A. MỞ ĐẦU
Anh và Mỹ đều là hai nước thuộc dòng họ commonlaw nhưng vai trò của luật
thành văn và án lệ ở hai quốc gia này có những điểm khác biệt nhất định.
B.GIẢi QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Án lệ ở Anh và Mỹ
Án lệ là nguồn luật chính thống và chủ yếu ở Anh còn ở Mĩ thì án lệ ít quan
trọng hơn.
Trong cả hai hệ thống pháp luật Anh và Mỹ thì đều tôn trọng nguyên tắc “stare
decisis” nghĩa là tuân thủ các pháp quyết trước đây và không phá vỡ những quy
phạm pháp luật đã được thiết lập trong án lệ. Theo nguyên tắc này, các tòa án cấp
dưới chịu sự ràng buộc bởi các nguyên tắc pháp lý do các tòa án cấp trên sáng tạo
ra được ghi nhận trong các bản án trong quá trình xét xử các vụ việc trong quá khứ.
Tuy nhiên sự tuân thủ nguyên tắc “stare decisis” ở Anh có phần khắt khe hơn rất
nhiều so với ở Mỹ.
- Án lệ ở Anh đậm nét hơn vì ở Anh nó đã trở thành một nguyên tắc đã ăn sâu vào
tiềm thức của người Anh. Việc bám sát vào tiền lệ pháp trong hoạt động xét xử là
yêu cầu nghiêm ngặt. Mức độ tuân thủ chặt chẽ nguyên tắc stare decisis của các tòa
án ở Anh thể hiện ở sự không muốn phủ nhận các phán quyết trong quá khứ của
chính mình. Ngoài ra các tòa án Anh tạo ra luật và thay đổi luật bằng các bản án
của họ nhưng các thẩm phán có xu hướng ra sức biện luận trong các bản án của
mình rằng trong các vụ án đang thụ lý họ không làm gì hơn ngoài việc “ tìm ra” các
quy định pháp luật đã có và đã được động đến trong án lệ.
Ở Anh, những phán quyết của Thượng nghị viện, Tòa phúc thẩm và tòa cấp cao
(High court) có giá trị ràng buộc đối với các tòa án cấp thấp hơn. Tuy nhiên không
[email protected]
phải toàn bộ các phán quyết của các tòa án này đều có giá trị ràng buộc mà chỉ có
những bản án được xuất bản mới trở thành án lệ và có giá trị ràng buộc. Phán quyết
của Tòa phúc thẩm và Tòa án cấp cao không có giá trị ràng buộc Thượng nghị viện
nhưng thông thường Thượng nghị viện rất tôn trọng phán quyết của các tòa án này.
Từ sau năm 1966 thì Thượng nghị viện Anh không bắt buộc phải tuân thủ các phán
quyết của chính mình. Phán quyết của Tòa án hình sự trung ương, Tòa địa hạt và

Trong một số lĩnh vực mà chỉ có liên bang mới có thẩm quyền xét xử thì đương
nhiên, các phán quyết của tòa án liên bang sẽ có giá trị như tiền lệ pháp, và các
bang sẽ phải tuân theo, ví dụ như nếu tòa án liên bang đã tuyên một đạo luật nào đó
là vô hiệu, trái với hiến pháp thì tất nhiên, các bang sẽ không được phép áp dụng
đạo luật này.
Tòa án tối cao của Mỹ cũng khẳng định rằng kết quả xét xử của một vụ việc có thể
dựa trên chính sách chung nhiều hơn là dựa vào án lệ và rằng triết lý của tòa án
thay đổi tùy theo quan điểm cá nhan của người thẩm phán về vấn đề đang giải
quyết và ở thời điểm giải quyết vụ việc.
Qua đây có thể khẳng định một lần nữa, việc áp dụng nguyên tắc stare decisis ở Mỹ
không nghiêm ngặt như ở Anh.
2. Luật thành văn ở Mỹ có vai trò quan trọng hơn luật thành văn ở Anh
[email protected]
* Hiến pháp :
Ở Anh không có hiến pháp thành văn, thực chất chỉ có những văn bản luật có
tính chất như hiến pháp đó là Luật tổ chức Nghị viện, Luật tổ chức Chính phủ, Luật
kế vị ngai vàng, Charter of Liberties 1100, The Petition of Right (1628), English
Bill of Rights (1688), Scotland Act of 1998 and Associated Legislation
(1998),Government of Wales Act of 1998 and Associated Legislation ( 1998),
Northern Ireland Act of 1998 and Associated Legislation,The Belfast Agreement
(1998),The Human Rights Act (1998) .
Ngay từ khi ra đời thì nước Mỹ đã rất coi trọng luật thành văn. Hiến pháp năm
1789 là văn kiện pháp lý có tính chất tối cao, đây có thể coi là bản hiến pháp đầu
tiên và là bản hiến pháp nổi tiếng nhất trong lịch sử với trên 200 năm tồn tại. Bản
hiến pháp này dựa trên nền tảng học thuyết tam quyền phân lập của Montesquieu
và học thuyết về kiềm chế đối trọng quyền lực.
Ở Anh không hề có sự phân biệt về tầm quan trọng của những văn bản mang tính
hiến pháp so với pháp luật thông thường nên cũng không có cơ quan bảo hiến, còn
ở Mỹ, Hiến pháp là văn bản có giá trị pháp lý cao nhất nên Tòa án tối cao Mỹ là cơ
quan có chức năng bảo hiến.

2. Luật so sánh (bản tiếng Việt), Micheal Bogdan năm 2002.
3. Truyền thống pháp luật Mỹ trong hệ thống pháp luật châu Âu (Trích trong sách “
Truyền thống pháp luật Mỹ trong hệ thống pháp luật phương Tây, phương pháp
điều chỉnh của pháp luật, các án lệ và các văn bản, tài liệu” của tác giả Gary F.
Bell, do Nhà xuất bản Foundation phát hành tại New york năm 1996, trang 19-23)
CÁC WEBSITE:
[email protected]