Khóa luận tốt nghiệp
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC SƠ ĐỒ BẢNG BIỂU
LỜI MỞ ĐẦU..................................................................................................1
PHẦN I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁC KỸ THUẬT THU THẬP BẰNG
CHỨNG KIỂM TOÁN TRONG KIỂM TOÁN BCTC...............................3
I. Bằng chứng kiểm toán và kỹ thuật thu thập bằng chứng kiểm toán......3
1. Bằng chứng kiểm toán.................................................................................3
1.1 Khái niệm về bằng chứng kiểm toán........................................................3
1.2 Vai trò của bằng chứng kiểm toán............................................................5
1.3 Quyết định của kiểm toán viên về thu thập bằng chứng kiểm toán.........5
1.3.1 Quyết định về thể thức kiểm toán cần áp dụng.................................6
1.3.2 Quyết định về quy mô mẫu................................................................6
1.3.3 Quyết định về các khoản mục cá biệt................................................6
1.3.4 Quyết định về thời gian hoàn thành các thể thức..............................6
1.4 Phân loại bằng chứng kiểm toán...............................................................7
1.4.1 Phân loại bằng chứng kiểm toán theo nguồn hình thành..................7
1.4.2 Phân loại bằng chứng kiểm toán theo loại hình...............................7
1.5 Tính chất của bằng chứng kiểm toán........................................................9
1.5.1 Tính hiệu lực.......................................................................................9
1.5.2 Tính đầy đủ.........................................................................................9
2. Kỹ thuật thu thập bằng chứng kiểm toán trong kiểm toán BCTC.......12
2.1 Phương pháp kiểm tra vật chất (kiểm kê)...............................................12
2.2 Lấy xác nhận............................................................................................13
2.3 Xác minh tài liệu......................................................................................15
2.4 Quan sát ...................................................................................................16
2.5 Phỏng vấn.................................................................................................16
Trần Thị Trang Kiểm toán 45A
1
Khóa luận tốt nghiệp

II. THỰC TRẠNG VIỆC ÁP DỤNG CÁC KỸ THUẬT THU THẬP
BẰNG CHỨNG KIỂM TOÁN TRONG KIỂM TOÁN BCTC TẠI
CÔNG TY ABC VÀ CÔNG TY XYZ DO AASC THỰC HIỆN..............47
1 Lập kế hoạch kiểm toán.............................................................................47
1.1 Lập kế hoạch kiểm toán tại Công ty ABC..............................................47
1.1.1 Thu thập thông tin cơ sở, nghĩa vụ pháp lý của khách hàng..........47
1.1.2 Đánh giá chung về hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng......49
1.1.3 Phân tích số liệu................................................................................52
1.1.4 Đánh giá rủi ro kiểm toán.................................................................54
1.2 Lập kế hoạch kiểm toán tại Công ty XYZ..............................................57
1.2.1 Thu thập thông tin cơ sở, nghĩa vụ pháp lý của khách hàng..........62
1.2.2 Đánh giá chung về hệ thống kiểm soát nội bộ................................62
1.2.3 Phân tích số liệu................................................................................64
1.3 Nhận xét và so sánh việc áp dụng các kỹ thuật thu thập bằng chứng
kiểm toán trong lập kế hoạch kiểm toán...........................................................64
2. Thực hiện kế hoạch kiểm toán.................................................................66
2.1 Kiêm toán khoản mục tiền tại Công ty ABC..........................................66
2.1.1 Thử nghiệm kiểm soát......................................................................67
2.1.2 Thủ tục phân tích..............................................................................69
2.1.3 Thủ tục kiểm tra chi tiết...................................................................70
2.2 Kiểm toán khoản mục tiền tại Công ty XYZ..........................................79
2.2.1 Thử nghiệm kiểm soát......................................................................79
2.2.2 Thủ tục phân tích..............................................................................80
2.2.3 Thủ tục kiểm tra chi tiết...................................................................81
2.3 Nhận xét và so sánh về việc áp dụng các kỹ thuật thu thập bằng chứng
kiểm toán khoản mục tiền tại Công ty ABC và Công ty XYZ........................86
2.4 Kiểm toán khoản mục doanh thu tại Công ty ABC................................88
Trần Thị Trang Kiểm toán 45A
3
Khóa luận tốt nghiệp

III. Phng hng hon thin cỏc k thut thu thp bng chng kim
toỏn trong kim toỏn Bỏo cỏo ti chớnh do AASC thc hin...................108
1. Trong giai on lp k hoch kim toỏn...............................................109
1.1 Kin ngh v vic xỏc nh mc trng yu, ri ro v s lng bng
chng kim toỏn cn thu thp..........................................................................109
1.2 Kin ngh v vic ỏp dng th tc phõn tớch........................................110
2. Trong giai on thc hin kim toỏn......................................................112
2.1 Kin ngh v vic thc hin chng trỡnh kim toỏn ca KTV...........112
2.2 Kin ngh v vic ỏnh giỏ HTKSNB i vi cỏc khon mc............113
2.3 Kin ngh v vic chn mu kim toỏn................................................114
2.4 Kin ngh v c tớnh ca kim toỏn viờn ..114
3. Trong giai on kt thỳc kim toỏn.......................................................115
3.1 Kin ngh v vờc tng hp cỏc bỳt toỏn iu chnh ca KTV............115
3.2 Kin ngh v vic so sỏnh c tớnh sai s kt hp với c tớnh ban đầu
về mức trọng yếu...............................................................................................115
KT LUN..117
DANH MC TI LIU THAM KHO
PH LC
Trn Th Trang Kim toỏn 45A
5
Khóa luận tốt nghiệp
CÁC CHỮ VIẾT TẮT
STT Viết đủ Viết tắt
1 Công ty Dịch vụ Tư vấn Tài chính Kế toán và Kiểm toán AASC
2 Báo cáo tài chính BCTC
3 Bảng cấn đối kế toán BCĐKT
4 Báo cáo kết quả kinh doanh BCKQKD
5 Kiểm toán viên KTV
6 Mã số thuế MST
7 Tài sản cố định TSCĐ

ty XYZ
Bảng 11 : Một số tỷ suất của Công ty XYZ
Bảng 12 : Bảng câu hỏi đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ về khoản mục
tiền tại Công ty ABC
Bảng 13: Phân tích tổng quát tài chính Công ty ABC
Bảng 14: Biên bản kiểm kê quỹ tiền mặt của Công ty ABC
Bảng 16: Phân tích tổng quát tài chính Công ty XYZ
Trần Thị Trang Kiểm toán 45A
7
Khóa luận tốt nghiệp
Bảng 17: Biên bản kiểm k ê quỹ của Công ty XYZ
Bảng 18: Bảng câu hỏi về hệ thống kiểm sóat nội bộ đối với khoản mục
doanh thu tại Công ty ABC
Bảng 19: Phân tích doanh thu trong mối quan hệ với chi phí tại Công ty XYZ
Bảng 20: Hướng dẫn chọn loại hình phân tích
III. Các biểu sử dụng
Biểu 1: Trích giấy tờ làm việc của kiểm toán viên
Biểu 2: Trích giấy tờ làm việc của kiểm toán viên
Biểu 3: Trích giấy tờ làm việc của kiểm toán viên
Biểu 4: Trích giấy tờ làm việc của kiểm toán viên
Biểu 5: Trích giấy tờ làm việc của kiểm toán viên
Biểu 6: Trích giấy tờ làm việc của kiểm toán viên
Biểu 7: Trích giấy tờ làm việc của kiểm toán viên
Biểu 8: Trích giấy tờ làm việc của kiểm toán viên
Biểu 9: Trích giấy tờ làm việc của kiểm toán viên
Biểu 10: Mẫu trang giấy kết luận kiểm toán tiền mặt
Biểu 11: Trích giấy tờ làm việc của kiểm toán viên
Biểu 12: Trích giấy tờ làm việc của kiểm toán viên
Biểu 13: Mẫu trang kết luận kiểm toán tiền gửi ngân hàng
Biểu 14: Trích giấy tờ làm việc của kiểm toán viên

1. Bằng chứng kiểm toán
1.1 Khái niệm về bằng chứng kiểm toán
Theo từ điển Tiếng Việt: “Bằng chứng là những vật hoặc việc dùng làm
bằng để chứng tỏ việc là có thật”.
Theo quan điểm thứ nhất: “Bằng chứng kiểm toán là những thông tin
và tài liệu mà kiểm toán viên thu thập được trong quá trình kiểm toán để làm
cơ sở cho những nhận xét, đánh giá và kết luận của mình về tình hình và kết
quả hoạt động cũng như báo cáo tài chính của đơn vị được kiểm toán”.
Theo Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam 250 “Việc đánh giá và xác định
hành vi không tuân thủ pháp luật và các quy định nói chung không phải là
trách nhiệm nghề nghiệp của kiểm toán viên và công ty kiểm toán”,
Theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 500 "Bằng chứng kiểm toán là
tất cả các tài liệu, thông tin do kiểm toán viên thu thập được liên quan đến
cuộc kiểm toán và dựa trên các thông tin này kiểm toán viên hình thành nên ý
kiến của mình "
1.2 Vai trò bằng chứng kiểm toán
1.3 Quyết định của KTV về thu thập bằng chứng kiểm toán.
1.3.1 Quyết định về thể thức kiểm toán cần áp dụng.
1.3.2 Quyết định về quy mô mẫu.
1.3.3 Quyết định về các khoản mục cá biệt cần chọn từ tổng thể.
1.3.4 Quyết định về thời gian hoàn thành các thể thức
1.4 Phân loại bằng chứng kiểm toán
1.4.1 Phân loại bằng chứng kiểm toán theo nguồn gốc hình thành
Trần Thị Trang Kiểm toán 45A
10
Khóa luận tốt nghiệp
Theo cách này bằng chứng được phân loại theo độ tin cậy tăng dần
1.4.2 Phân loại bằng chứng kiểm toán theo loại hình
Bằng chứng vật chất
Các bằng chứng tài

Ưu điểm của kỹ thuậ này là bằng chứng thu được có độ tin cậy cao.
Tuy nhiên, kỹ thuật này có chi phí thực hiện khá lớn.
2.3 Xác minh tài liệu
Là quá trình xem xét, kiểm tra đối chiếu các chứng từ sổ sách có liên
quan sẵn có trong đơn vị được kiểm toán.
Kỹ thuật kiểm tra tài liệu tương đối thuận tiện do tài liệu thường sẵn có,
chi phí thấp. Tuy nhiên, các tài liệu có thể bị sửa chữa, tẩy xoá, giả mạo làm
mất tính khách quan nên cần có sự kiểm tra, xác minh bằng các kỹ thuật khác.
2.4 Quan sát
Theo VSA số 500: Quan sát là việc theo dõi một hiện tượng, một chu
trình hoặc một thủ tục do người khác thực hiện.
Phương pháp này rất hữu ích để thu thập bằng chứng kiểm toán nhưng
bản thân nó chưa thể hiện tính đầy đủ.
2.5 Phỏng vấn
Phỏng vấn là quá trình KTV thu thập thông tin bằng văn bản hay bằng
lời nói qua việc phỏng vấn những người hiểu biết về vấn đề mà kiểm toán
viên cần quan tâm.
Kỹ thuật này giúp cho KTV thu thập được những bằng chứng chưa có
nhằm thu thập được những thông tin phản hồi để củng cố luận cứ của KTV.
Tuy nhiên, độ tin cậy của bằng chứng không cao do đối tượng được phỏng
vấn chủ yếu trong đơn vị được kiểm toán nên thiếu tính khách quan. Bằng
chứng thu thập chủ yếu dùng để củng cố cho các bằng chứng khác.
2.6 Tính toán lại
Trần Thị Trang Kiểm toán 45A
12
Khóa luận tốt nghiệp
Kỹ thuật tính toán lại cung cấp bằng chứng có độ tin cậy cao về mặt số
học. Tuy nhiên, các phép tính và phân bổ đôi khi khá phức tạp, tốn thời gian
đặc biệt là quy mô của đơn vị kiểm toán là khá lớn, loại hình đa dạng…
2.7 Phân tích

tiền nhiệm, quan sát nhà xưởng hoặc thu thập hồ sơ kiểm toán chung,…
Thu thập thông tin về nghĩa vụ pháp lý của khách hàng. Các bằng
chứng cần thu thập trong giai đoạn này là:
- Giấy phép thành lập và điều lệ công ty;
- Các báo cáo tà chính, báo cáo kiểm toán, thanh tra hay kiểm tra của
năm hiện hành hay những năm trước;
- Biên bản các cuộc họp cổ đông, hội đồng quả trị và ban giám đốc;
- Các hợp đồng quan trọng.
Đánh giá trọng yếu và rủi ro
Để thu thập những bằng chứng này, KTV thường vận dụng các phương
pháp như:
- Phỏng vấn ban giám đốc và nhân viên công ty khách hàng.
- Dựa vào hiểu biết trước đây của kiểm toán viên.
- Xem xét các quy định, chế độ, điều lệ của công ty khách hàng.
- Quan sát các mặt hoạt động của công ty khách hàng.
- …
2. Thu thập bằng chứng kiểm toán trong giai đoạn thực hiện kế
hoạch kiểm toán
2.1 Thử nghiệm kiểm soát
Các kỹ thuật cụ thể dược áp dụng trong kiểm tra hệ thống kiểm soát nội
bộ bao gồm:
+ Điều tra.
+ Phỏng vấn
Trần Thị Trang Kiểm toán 45A
14
Khóa luận tốt nghiệp
+ Kiểm tra từ đầu đến cuối
+ Kiểm tra ngược lại
2.2 Thủ tục phân tích
Để thực hiện được thủ tục phân tích phải trải qua các giai đoạn:

Dịch vụ về đào tạo và hỗ trợ tuyển dụng
Dịch vụ công nghệ thông tin
3. Mạng lưới khách hàng của Công ty
4. Cơ cấu tổ chức của AASC.
Ban Giám đốc:
- Giám đốc Công ty
- Phó giám đốc công ty
Các phòng chức năng
Phòng hành chính tổng hợp
Phòng tài chính kế toán
Các phòng nghiệp vụ tại trụ sở Hà Nội
Phòng Kiểm toán các ngành sản xuất vật chất
Phòng Kiểm toán thương mại – dịch vụ
Phòng Tư vấn và Kiểm toán
Phòng Kiểm toán Dự án
Phòng Kiểm toán xây dựng cơ bản
Phòng Đào tạo và kiểm soát chất lượng
Phòng Công nghệ thông tin
5 Tình hình hoạt động của AASC.
5.1 Kết quả hoạt động
5.2 Định hướng phát triển của Công ty
5.3 Hợp tác và phát triển
6. Tổ chức công tác kế toán tại Công ty
7. Quy trình thực hiện cuộc kiểm toán
8. Hệ thống kiểm soát chất lượng cuộc kiểm toán tại AASC
Trần Thị Trang Kiểm toán 45A
16
Khóa luận tốt nghiệp
II. THỰC TRẠNG VIỆC ÁP DỤNG CÁC KỸ THUẬT THU
THẬP BẰNG CHỨNG KIỂM TOÁN TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO

1.1.2 Đánh giá chung về hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng.
Dựa vào hiểu biết của kiểm toán viên
Việc dựa vào kinh nghiệm kiểm toán từ các cuộc kiểm toán trước, KTV
sẽ nhanh chóng thu được nhiều thông tin về hệ thống kiểm soát nội bộ của
khách hàng.
Phỏng vấn
Kiểm toán viên tiến hành phỏng vấn trực tiếp Ban Giám đốc Công ty
ABC về các chính sách và thủ tục của hệ thống kiểm soát nội bộ
Kiểm tra tài liệu
KTV thu thập các tài liệu liên quan đến việc thực hiện kiểm soát nội bộ
ở Công ty ABC bao gồm các tài liệu sau:
- Quy chế quản lý tài chính năm 2006;
- Quyết định của hội đồng quản trị về đơn giá tiền lương;
- Giấy phép đầu tư;
- Biên bản họp hội đồng quản trị, báo cáo tình hình thực hiện;
- Biên bản kiểm tra thuế.
Quan sát
Kiểm toán viên ghi chép những gì quan sát được thông qua việc tham
quan văn phòng làm việc, tham quan văn phòng làm việc, khu quản lý, khu
sản xuất.
1.1.3 Phân tích số liệu
*Phân tích xu hướng
*Phân tích tỷ suất
1.1.4 Đánh giá trọng yếu và rủi ro kiểm toán
- Đánh giá mức trọng yếu ban đầu
- Phân bổ mức trọng yếu cho từng khoản mục trên Báo cáo tài chính
Trần Thị Trang Kiểm toán 45A
18
Khóa luận tốt nghiệp
Kiểm toán viên AASC thường phân bổ theo tỷ lệ: hàng tồn kho hệ số 3,

KTV thu thập thêm: quy chế quản lý tài chính của Công ty, các quy định cụ
thể về quản lý vật tư, chi phí tiêu thụ…
Quan sát
KTV tiến hành quan sát phong cách làm việc của Ban Giám đốc, nhân
viên trong Công ty, hệ thống chứng từ sổ sách, quá trình ghi chép, sử dụng hệ
thống máy tính của nhân viên…để đánh giá việc thực hiện các thủ tục kiểm
soát, mức độ trung thực trong các thông tin thu thập được qua phỏng vấn,
kiểm toán viên ghi chép những gì quan sát được vào giấy tờ làm việc.
1.2.3 Phân tích
Đối với Công ty XYZ, kiểm toán viên cũng tiến hành phân tích xu
hướng và phân tích tỷ suất giống như đối với Công ty ABC.
* Phân tích xu hướng
*Phân tích tỷ suất
Đối với Công ty XYZ, KTV chỉ đánh giá ở mức độ khái quát về tính
trọng yếu và không thể hiện đầu đủ trên giấy tờ làm việc như đối với Công ty
ABC
1.3 Những nhận xét và so sánh việc lập kế hoạch kiểm toán tại 2
Công ty ABC và XYZ.
Để phục vụ cho cuộc kiểm toán hiểu quả, AASC đã xây dựng được quy
trình lập kế hoạch kiểm toán rất chặt chẽ và khoa học. Bên cạnh đó, các kiểm
toán viên còn rất linh hoạt và sáng tạo trong quá trình vận dụng các kỹ thuật
thu thập bằng chứng kiểm toán để có được một cuộc kiểm toán hiệu quả.
2.THỰC HIỆN KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN
Trong giai đoạn thực hiện kiểm toán, các KTV AASC tuân thủ theo
chương trình kiểm toán đã được xây dựng trước. Chương trình kiểm toán
Trần Thị Trang Kiểm toán 45A
20
Khóa luận tốt nghiệp
được chi tiết thành: Tài liệu yêu cầu khách hàng chuẩn bị; Các mục tiêu kiểm
toán; Các thủ tục kiểm toán.

TGNH để thực hiện kiểm tra chi tiết, đối chiếu với các chứng từ gốc.
Đánh giá lại số dư ngoại tệ cuối kỳ
Tổng hợp kết quả kiểm toán TK 112 trên trang giấy kết luận kiểm toán
* Kiểm tra chi tiết đối với khoản mục tiền đang chuyển.
Kiểm tra tài liệu
2.2 Kiểm toán khoản mục tiền tại Công ty XYZ
2.2.1 Thử nghiệm kiểm soát
Phỏng vấn
Quan sát
Kiểm tra tài liệu
2.2.2Thủ tục phân tích
2.2.3 Thủ tục kiểm tra chi tiết
Kiểm kê
Tại thời điểm kiểm toán ngày 2/5/2007, KTV tiến hành tham gia kiểm
kê quỹ cùng với nhân viên phòng kế toán.
Tính toán
Kiểm tra tài liệu
KTV tiến hành kiểm tra tất cả các khoản chi có số tiền >100.000 đ. Sau
khi kiểm tra KTV tiến hành ghi chép lại các vấn đề sai sót trên giấy làm việc.
Tổng hợp kết quả kiểm toán TK 111 trên trang giấy kết luận kiểm toán
*Kiểm toán chi tiết khoản mục tiền gửi
2.3 Những so sánh và nhận xét về việc áp dụng kỹ thuật thu thập
bằng chứng kiểm toán khi kiểm toán khoản mục tiền tại Công ty ABC và
Công ty XYZ.
Xuất phát từ hai khách hàng khác nhau mà KTV áp dụng các kỹ thuật
thu thập bằng chứng kiểm toán phù hợp với từng khách hàng.
Trần Thị Trang Kiểm toán 45A
22
Khóa luận tốt nghiệp
Với Công ty ABC, là khách hàng đã được Công ty AASC kiểm toán

Phỏng vấn
Kiểm toán tiến hành phỏng vấn Ban Giám đốc được biết nguyên nhân
tỷ số giá vốn/doanh thu năm 2006 thấp hơn so với 2005 là do Công ty đã xây
dựng lại định mức tiêu hao vật tư, tiết kiệm vật tư, tránh lãng phí so với năm
trước.
2.4.3 Thủ tục kiểm tra chi tiết
Kiểm tra đối chiếu tài liệu tổng hợp
KTV tiến hành đối chiếu số liệu tổng cộng trên các sổ chi tiết TK 511
(chi tiết theo từng khách hàng) với số liệu trên sổ cái TK 511, với số liệu trên
báo cáo kết quả kinh doanh, thấy khớp đúng, không có sự chênh lệch nào.
KTV kiểm tra sự phân loại doanh thu theo thuế suất.
* Kiểm tra các khoản phát sinh tăng doanh thu
Kiểm tra tài liệu
KTV chọn mẫu các nghiệp vụ bán hàng được ghi chép trên nhật ký bán
hàng, các mẫu được chọn chiếm khoảng 65% doanh thu của Công ty, là các
nghiệp vụ lớn có dấu hiệu bất thường. KTV tiến hành đối chiếu nghiệp vụ bán
hàng với các chứng từ gốc có liên quan: đơn đặt hàng, hợp đồng kinh tế,
thanh lý hợp đồng, lệnh bán hàng, vận đơn, hóa đơn.
* Kiểm tra chia cắt niên độ kế toán
Khi kiểm tra chia cắt niên độ kế toán, kiểm toán viên kết hợp kỹ thuật
kiểm tra tài liệu và kỹ thuật tính toán.
Kiểm toán viên tiến hành chọn ra 15 hóa đơn trước và 15 hóa đơn sau
ngày khóa sổ và đối chiếu ngày tháng ghi trên hóa đơn với ngày thàng ghi
trên sổ chi tiết. Qua kiểm tra không có hóa đơn nào ghi nhầm niên độ kế toán.
* Kiểm tra các phát sinh giảm doanh thu
Trần Thị Trang Kiểm toán 45A
24
Khóa luận tốt nghiệp
KTV tiến hành kiểm tra 100% các khoản giảm giá hành bán, hàng bán
bị trả lại, chiết khấu thương mại vì cho rằng khoản mục này rất dễ xảy ra sai