Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008
206
BIỆN PHÁP BỒI DƯỠNG CHO CÁC BẬC PHỤ HUYNH
KIẾN THỨC CHĂM SÓC, GIÁO DỤC TRẺ CHẬM PHÁT
TRIỂN TRÍ TUỆ TẠI GIA ĐÌNH Ở TP ĐÀ NẴNG
SOME SOLUTIONS TO IMPROVE FOR PARENTS THE KNOWLEDGE IN
CARING AND EDUCATING CHILDREN WITH INTELLECTUAL DISABILITIES
AT FAMILY IN DA NANG

SVTH: NGUYỄN XUÂN VIỆT
Lớp : 04DB, Trường Đại học Sư phạm
GVHD: TS. HUỲNH THỊ THU HẰNG
Khoa Tâm lý Giáo dục, Trường Đại học Sư phạm

TÓM TẮT
Một trong những khó khăn mà các gia đình có con bị khuyết tật đang gặp phải đó là thiếu kiến
thức và kĩ năng chăm sóc - giáo dục trẻ. Chính vì vậy, việc bồi dưỡng những kiến thức trong
vấn đề chăm sóc - giáo dục trẻ chậm phát triển trí tuệ (CPTTT) ngay tại gia đình đang trở
thành một nhu cầu cấp thiết của xã hội. Đề tài này nghiên cứu thực trạng vấn đề kiến thức
chăm sóc và giáo dục trẻ CPTTT tại gia đình của các phụ huynh và đề xuất một số biện pháp
bồi dưỡng kiến thức cho họ.
SUMMARY
One of the difficulties which families have disabled children is have no enough knowledge and
skills to care and educate the disable children. Thus, improving the knowledge in caring and
educating children with intellectual disabilities at family becomes the pressing and necessary
requirements of society. Research the topic, we aim as: Learn about the reality of caring and
educating children with intellectual disabilities at family. On the basis of researching results, we
give some solutions to improve for parents the knowledge in caring and educating children with
intellectual disabilities at family

I. MỞ ĐẦU

1.3. Đặc điểm trẻ CPTTT
Ngôn ngữ của trẻ CPTTT phát triển chậm, vốn từ rất nghèo nàn; Trẻ không nắm được
các quy tắc ngữ pháp, phát âm không chuẩn, hay nói ngọng, chỉ nói được những câu đơn
giản,…
Ở trẻ xuất hiện nhiều loại phản ứng mang tính xúc cảm khác nhau: tự vệ-công kích, tự
vệ-thụ động, “quá trẻ con”;Trẻ thường không có những khái niệm về bản thân, về những
người xung quanh, trẻ không biết thiết lập mối quan hệ và bày tỏ thái độ tích cực của mình với
người khác.
Hành vi bất thường thường thấy ở trẻ bao gồm:Hành vi hướng nội: trẻ sống thu mình
và đôi khi tự xâm hại cơ thể mình; Hành vi hướng ngoại: hung hãn, có hành vi trái ngược,
giảm chú ý và rất dễ bị kích động.
Trẻ CPTTT cũng có những nhu cầu và khả năng nhất định.
1.4. Gia đình và việc chăm sóc – giáo dục trẻ CPTTT
1.4.1. Chức năng của gia đình đối với trẻ CPTTT
Phát hiện sớm hiện tượng CPTTT ở trẻ; Chữa trị một số bệnh thông thường cho trẻ có
tật trí tuệ ở tuổi sơ sinh; Phát triển thể chất cho trẻ CPTTT ở tuổi sơ sinh;Phục hồi chức năng
cho trẻ CPTTT ở tuổi sơ sinh.
1.4.2. Nội dung, phương pháp, phương tiện chăm sóc – giáo dục trẻ CPTTT tại gia đình
Phát triển thể chất; Phát triển ngôn ngữ; Hình thành thói quen tự ăn uống; Hình thành thói
quen tự mặc quần áo; Giáo dục kĩ năng xã hội cho trẻ chậm phát triển trí tuệ; Chuẩn bị cho trẻ
trước tuổi học.
2. Thực trạng vấn đề kiến thức chăm sóc - giáo dục trẻ CPTTT tại gia đình của các bậc
phụ huynh
2.1. Hiểu biểt về tật CPTTT của các bậc phụ huynh
90% cha mẹ cho biết có hiểu biết về dạng tật này. Chẳng hạn trẻ chậm lẫy, chậm đi,
chậm nói, ngôn ngữ nghèo nàn, một số trẻ bị tổn thương nặng về não, có hình dạng không
bình thường, có hiểu biết hạn chế, gặp rất nhiều khó khăn trong học tập, sinh hoạt.
66,6% cha mẹ cho biết một số nguyên nhân có thể dẫn đến tật CPTTT ở trẻ như: Do
nhiễm hoá chất độc hại, uống thuốc quá liều hoặc chấn động tâm lý khi bà mẹ mang thai; sinh
thiếu tháng, can thiệp của y tế; một số nguyên nhân khác xảy ra sau khi sinh: sốt cao, co giật,

như những trẻ bình thường khác. Những phụ huynh này cho biết một phần do hoàn cảnh kinh
tế khó khăn, không làm khác được; mặt khác bản thân trẻ phát triển thể chất bình thường, ít
đau ốm nên cũng không có gì phải chăm sóc đặc biệt.
86,7% cha mẹ cho rằng với đối tượng trẻ này phải có cách chăm sóc – giáo dục đặc
biệt, ưu tiên hơn những trẻ khác. Trước hết là lòng yêu thương đối với trẻ. Thường xuyên đi
khám định kì cho trẻ, tìm kiếm các trung tâm chăm sóc – giáo dục và phục hồi chức năng cho
trẻ. Đối với vấn đề giáo dục trẻ tại nhà thì cần phải hết sức kiên trì, chỉ bảo cho trẻ thật cụ thể
và phải luyện tập hàng ngày, lặp đi lặp một động tác, một con chữ, một chữ số,
Trong quá trình chăm sóc – giáo dục trẻ CPTTT tại gia đình, 20% cha mẹ cho rằng nên
sử dụng vật thật, mô hình, đồ chơi; 26,6% sử dụng tranh, ảnh minh hoạ; 6,6% sử dụng các
phương tiện hỗ trợ: xe lăn, nạng; 46,6% không cần sử dụng phương tiện nào trong vấn đề
chăm sóc – giáo dục cho trẻ tại gia đình.
2.4. Nhận thức về môi trường chăm sóc – giáo dục trẻ CPTTT
Chỉ có 10% cha mẹ cho rằng môi trường chăm sóc – giáo dục trẻ CPTTT tại gia đình
và địa phương là tốt nhất; và có tới 76,6% cha mẹ chọn môi trường tại trường chuyên biệt và
trung tâm can thiệp sớm trẻ khuyết tật; 13,3% kết hợp gia đình và nhà trường
2.5. Kì vọng của các bậc phụ huynh trong vấn đề chăm sóc – giáo dục trẻ CPTTT
20% cha mẹ mong muốn giúp trẻ phát triển bình thường như những trẻ khác; 40% giúp
trẻ phát huy hết khả năng của trẻ; 50% giúp trẻ có thể tự lập trong cuộc sống sau này; 6,6%
không có kỳ vọng gì.
Một trong những kì vọng thường trực, cấp thiết đối với các phụ huynh là chỉ mong sao
trẻ có thể tự phục vụ, tự chăm sóc bản thân, có thể đi lại và biết nói.
2.6. Một số kinh nghiệm của các bậc phụ huynh trong vấn đề chăm sóc – giáo dục trẻ
Qua trao đổi các bậc phụ huynh cho biết một số kinh nghiệm trong vấn đề chăm sóc – giáo
dục trẻ CPTTT như sau:
Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008
209
Dành nhiều thời gian hơn để chăm sóc trẻ: thường ngày chú ý mọi hoạt động, sinh hoạt
của trẻ để kịp thời hỗ trợ các nhu cầu mà trẻ đang cần. Với các hành vi bất thường cần dỗ dành
từ từ, yêu thương và chiều chuộng trẻ.

Vì vậy, việc đưa các nội dung chăm sóc – giáo dục trẻ CPTTT vào các buổi sinh hoạt
tại TTHTCĐ là một việc làm hay, phù hợp và có ý nghĩa thực tiễn.
3.2. Tư vấn và tập huấn cho các bậc phụ huynh kiến thức chăm sóc, giáo dục trẻ CPTTT
tại gia đình
Để thực hiện việc này, các trường chuyên biệt, các trung tâm can thiệp sớm trẻ khuyết
tật cần cử giáo viên phụ trách tới tận gia đình trẻ CPTTT. Từ những điều kiện thực tế, giáo
viên tư vấn, tập huấn các kiến thức chăm sóc trẻ cho các bậc phụ huynh; cùng với gia đình xây
dựng kế hoạch giáo dục cá nhân, tiến hành thực hiện và kiểm tra đánh giá quá trình chăm sóc
– giáo dục trẻ của các phụ huynh và hỗ trợ khi cần thiết.
3.3. Phát hành tờ rơi phổ biến một số kiến thức – kĩ năng cơ bản và phương pháp giáo dục
trẻ CPTTT tại gia đình
Trong điều kiện hiện nay cùng với các hình thức phổ biến kiến thức trên các phương
tiện thông tin đại chúng, các trung tâm can thiệp sớm hoặc các trường chuyên biệt cần phát
hành các tờ rơi phổ biến một số kiến thức như: Thế nào là trẻ CPTTT?; Nguyên nhân nào dẫn
Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008
210
đến CPTTT?; Một số nội dung chăm sóc – giáo dục trẻ CPTTT tại gia đình III. Kết luận và
khuyến nghị
1. Kết luận
Trẻ CPTTT tồn tại trong xã hội là một tất yếu khách quan. Trẻ CPTTT cũng như bao
trẻ em khác đều có những nhu cầu, sở thích và khả năng khác nhau. Các em cũng cần được
chăm sóc, giáo dục và được bảo đảm các quyền như bao trẻ bình thường khác.
Các phụ huynh đã có những hiểu biết đúng đắn về tình trạng của con mình và có vai
trò trách nhiệm cao đối với vấn đề chăm sóc - giáo dục cho trẻ CPTTT ngay tại gia đình. Các
bậc cha mẹ luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với trẻ.
Trong chăm sóc – giáo dục cho trẻ, các phụ huynh chưa có được phương pháp làm việc
hiệu quả với trẻ. Do đó, trong quá trình chăm sóc giáo dục trẻ tại nhà họ còn gặp nhiều khó
khăn và hiệu quả chưa cao.
Các bậc phụ huynh có con bị CPTTT rất mong muốn được bồi dưỡng thêm những kiến
thức và kĩ năng trong vấn đề chăm sóc – giáo dục trẻ tại nhà. Mong muốn có hội cha mẹ trẻ