10 tư duy kinh tế lớn
của năm Canh Dần (2)

6. Jeff Bezos và Steve Jobs
Vì đã cách mạng hóa việc đọc.
CEO AMAZON
CEO APPLE
Kindle, cuốn sách điện tử được bán từ năm 2007 của Amazon, không
đặc biệt hấp dẫn như các thiết bị điện tử khác, chỉ là một tấm nhựa đơn
sắc với đầy đủ đặc điểm của một chiếc máy tính vẽ đồ thị.

Nhưng với sự phổ biến của nó, Bezos tin rằng năm tới công ty ông sẽ
bán sách điện tử nhiều hơn sách in. “Nó làm tôi choáng vàng,” Bezos
nói với USA Today hồi tháng 7. “Người ta quên rằng Kindle mới có 33
tháng tuổi."
Khi máy đọc sách điện tử này lan ra toàn cầu, vẫn chưa rõ liệu tương lai
của đọc sách sẽ nằm trong tay Kindle hay đối thủ cạnh tranh đáng gờm
nhất của nó là máy tính bảng cảm ứng iPad mà Apple của Steve Jobs ra
mắt năm nay.
Nhưng với triển vọng di chuyển các nội dung số bất chấp biên giới quốc
gia thì cả hai thiết bị trên đều đã làm được một cuộc cách mạng.
Thử nghĩ xem một vài chiếc Kindle có ý nghĩa thế nào đối với một
trường học ở vùng hạ Sahara Châu Phi, nơi cả lớp chỉ có vài cuốn sách
giáo khoa, hay ở những nơi trên thế giới mà sách in vẫn bị coi là một
công nghệ nguy hiểm.
Ở những nước như Ai Cập, nơi mà cả Nghìn lẻ một đêm cũng bị cấm,
liệu một chiếc Kindle có tạo nên bước đột phá trong tự do ngôn luận?
Hay những “vân tay số” do các trình duyệt mạng để lại đơn giản chỉ
mang lại thêm cho cơ quan kiểm duyệt một công cụ kiểm soát mới? Cho
đến nay, đó vẫn là câu chuyện chưa có hồi kết.


đến cơ hội bằng vàng để thử nghiệm suy nghĩ của bà, và cho đến nay, có
vẻ mọi chuyện đều trôi chảy.

8. Elizabeth Warren
Vì đã cảnh tỉnh về gánh nặng nợ nần của nước Mỹ
Cố vấn Nhà Trắng
Tháng 11/2008, Lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện Harry Reid trao cho
Elizabeth Warren một trong những nhiệm vụ khó khă nhất ở
Washington: chỉ đạo cuộc kiểm toán Chương trình giải trừ tài sản xấu
(TARP), gói giải cứu ngân hàng trị giá 700 tỷ đôla được thông qua tháng
trước đó để ngăn cơn hoảng loạn tài chính toàn cầu.

Vai trò ấy ắt sẽ khiến Warren trở thành cái gai trong mắt Phố Wall nếu
như không phải từ lâu bà đã là “cái gai” ấy rồi.

Chuyên gia phá sản người Oklahoma đầy bộc trực này đã lên tiếng đề
nghị thành lập một cơ quan giám sát các sản phẩm tài chính, bao gồm cả
các công cụ tài chính bất bình thường từng khởi đầu cho cuộc khủng
hoảng hiện nay, theo cái cách mà các cơ quan liên bang giám sát tính an
toàn của dược phẩm, thực phẩm và thiết bị điện gia đình.

“Đã đến lúc dập tắt những tin đồn nhảm và công nhận rằng việc điều tiết
có thể củng cố và phát triển thêm tính hiệu quả và năng động của thị
trường,” bà viết trên tờ Democracy năm 2007.

Nay với nhiệm vụ chỉ đạo thành lập Cơ quan bảo vệ người tiêu dùng các
sản phẩm tài chính mà bà đề xuất thành lập, mục tiêu chính của bà nhìn
chung vẫn vậy: đó là hoạt động cho vay nặng lãi khiến những người thu
nhập thấp và kém hiểu biết lâm vào cảnh phá sản.


chủ nghĩa tự do ủng hộ sự can thiệp chính phủ của Krugman.

“Chính sách của Mỹ khuyến khích tiêu dùng và vay mượn quá mức,”
ông viết trên ForeignPolicy.com,” và trừ khi chúng ta hiểu được những
chính sách ấy xuất phát từ đâu, chúng ta sẽ không thể nào biết được
nguyên nhân của khủng hoảng.”

Krugman gọi giả thuyết của Rajan là “tòa lâu đài xây trên cát” và coi sự
mất cân đối kinh tế toàn cầu mới là nguyên nhân chính.

10. Paul Collier
Vì đã chứng minh tài nguyên thiên nhiên không phải lời nguyền
Nhà kinh tế đại học Oxford
Nhiều người đã thất vọng với số phận của các nước nghèo nhất thế giới,
nhưng ít ai lại tư duy sâu sắc và có hệ thống hơn Paul Collier về nguyên
nhân gây ra điều đó.
Trong cuốn The Bottom Billion năm 2007, tư tưởng của ông lần đầu
được chú ý rộng rãi. Vị GS Oxford đã tìm ra liều thuốc công hiệu cho
thuyết định mệnh vốn thường phủ bóng đen lên các cuộc tranh luận về
đói nghèo: “Tất cả là vì chính phủ tồi”.
Trong cuốn The Plundered Planet, Collier một lần nữa quay lại chủ đề
này.
Collier cho rằng tài nguyên thiên nhiên là con đường ngắn nhất để các
nước nghèo đi lên, với điều kiện chúng phải được sử dụng một cách có
trách nhiệm thay vì bị các quan chức biến chất cùng những kẻ tòng
phạm trong cộng đồng doanh nghiệp quốc tế cướp bóc.
Collier không chỉ biết nói suông, ông đã đưa tư tưởng của mình vào thực
tiễn cùng các chính phủ mới nắm quyền đang gặp nhiều khó khăn từ
Châu Phi tới Caribe.
Báo cáo năm 2009 của Collier gửi Liên Hợp Quốc thực tế chính là kế