. Đặc
biệt là đối với bậc Tiểu học. Ngay từ buổi đầu tới lớp, học sinh đã làm quen
với các môn học. Việc phát triển khả năng t duy lô-gíc khoa học tự nhiên song
song với khoa học xã hội. Trong đó, phân môn Tập làm văn là một phân môn
khoa học xã hội. Qua việc học tập làm văn sẽ tạo khả năng phát triển về
ngôn ngữ nói và viết. Học sinh biết quan sát hiện tợng trong cuộc sống một
cách tinh tế và mô tả lại những điều đó bằng ngôn ngữ và phong cách diễn
đạt của mình. Đối với học sinh tiểu học, việc hoc tập bị chi phối rất nhiều bởi
khả năng diễn đạt và ngôn ngữ diễn đạt. Qua một tiết tập làm văn phát triển

Ngạn-Bắc Giang.
Sáng kiến đề cập đến vấn đề là : "Giúp học sinh lớp 5 học tốt phân môn
Tập làm văn"
IV- nhiệm vụ nghiên cứu
Căn cứ vào nội dung của đề tài; Nhiệm vụ cần giải quyết về vấn đề;
Khảo sát làm văn của học sinh (đầu năm, cuối năm)
Tìm nguyên nhân dẫn đến việc các em cha biết cách diễn đạt trình bầy
câu văn, đoạn văn, bài văn và sử dụng các biện pháp nghệ thuật trong làm
văn.
Đề xuất các biện pháp khắc phục tình trạng học sinh viết văn yếu.
V-Ph ơng pháp nghiên cứu
1. Trực quan
2. Nêu vấn đề
3. Đàm thoại
4. Giảng giải
5. Nêu gơng
6. Kiểm tra đánh giá
7. Trò chơi học tập
VI- Những đóng góp mới của đề tài
Tôi thiết nghĩ những điều tôi viết là có hiệu quả trớc hết là đối với bản
thân trong công tác quản lý chỉ đạo nâng cao chất lợng đại trà, có ích cho
giáo viên trong công tác giảng dạy phân môn Tập làm văn giúp học sinh có đ-
ợc những bài văn hay. Tôi thấy việc viết văn của các em có sự tiến bộ rõ rệt.
Các em đã biết lồng ghép các hình ảnh so sánh, nhân hoá vào bài văn của
mình.
Là một ngời làm công tác giáo dục, tôi luôn xác định vai trò của mình:
góp phần đào tạo thế hệ mới-thế hệ tơng lai của đất nớc-những con ngời làm
chủ vận mệnh của đất nớc, giúp các em bớc vào thế giới của tri thức mới, thế
giới khoa học hiện đại. Các em hiểu đợc tầm quan trọng của môn tiếng Việt
trong cuộc sống hàng ngày nói chung, phân môn Tập làm văn nói riêng là

phát triển nhân cách, năng lực, trí tuệ cho học sinh. Góp phần rèn luyện ph-
ơng pháp học tập, làm việc khoa học, sáng tạo trong quá trình học tập. Giúp
các em nắm vững các tri thức nhất là về tri thức tiếng Việt, bởi nó gần gũi với
cuộc sống hàng ngày của các em, qua đó giúp các em khắc sâu kiến thức đã
và đang học ở bậc tiểu học.
II- Cơ sở thực tiễn
Trờng tiểu học Tân Hoa là một trờng thuộc xã có nền kinh tế còn nghèo,
trình độ dân trí còn nhiều hạn chế. Trong những năm gân đây trờng đã có
nhiều đổi mới trong phong trào "Dạy tốt - Học tốt", chuyên môn nhà trờng có
nhiều chuyển biến, song việc học tập tốt các môn học đặc biệt là phân môn
Tập làm văn và càng đặc biệt hơn là phân môn Tập làm văn ở lớp 4-5 còn
gặp không ít khó khăn.
Tiếng Việt là ngôn ngữ thống nhất trong cả nớc nhng có nhiều phơng
ngôn khác nhau: tuỳ thuộc vào mỗi vùng miền, địa phơng. Điều đó ít nhiều
ảnh hởng không nhỏ đến quá trình viết văn của học sinh .
Là ngời đang công tác tại trờng, trực tiếp phụ trách chuyên môn tôi
không xem nhẹ môn học nào, luôn trao đổi, học hỏi, góp ý với đồng nghiệp
để tìm ra phơng pháp dạy hay, tìm ra cách giúp sinh hiểu bài nhanh, nắm
chắc kiến thức và biết áp dụng vào thực tế.
Trong quá trình nghiên cứu, dự giờ và trực tiếp giảng dạy phân môn Tập
làm văn tôi thấy khả năng viết văn của các em còn nhiều hạn chế, cha biết
cách dùng từ, lồng ghép các biện pháp nghệ thuật (so sánh, nhân hoá ), bài
viết còn sơ sài, câu văn cộc không đúng ngữ pháp, các em cha biết cách sắp
xếp ý trong bài, cha có sự t duy trừu tợng đứng tr ớc thực tế nh vậy tôi luôn
suy nghĩ làm thế nào để các em biết viết một bài văn rõ ràng, thanh thoát,
xúc tích?
Nhằm cung cấp những phơng pháp dạy học hữu hiệu cùng đồng nghiệp
giúp sinh học tập đợc tốt hơn, tôi đã thực hiện nghiên cứu, dự giờ, trực tiếp
giảng dạy có chiều sâu phân môn Tập làm văn trong ch ơng trình tiếng Việt
5 và đã thu đợc một số kết quả khả quan.

Khá
Xếp loại
TB
Xếp loại
Yếu
TS % TS % TS % TS %
4 133 12 2.3 25 26.7 70 52.6 26 18.3
5 127 8 6.3 39 30.7 69 54.3 11 8.6
Qua khảo sát chất lợng phân môn Tập làm văn ở khối 4 (cuối năm học
2007-2008-Học sinh lớp 5 năm học 2008-2009), tôi thấy học sinh còn rất
nhiều hạn chế về làm văn: Khả năng về ngôn ngữ và phong cách diễn đạt
của các em cha lu loát, việc vận dụng các kiến thức của các phân môn khác
phục vụ cho việc học phân môn này cha cao, sử dụng từ ngữ cha hợp ngữ
cảnh, tạo lập câu văn cha đúng ngữ pháp thiếu cái đẹp, nội dung bài viết còn
sơ sài và lủng củng
Song tôi cũng thấy đợc ở các em những suy nghĩ rất chân thật, hồn
nhiên, hiếu động, những câu văn sinh động và ngộ nghĩnh. Đó là những điểm
mạnh để các em có kết quả tốt hơn khi đợc rèn rũa.
Qua thực tế khảo sát, ngay khi vào năm học tôi đã lập kế hoạch, tìm
hiểu việc học phân môn Tập làm văn của học sinh khối 5, tìm ra những lỗi cơ
bản về bài văn của học sinh, từ đó có những phơng pháp cụ thể để việc học
tập đạt kết quả cao hơn. Các lỗi sai về bố cục bài văn thờng là các em viết
văn thờng cha đủ ba phần: Mở bài, thân bài, kết bài. Có khi viết bài văn liền
một mạch từ câu mở đầu đến câu kết thúc. Có khi các em còn mắc một số lỗi
rất ngây thơ đó là việc đề các mục nh : 1. mở bài ; 2. thân bài ; 3. kết bài. Đề
mục nh vậy nhng các em viết lộn xộn. Bài viết cũng có khi các em cha biết
phân đoạn, liên kết câu trong đoạn và liên kết giữa các ý, giữa các đoạn cha
chặt chẽ, còn lộn xộn và lủng củng. Các lỗi sai về chính tả, cách dùng từ và
sai ngữ pháp là lỗi sai phần lớn học sinh mắc phải
II-Qua dự giờ

động đợc tất cả trí tuệ của nhóm, cha có sự trao đổi và giúp đỡ lẫn nhau; hoạt
động độc lập thiếu tính chủ động
* Dự 3 tiết về "Luyện tập tả ngời"
Tiết 1 (Thứ sáu, 14/11/2008-Tuần 12): Luyện tập tả ngời (Quan sát và
lựa chọn chi tiết)-Lớp 5D
Tiết 2 (Thứ năm, 20/11/2008-Tuần13): Luyện tập tả ngời (Tả ngoại
hình)-Lớp 5A
Tiết 3 (Thứ năm, 04/12/2008-Tuần 15): Luyện tập tả ngời (Tả hoạt
động)-Lớp 5C
Cũng qua dự 3 tiết ở 3 lớp khác nhau về tả ngời, ở những dạng bài khác
nhau, tôi thấy học sinh còn những tồn tại:
- Bên cạnh những lỗi mắc phải nh phần trên thì ở dạng bài này học sinh
còn tồn tại ở miêu tả tính cách. Học sinh chỉ biết miêu tả những phần nhìn
thấy cha biết khai thác tính cách qua hoạt động, qua hình dáng
Cuối cùng tôi thấy các em còn rất yếu ở phần luyện tập viết đoạn văn. Các
em cha biết sử dụng các từ ngữ để lồng ghép, kết nối bài của mình, bài viết
còn vắn tắt cha biết phát triển đoạn văn, rất hạn chế trong sử dụng các biện
pháp nghệ thuật
*Nguyên nhân của những tồn tại nêu trên:
Thực tế tìm hiểu kết quả học tập của học sinh, tôi nhận thấy khả năng t
duy và liên kết ý trong việc học Tập làm văn của học sinh còn rất nhiều hạn
chế. Nhìn chung trong tất cả các thể loại văn các em viết còn rất gò bó, hay
bắt chớc một cách máy móc theo bài văn mẫu. Bài viết của các em cha có sự

Ngời thực hiện: Trần Anh Tuấn - Trờng Tiểu học Tân Hoa - 5 -
Sáng kiến kinh nghiệm: "Giúp học sinh lớp 5 học tốt phân môn Tập làm văn"
sáng tạo, câu văn còn lủng củng, các ý còn rời rạc, không có sự liên kết giữa
các ý, các đoạn. Vì vậy bài viết thờng khô khan, sáo rỗng. Nguyên nhân nào
dẫn tới tình trạng nh vậy? Theo tôi nguyên nhân chủ yếu là do:
- Về phía giáo viên: Ngay từ các lớp đầu cấp, giáo viên cha thực sự coi trọng

sinh biết sâu chuỗi kiến thức.
- Trong bất kỳ tiết Tập làm văn nào, yêu cầu quan trọng nhất mà ngời giáo
viên cần thiết phải làm đó là cho học sinh xác định yêu cầu cơ bản, yêu cầu
trọng tâm của bài văn. Xác định kỹ đợc thể loại văn và những yêu cầu của đề
bài giúp học sinh không bị lạc đề, làm bài đúng trọng tâm mà đề bài yêu cầu.
- Cần vận dụng hiệu quả linh hoạt tất cả các phơng pháp trong dạy học phân
môn Tập làm văn.
- Cần hớng dẫn các em sử dụng tất cả các giác quan để phục vụ quan sát.
Ví dụ: Học sinh dùng thị giác (mắt) để quan sát về hình dáng, màu sắc, đờng
nét, độ xa gần nh ng với cây đang ra hoa khi quan sát học sinh còn
cần dùng thính giác (mũi) để ngửi, để cảm nhận mùi hơng
- Miêu tả trong Tập làm văn còn luôn gắn bó với những cảm xúc, với kỷ niệm,
với cuộc sống cá nhân của học sinh. Do vậy khi cho học sinh làm bài cần
luôn hớng dẫn các em miêu tả gắn với các hoạt động liên tởng, hồi tởng, tởng
tợng, so sánh Chất l ợng của bài văn miêu tả là Nói ít gợi nhiều chi tiết đ a
ra không cần nhiều nhng phải dẫn đến cảm giác mãnh liệt nhất, dẫn đến
những hình ảnh sinh động hiện lên trớc mắt ngời đọc khiến họ có cảm xúc và

Ngời thực hiện: Trần Anh Tuấn - Trờng Tiểu học Tân Hoa - 6 -
Sáng kiến kinh nghiệm: "Giúp học sinh lớp 5 học tốt phân môn Tập làm văn"
có ấn tợng. Những chi tiết miêu tả phải nêu bật đợc dáng vẻ đặc biệt và
những nét đặc sắc của cảnh, vật, ngời đợc tả
Ví dụ trong Tả cảnh vật" cần cho học sinh t ởng tợng các mấu cây, hốc cây
với hình ảnh gì? Cành cây to khoẻ với cánh tay lực lỡng vơn ra xoè bóng mát
hoặc liên tởng thân cây, lá cây, bóng mát của cây gây cảm xúc gì cho học
sinh, tả rễ cây dùng hình ảnh sần sù, cuồn cuộn nh một con trăn khổng lồ từ
đó tạo cho các em một tởng tợng cây rất lâu năm, cổ thụ, cành lá xum xuê
- Làm tốt công tác chấm bài, trả bài, kịp thời động viên học sinh làm tốt, học
sinh có tiến bộ.
Trong tiết trả bài nhiều giáo viên thờng coi nhẹ tiết này. Nhng theo tôi, để dạy

đóng góp cho công tác nghiên cứu của mình. Tiếp theo tôi đã triển khai vận
dụng những nghiên cứu trên thông qua giáo viên dạy lớp 4-5, cũng nh trực
tiếp tham gia giảng dạy. Việc áp dụng đó đã cho thấy hiệu quả, tôi thấy học
sinh có sự tiến bộ rõ rệt, thể hiện qua kết quả thống kê sau:
1, Kết quả khảo sát chất lợng phân môn Tập làm văn (tháng 4/2009):
Khối
TS
Học sinh
Giỏi
(Điểm 9-10)
Khá
(Điểm 7-8)
Trung bình
(Điểm 5-6)
Yếu
(Điểm 0-4)
TS % TS % TS % TS %
5 128 26 20.3 54 42.2 42 32.8 6 4.7

Ngời thực hiện: Trần Anh Tuấn - Trờng Tiểu học Tân Hoa - 7 -
Sáng kiến kinh nghiệm: "Giúp học sinh lớp 5 học tốt phân môn Tập làm văn"
2, Kết quả thi định kỳ lần 4 môn Tiếng Việt (tháng 5/2009):
Khối
TS
Học sinh
Giỏi
(Điểm 9-10)
Khá
(Điểm 7-8)
Trung bình

Yếu
(Điểm 0-4)
Cuối L4
(Năm học
07-08)
Cuối L5
(Năm học
08-09)
Cuối L4
(Năm học
07-08)
Cuối L5
(Năm học
08-09)
Cuối L4
(Năm học
07-08)
Cuối L5
(Năm học
08-09)
Cuối L4
(Năm học
07-08)
Cuối L5
(Năm học
08-09)
Cuối L4
(Năm học
07-08)
Cuối L5

ứng dụng về đề tài này có thể đem áp dụng cho mọi đối tợng và cho mọi lớp
học.
C - kết luận
Khẳng định những nghiên cứu của đề tài qua áp dụng đối với học sinh lớp 5
trong năm học vừa qua đã thu đợc nhiều kết quả đáng kể.
Trên đây là những nội dung khi thực hiện đề tài này tôi đã làm nhằm giúp học
sinh lớp 5 học phân môn Tập làm văn đợc tốt hơn.
Qua các buổi sinh hoạt chuyên môn, dự giờ, kết hợp với việc giảng dạy của
tôi, tôi đã đi sâu vào việc quan sát, tìm hiểu đối tợng, và giành thời gian để
nghiên cứu đề tài này: Giúp học sinh lớp 5 học tốt phân môn Tập làm văn .
Tuy thời gian không nhiều nhng tôi đã mang hết khả năng, lòng nhiệt huyết
và vốn kiến thức của bản thân để nghiên cứu.
Trong quá trình nghiên cứu tôi đã có đợc rất nhiều thuận lợi đó là sự giúp đỡ
tận tình của các thành viên Ban giám hiệu, tổ chuyên môn, Hội đồng s phạm
nhà trờng và các em học sinh khối 5 trờng Tiểu hoc Tân Hoa.
Bên cạnh những thuận lợi không sao tránh khỏi một số khó khăn nh: xã Tân
Hoa là một xã miền núi trình độ dân trí con nhiều hạn chế, địa bàn dân c ở xa
so với trung tâm của Huyện nên khả năng tiếp cận mọi thông tin còn hạn
chế Do vậy, đề tài này của tôi không sao tránh khỏi những sai sót hạn chế,
mong rằng sẽ nhận đợc nhiều sự đóng góp của đồng nghiệp, của Hội đồng
thẩm định sáng kiến trờng Tiểu học Tân Hoa cũng nh Hội đồng thẩm định Đề
tài NCKH, sáng kiến kinh nghiệm ngành giáo dục.
Tân Hoa, tháng 4 năm 2009
Ngời viết

Trần Anh Tuấn

Ngời thực hiện: Trần Anh Tuấn - Trờng Tiểu học Tân Hoa - 9 -
Sáng kiến kinh nghiệm: "Giúp học sinh lớp 5 học tốt phân môn Tập làm văn"
TàI liệu tham khảo