A. Đặt vấn đề
Từ xưa tới nay nay việc khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe của con
người luôn là nhu cầu cấp thiết và quan trọng bậc nhất. Nhưng đứng trước
tình hình nhiều bệnh tật vô phương cứu chữa, làm mất đi những sinh mạng
quý giá. Các nhà khoa học luôn luôn tìm tòi và sáng tạo ra nhiều phương
pháp và biện pháp chữa trị mới. Một trong những phát minh quan trọng nhất
đó là tế bào gốc. Tế bào gốc ra đời mang lại nhiều niềm hi vọng mới chữa trị
thành công cho rất nhiều bệnh nhân. Không chỉ dừng lại ở chữa bệnh, tế bào
gốc còn nhiều ứng dụng khác đối với nghiên cứu khoa học…
Ngày nay các tiềm năng ứng dụng của tế bào gốc là rất lớn, nhưng
nhiều người còn chưa hiểu tế bào gốc là như thế nào? Vậy tôi xin thảo luận
cùng với các bạn về “chuyên đề tế bào gốc” thông qua những gì mà tôi tìm
hiểu được.
1
B: Nội dung
I. Định nghĩa và phân loại tế bào gốc
Phân loại tế bào gốc theo tiềm năng biệt hóa và vị trí thu nhận
1.1. Định nghĩa:
“stem cell” nó là cái gì?
Ta cứ tạm hình dung cái chồi nơi một nhánh cây. Những nhánh nhỏ từ
cái chồi đó tỏa ra tứ phía, rồi hoa lá gì đấy cũng từ đó mà ra. Trong cơ thể
con người, mỗi cơ phận đều có các dạng tế bào đặc thù cho cơ phận đó.
Chẳng hạn như người ta phân biệt các tế bào gan, tế bào tim, tế bào của
xương, tế bào của óc v.v
Nhưng trước khi trở thành một tế bào tim hay một tế bào gan thì tất
nhiên chúng cũng phải phát xuất từ một tế bào gốc, hết sức ăn cơ và thô sơ
nào đấy. Lấy cái bào thai làm điểm xuất phát. Khi một cái trứng nơi người
phụ nữ thụ tinh thì những ngày đầu chưa định hình ra cái thai gì hết. Thế
nhưng dần dần thì cái thai cứ thế định hình và tăng trưởng. Việc đó là do sự
xuất hiện các tế bào đầu tiên trong cái phôi và kể từ đó, cùng với thời gian
thì tế bào này biệt hóa trở nên tế bào tim, tế bào kia trở nên tế bào thận, v.v

Ở người,Tinh trùng thụ tinh với trứng tạo thành một totipotent cell(hợp
tử),vài giờ đầu sau khi thụ tinh , tế bào này phân chia tạo thành những
totipotent giống hệt nhau. 8 tế bào này mỗi tế bào có thể biệt hóa thành 1 cơ
thể hoàn chỉnh
- Tế bào Vạn năng(Pluripotent cell): khối tế bào bên trong của Blastocyst
3
Là tế bào có khả năng bịêt hoá thành tẩt cả các tể bào ngoại trừ tế bào phôi.
- Tế bào đa năng (multipotent): Tương tự như tế bào Vạn năng, thật sự khó
có cơ chế chính xác phân biệt hai loại tế bào này
- Ngoài ra còn có một số tế bào gốc một vài tiềm năng , cũng như đơn
năng
vd : Tế bào gốc tuỷ xương tạo ra các loại tế bào máu.
Cơ chất dưỡng bào( Mast cell precursor) chỉ bịêt hoá cho ra dưỡng bào.
1.2.2. Theo nguồn gốc :

- Tế bào gốc phôi( Embryonic stem cell): được thu nhận từ phôi giai đọan
blastocyst. Chúng là khối tế bào bên trong của Blastocyst còn gọi là lớp sinh
khối bên trong (ICM-Inner mass cell).
Nó tương ứng với tế bào vạn năng theo cách phân loại( 1)
- Tế bào mầm(Embryonic germ cell):
Là những tế bào gốc được thu nhận từ rãnh sinh dục, vị trí là tiền thân của
cơ quan sinh dục sau này, các tế bào này được chứng minh là vạn năng.
- Tế bào khối u(Embryonic carcinomas): Được thu nhận từ khối u trong
tinh hoàn và buồng trứng của chuột, những tế bào này được nuôi cấy nhưng
những tế bào gốc phôi.
- Tế bào gốc trưởng thành : chỉ chung những loại tế bào chưa chuyên hoá,
được tìm thấy trong những mô ở cơ thể trưởng thành, có thể tự đổi mới và
biệt hoá thành những tế bào chuyên biệt từ nguồn gốc của nó. Những tế bào
loại này được đặt tên theo nơi hiện diện: tế bào gốc tuỷ xương, tế bào gốc
biểu bì…

xét nghiệm SP, sử dụng thuốc nhuộm gắn DNA như Hoechsf 33342 được
kích thích bởi ánh sáng tử ngoại (395 nm) và phát ra ánh sáng xanh (459
nm) để nhận biết và tách TBG ra khỏi hỗn hợp nhiều tế bào khác. Đây là
một xét nghiệm chọn lọc khả năng thải loại dòng Hoechsf 33342, được ứng
dụng cho việc xác định các TBG trưởng thành và TBG ung thư.
I.2. phương pháp Xét nghiệm sự hình thành tập đoàn
Phương pháp này được dùng để xác định TBG dựa vào tiềm năng phân
chia. Người ta tiến hành phân tách mô chứa TBG thành huyền phù tế bào
đơn, nuôi cấy trên một cơ chất bám có trong môi trường hỗ trợ sự phát triển
các TBG. Sau một thời gian, chúng sẽ hình thành tập đoàn. Và chúng ta xác
5
định TBG dựa vào kích thước, hình dạng colony. TBG trong điều kiện nuôi
cấy lý tưởng, sẽ có tiềm năng phân chia mạnh hơn.
xét nghiệm này được sử dụng để xác định các TBG trưởng thành và
TBG ung thư, từ một số mô như tuyến vú, não, cơ xương, tụy, giác mạc, da
và u sắc tố,…
1.3 phương pháp xét nghiệm quần thể phân chia chậm.
Đặc tính tự nhiên của TBG là chu kỳ phân chia chậm, có thể phân biệt
chúng với các tế bào khác nếu sử dụng phương pháp đánh dấu các
nucleotide trong ADN.
- Theo dõi tế bào trong một thời gian dài sau khi đánh dấu, chỉ những tế
bào phân chia chậm còn lưu giữ chất đánh dấu sẽ được phát hiện.
- Xét nghiệm này sử dụng hiệu quả trong xác định TBG ung thư và các
TBG trưởng thành từ tuyến vú, cơ xương, tụy, phổi, …
2. phương pháp marker bề mặt.
Mỗi loại tế bào gốc đều đặc trưng bởi một số phân tử kháng nguyên
trên bề mặt cho nên có thể lợi dụng đặc tính này để xác định tế bào gốc dựa
trên nguyên lý của phản ứng kháng nguyên kháng thể.
Việc sử dụng các marker chuyên biệt chỉ có ở những tế bào chưa biệt
hóa là một phương pháp xác định TBG một cách nhanh chóng. Tuy nhiên có

Các tế bào gốc đã biến đổi gen có thể cho phép gia tăng khả năng tăng
sinh hay khả năng kích thích hoạt tính tế bào. Sự tiện lợi của các tế bào gốc
trưởng thành đã biến đổi gen là rất rõ, chẳng hạn sử dụng các tế bào gốc tủy
xương chứa những gen chèn ổn định. Những tế bào biến đổi gen khi tiêm
vào chuột cũng có thể tham gia vào việc hình thành và sửa chữa mô đã biệt
hóa, như phổi. Ví dụ khác, một tế bào biến đổi gen chứa 1 kháng nguyên tự
thân đã cảm ứng sự dung nạp miễn dịch của các tế bào T với những tế bào
tiết insulin, chúng được sử dụng ngăn cản sự tấn công của bệnh tiểu đường
trong mô hình chuột bệnh tiển đường. Đây là một chiến lược có thể hữu
dụng cho nhiều loại bệnh tự miễn khác ở người. Việc đưa gen PDX-1 vào
các tế bào gốc gan, kích thích sự biệt hóa thành các tế bào sản xuất insulin
có thể duy trì múc glucose bình thường khi cấy ghép vào chuột mô hình tiểu
đường đã thành công.
Ngoài ra một ứng dụng cũng rất quan trọng của tế bào gốc đó là góp
phần vào việc bảo tồn đa dạng sinh học. bằng cách thu nhận nguồn tế bào
gốc phôi hợp tử từ những động vật hoang dã (cần bảo tồn) và nuôi cấy các tế
bào đó trong điều kiện thích hợp để mỗi tế bào có thế biệt hóa thành một cơ
thể sinh vật hoàn chỉnh.
8
C. KẾT LUẬN
Tế bào gốc là những tế bào luôn mang trong mình những tiềm năng tự
làm mới và biệt hóa thành những tế bào chuyên biệt khác. Nhờ những đặc
tính này mà con người đã áp dụng thành công, công nghệ tế bào gốc vào
thực tiễn xã hội của con người.
Công nghệ tế bào gốc ra đời mang lại những nguốn sống nguồn hi vọng
mới mới cho con người trong công tác chữa trị bệnh. Không những thế công
nghệ tế bào gốc còn góp phần vào việc bảo tồn đa dạng sinh học, làm giảm
nguy cơ tuyệt chủng của các loài động vật cần đươnc bảo tồn.
Là nghành khoa học mới ra đời cho nên công nghệ tế bào gốc còn chưa
mang lại hết những gì tốt đẹp mà nó có thể mang lại cho chúng ta trong hiện